Weblog maken?


MaakEenWebsite.nl (tip)
Totaal slechts 10 euro per maand incl. domeinnaam en gratis overzetten van uw bestaande weblog bij Bloggers.nl 100 MB ruimte
emailadres
Lees meer..... en bestel
Gratis geld verdienen met e-mails lezen? Meld je aan bij
Zinngeld, Surfrace, Qassa en Euroclix !

Op zoek naar God?

Geschiedenis

Napoleon: Groot revolutionair hervormend staatshoofd of klein driftig keizertje met een zucht naar oorlog?

14:19, 7/4/2010 .. 1 comments .. Link

 

Napoleon: Groot revolutionair hervormend staatshoofd of klein driftig keizertje met een zucht naar oorlog?

 Napoleon: Le Petit L'EmpereurNapoleon: Le Petit Empereur of Le Grande Général?

Inleiding

In het laatste hoofdstuk hebben we gekeken naar de Franse Revolutie. We hebben haar als het ware ontleed en gekeken naar wat nu precies de oorzaken waren van de Franse Revolutie, wat de aanleiding was tot het uitbreken ervan, wat er gebeurde in deze belangrijke periode uit de geschiedenis en wat de gevolgen ervan zijn geweest.
Zo hebben we bijvoorbeeld gezien welke nieuwe ideeën er bij de Franse Revolutie het daglicht zagen en hoe het onze hedendaagse wereld heeft gemaakt.
In de laatste paragraaf hebben we gekeken naar een persoon die Frankrijk tijdens en na de Franse Revolutie flink heeft weten te beïnvloeden. Een persoon die historisch een belangrijke rol heeft gespeeld en bij veel mensen in de wereld bekend is. Zelfs mensen zonder enige interesse in geschiedenis kennen deze man:
Napoleon Bonaparte.
Veel historici zien hem als een briljant strateeg en geniaal staatshoofd die de wereld alleen maar beter heeft gemaakt. Veel mensen in Frankrijk zien hem als een geweldige man die al vanaf zijn vroege jeugd van plan was Frankrijk naar een betere plek in de wereld te leiden.
Daarnaast is Napoleon ook het slachtoffer van veel parodieën. Vaak wordt hij afgebeeld als een klein driftig mannetje dat ruzie zoekt met iedereen en altijd zijn eigen zin wil doordrijven. Verder zien we Napoleon ook veel terug in het dagelijks leven. Denk maar eens aan de snoepjes en tientallen andere producten, restaurants, boeken, etc. waar zijn naam op staat.
In deze weblog gaan wij eens dieper op deze man in. In de laatste paragraaf heb je kunnen lezen hoe Napoleon van Frankrijk een keizerrijk maakte en oorlog voerde met de rest van Europa. Tevens kon je lezen dat hij een groot hervormer was en dat de moderne wereld veel aan hem te danken heeft. Maar is dat ook zo?
Is de reputatie die Napoleon in de wereld heeft waar of was hij een totaal ander persoon? Was hij dus een groot revolutionair hervormend staatshoofd?
Of was hij een klein driftig keizertje die alleen maar oorlog wilde voeren met de rest van Europa?

 
Napoleon als inspiratiebron voor een grappige cartoon.

Jonge jaren als officier

Napoleon staat bij het merendeel van de wereld bekend zoals op het plaatje hiernaast.
Meestal kunnen de meeste mensen er nog een ander iconisch gebaar bij bedenken, namelijk dat Napoleon zijn hand in zijn vest heeft zitten.
Dit beeld, van Napoleon als de grote oorlogsheer die machtig op een paard de overwinning claimt, staat bijna buiten kijf. Als mensen denken aan Napoleon, zien ze een Julius Caesar, een Hannibal, een George Washington of een George S. Patton: Ze zien een groot generaal die al vanaf jonge leeftijd briljant in militair opzicht en daarnaast gebruik wist te maken van zijn overwinningen om oorlogen te winnen.
Hij vocht voor Frankrijk en maakte Frankrijk groot, door de buitenlandse machten die Frankrijk aanvielen (Pruisen, Oostenrijk, Engeland en Rusland) af te slaan.

 Op zich kan men moeilijk twijfelen aan dit beeld als men even oppervlakkig naar het leven Napoleon kijkt. Als we kijken naar zijn carrière, zien we dat hij vanaf 1793 als jonge officier, snel opklimt binnen het leger. Hij wordt tussen 1793 en 1799 van luitenant, naar kapitein, naar generaal gemaakt. Iemand die binnen 6 jaar zo snel promotie kan maken, moet dan dus wel een militair genie zijn.
Toch knaagt er iets aan dit prachtige verhaaltje. De reden dat Napoleon zo snel opklom binnen het leger lag niet zozeer aan zijn eigen kwaliteiten: Het lag aan de Franse Revolutie.
Zoals je in het laatste hoofdstuk hebt kunnen lezen, waren andere landen bang voor de ideeën die de Franse Revolutie met zich meebracht. Landen als Oostenrijk en Engeland werden door koningen geleid: Als de ideeën van de Franse Revolutie in hun eigen landen voet aan grond zouden krijgen, zouden deze staatshoofden zelf in de problemen komen.
Daarom vielen deze landen Frankrijk zonder onderbreking aan. De revolutionairen hebben in de eerste jaren van de Revolutie hard moeten knokken om Frankrijk te laten overleven. Omdat veel militaire leiders voor de Franse Revolutie van aristocratische afkomst waren (adel) duurde het niet lang voordat veel militaire generaals onder de guillotine terecht kwamen. Er was dus een tekort aan leiders binnen het leger en iedereen die een beetje kon vechten en leiding kon geven, kreeg promotie.
Hetzelfde gebeurde dus met Napoleon. Natuurlijk moeten we zijn eerste successen niet kleineren. Zo was zijn beleg in Toulon een redelijk succes. Hierbij moest Napoleon de antirevolutionaire stad ‘bevrijden’ zodat de revolutionairen de stad konden innemen. Hoewel de commandant van Napoleon hem wel een beetje te moedig vond tijdens dit beleg (waardoor andere mogelijk in gevaar hadden kunnen komen) was hij wel slim op tactisch gebied en was hij eveneens een slimme man die wist hoe hij een gevecht moest strijden.
Ondanks deze overwinning, had Napoleon dus niet zo’n groot succes geboekt dat hij een promotie verdiende. Toch kreeg hij deze omdat men dus te weinig officieren had binnen het Franse leger.


Napoleon tijdens het beleg van Toulon: Zijn eerste succes als militair.

 Een paar jaar later zien we volgens de meeste geschiedenisboekjes weer de briljante Napoleon die in actie komt. In maart 1795 is er een opstand in Frankrijk door koningsgezinde Fransen. Ze willen de koning terug en komen daarom in opstand tegen de Franse Revolutie.
Sommige historici en liefhebbers van Napoleon zeggen dat Napoleon op dat moment laat zien dat hij Frankrijk wil redden. Hij wil namelijk niet de opstand tegenhouden. Niet omdat hij ook koningsgezind is (Napoleon blijft altijd roepen dat hij voor de revolutie is, ondanks dat daar ook twijfels over zijn), maar omdat hij niet tegen zijn eigen volk wil strijden. Fransen zouden niet tegen andere Fransen moeten vechten en daarom weigert hij mee te doen aan de strijd om de opstand tegen te houden. Napoleon houdt van Frankrijk en van het Franse volk en zou ze dus nooit iets ergs aan willen doen.
Als we naar de werkelijke reden kijken, zien we dat Napoleon de opstand best had willen bestrijden. De legerleiding had hem alleen een baantje gegeven als infanteriecommandant, waarbij hij leiding zou geven aan de voetsoldaten. Dat was iets waar ‘Boney’ (de bijnaam voor Napoleon in Engeland) geen zin in had. Hij was immers iemand van de artillerie (kanonnen) en in dat onderdeel had hij een veel hogere functie dan in de infanterie. Napoleon wilde dus domweg niet de opstand bestrijden, omdat zijn ego vond dat hij beter verdiende.
Tevens zien we enkele maanden wederom bewijs dat hij niet zo verliefd was op Frankrijk. In oktober 1795 is er een opstand in Parijs. Het volk was tegen de nieuwe regering in Frankrijk (het Directoire) en Napoleon had de opdracht gekregen om de opstand in te drukken. Waarom Napoleon? Omdat hij de enige officier was in Parijs op dat moment die bereid was zijn eigen volk te bestrijden.
Napoleon heeft toen met enkele goedgeplaatste kanonnen de opstand tegengehouden: 1400 burgers vonden de dood.
Blijkbaar was Napoleon dus toch een beetje soepel in het houden van Frankrijk en het Franse volk?


Twee schilderijen waarop Napoleon tijdens de veldtocht in Italië over de Alpen trekt.  Het eerste schilderij is niet realistisch: Paarden kunnen niet over de kleine weggetjes in de Alpen lopen. Het tweede schilderij is daarentegen een stuk realistischer, omdat ezels wel door de Alpen kunnen reizen. Toch kennen de meeste mensen alleen het eerste schilderij van Napoleon.

 Niet veel later begint Napoleon zijn veldtochten in Italië. Dit wordt wederom gezien als een bewijs van hoe geniaal Napoleon was. Het zijn de Italische veldtochten die laten zien wat voor militair genie ‘Boney’ is.
Napoleon wordt namelijk in 1796 door het Directoire naar Italië gestuurd. Enkele steden uit Italië waren in oorlog met Frankrijk. Verder kregen ze hulp van Oostenrijk en Napoleon moest daar dus maar eens verandering in brengen.
De Italische veldtocht was een groot succes. Onder leiding van Napoleon wordt de Italische steden overwonnen en verslaat Napoleon zelfs het Oostenrijkse leger dat in Italië op hem stond te wachten. De overwinning is zelfs nog groter, als blijkt dat Napoleon dit alles heeft gedaan met een legertje van 40.000 mannen tegen de 100.000 mannen van het Oostenrijkse leger. Verder heeft zijn leger geen voedsel, slechte kleding en hebben ze helemaal geen zin om oorlog te voeren. Maar Napoleon was zo’n geweldige generaal, dat hij ondanks dit alles, toch gewonnen heeft.
Maar ook aan dit verhaaltje kloppen een aantal dingen niet. Het klopt dat Napoleon een veel kleiner leger had en dat ze niet goed getraind waren: Beter nog, het waren voor een groot deel misdadigers en criminelen. Deze grote groep soldaten was dan ook niet zozeer bezig met het winnen van de oorlog, maar met het plunderen van Italië. De plunderingen, verkrachtingen en moorden die in Italië hebben plaatsgevonden, zijn een grotere reden waarom de steden zich overgaven aan Napoleon, dan vanwege zijn overwinningen.
Maar dat grote Oostenrijkse leger dan? Dat moet toch zeker wel verslagen zijn door Napoleons briljante geest?
Helaas…de overwinning is eerder te wijden aan de slechte leiding van de Oostenrijkse generaals. De generaals die het leger leidden maakten verkeerde beslissingen en vielen niet aan op momenten waar het moest. Napoleon heeft dus eerder gewonnen vanwege de fouten van de tegenstander dan door zijn eigen slimme zetten.
En de afloop? De Franse legers hebben zowat heel Italië kaal geplunderd. Hadden in de 16e en 17e eeuw de Italiaanse steden nog veel kunst en rijkdom door handel met Azië via het Midden-Oosten, nu had de boevenbende van Napoleon alles kaalgeplukt. De verschillende kunstwerken die je vandaag de dag kan zien in het Louvre, zijn gestolen tijdens de Italische veldtochten.
Maar waarom krijgt Napoleon dan zo veel lof voor deze veldtocht, niet alleen nu, maar ook in zijn eigen tijd? Het antwoord is simpel. Terwijl Napoleon in Italië bezig was met zijn veldtocht, was Frankrijk dus ook in oorlog met Oostenrijk, Pruisen en Engeland. Andere generaals hadden terwijl Napoleon in Italië zat, gevochten met één van deze landen op bijvoorbeeld Belgisch, Duits en Frans grondgebied. Helaas voor deze generaals, hadden zij geen overwinningen behaald. Napoleon daarentegen wel: En om die overwinning nog eens groter te laten lijken, had Napoleon heel veel rijkdom meegenomen uit Italië: schatten, kunstwerken, paarden, enz.
Napoleon wist verder ook nog eens zijn eigen legende te versterken door verhalen op te schrijven waarmee hij andere generaals zwart maakte en zichzelf verheerlijkte. Zo is uiteindelijk het verhaal dat wij vandaag de dag kennen tot stand gekomen.



De Slag bij Arcole: Napoleon gaat zijn troepen heldhaftig vooruit met de vlag aan zijn zijde.

Egypte, Marengo en de rest

Napoleon komt in 1797 terug in Frankrijk met het nieuws van de overwinning in Italië en de rijkdom die hij heeft meegebracht. Hij begint dus aardig bekend te worden in Frankrijk en zijn agenda wijst erop dat hij mogelijk wel eens een gevaar kan zijn voor het Directoire.
Napoleon wil namelijk zijn roem die hij op het moment heeft bewaren, maar het Directoire is bang dat hij nog een staatsgreep gaat plegen als ze niet iets doen.
Gelukkig voor hun besluit hij met iets groots te komen, wat in feite iets totaal gestoord is. Hij wil laten zien dat hij een machtig krijgsheer is en daarvoor heeft hij iets nodig dat veel mensen tot de verbeelding spreekt.
Egypte wordt uiteindelijk het slachtoffer. Eigenlijk is er helemaal geen reden om Egypte binnen te vallen. Het heeft geen rijkdom die Frankrijk zou kunnen gebruiken en als doorgang naar Indië om koloniën mee te verkrijgen is gekkenwerk. Het is nog simpeler om rond Afrika te varen en dan in Indië te komen, dan te voet door Egypte naar Indië.
Toch laat het Directoire hem gaan naar Egypte, in de hoop dat als hij weg is, het volk hem weer zal vergeten en zij niet hoeven te vrezen voor hun macht.
In Egypte aangekomen begint Napoleon een ware hel. Hij doet zich voor als redder en als vriend van de moslims, maar in feite is het tegenovergestelde waar. Hoewel hij probeert het Egyptische volk in te palmen en hun vriendschap te krijgen, moeten ze Napoleon niet. Napoleon zwerft een jaar lang van Egypte naar het Heilige Land (nu Israel) en levert daar gevechten met de legers van de Ottomaanse sultan en probeert Jeruzalem in te nemen. Dit alles mislukt en uiteindelijk moet hij terug naar Egypte. Hier besluit hij op een dag gewoon terug te vluchten naar Frankrijk. Hij zegt omdat Frankrijk in nood is, maar de echte reden is dat hij in Egypte één grote mislukking is begaan die duizenden Franse levens heeft gekost. Een fout die hij achter zich probeert te laten.

 Eenmaal terug in Frankrijk in 1799, roept hij dat de Egyptische veldtocht een groot succes is geweest en dat hij alleen is teruggekeerd om Frankrijk te helpen bij de oorlog tegen Engeland, Rusland en Oostenrijk.
Dan komt de grootste overwinning bij Marengo, waar Napoleon Oostenrijk definitief verslaat voor de komende jaren. Hij zou namelijk een gevaarlijke tocht over de Alpen hebben gemaakt om in Oostenrijk te komen en de Oostenrijkers te verslaan. Het was iets wat nog nooit iemand had gezien sinds Hannibal in de Oudheid.
Wederom een groot aantal leugens door Napoleon zelf. Uiteindelijk was de tocht over de Alpen iets dat al in 1798 was gedaan (en daarvoor ook) en was het niet Napoleon die de Oostenrijkers definitief versloeg, maar een andere generaal, genaamd Moreau. Deze versloeg de Oostenrijkers bij Hohenlinden, terwijl Napoleon bijna zelf was verslagen door een oude, seniele generaal bij Marengo.

 
Napoleon voor de Sfinx in Egypte.

Napoleon: De generaal of de massamoordenaar?

In de daarop volgende jaren als Napoleon eenmaal keizer is, wordt hij nog steeds bestempeld als de grote leider. Iemand die zijn leger zo goed heeft weten te trainen, dat het elke macht in Europa kan verslaan. Maar wat is hier van waar?
Volgens de meeste mensen is het Napoleon die ervoor heeft gezorgd dat de legers efficiënter zijn geworden. Dankzij Napoleon kennen we nu de verdeling van een leger in divisies, regimenten, bataljons en compagnieën. Helaas is hier niks van waar. Napoleon is generaal Carnot, die deze veranderingen in het begin van de Franse Revolutie heeft doorgevoerd, dank verschuldigd. Het was hij die met het idee kwam om een leger op te delen in kleinere groepen en ze apart van elkaar naar het slagveld te laten marcheren. Zo waren ze minder uitgeput en konden ze de vijand beter verslaan.
Verder zorgde Napoleon helemaal niet goed voor zijn leger. Voedsel, munitie, kleding en andere benodigdheden dat een leger nodig heeft om te kunnen vechten, bracht Napoleon domweg niet mee. Hij vertelde zijn soldaten dat ze maar in de omgeving moesten zoeken naar iets eetbaars en dat ze totaal op zichzelf waren aangewezen. Het kwam dus vaker voor dat een soldaat een boerderij overviel en daar het voedsel stal (en af en toe ook nog een proefde van de vrouw en dochters van de boer) en dat hij maar een armzalig bestaan leefde in het leger.
Als laatste zijn de meeste doden bij elke veldslag van Napoleon niet te wijden aan de veldslag zelf. Er werden meestal duizenden mannen gedood in de veldslag zelf, maar de meeste doden vielen vlak voor of na de veldslag. Door slechte medische hulp, stierven er meer soldaten aan ziektes die ze onderweg meekregen. Napoleon bracht hierin geen verbetering en door dit mankement, was het leven in het leger alleen nog maar erger.

 Uiteindelijk blijven deze problemen Napoleon teisteren in zijn verdere loopbaan als keizer en opperbevelhebber van Frankrijk. Bij plekken als Ulm en Austerlitz, wint hij dan ook niet zozeer door zijn briljante strategische brein, maar eerder door de fouten van zijn tegenstanders. Toch zal Napoleon dit nooit toegeven. Alle successen zijn aan hem te danken en alle verloren slagen zijn te wijten aan zijn incompetente generaals en bijvoorbeeld door dingen waar hij geen invloed op heeft (het weer, de tegenstander, etc.).
In latere tijden zien we dat bijvoorbeeld de slag bij Eylau één groot bloedbad wordt, dat de slag bij Wagram een overwinning wordt met gemixte voelens en dat Napoleons uiteindelijke veldtocht naar Rusland verloren wordt door zijn eigen domme fouten en dat hij daarom gedoemd is om bij Leipzig te worden verslagen.
Het grote militaire genie was dus niet zo groot als velen hem afschilderen. Net zoals elke persoon uit de geschiedenis, heeft hij zijn successen alleen kunnen boeken door de vernieuwingen van zijn voorgangers, zijn omringende kring van generaals die genoeg slagen wisten te winnen (maar van Napoleon niet de eer kregen) en door de fouten van zijn tegenstanders.
Daarnaast is oorlog geen glorieus iets dat verheerlijkt moet worden. Miljoenen mannen zijn gestorven onder leiding van Napoleon, zijn zucht naar macht en overheersing van andere landen. Net zoals andere dictators uit de geschiedenis geen lof verdienen voor het de dood injagen van jonge mannen, verdient Napoleon dit ook niet.

 
Napoleon bij de Slag bij Eylau: Zoals je ziet is het schilderij anders dan schilderijen van andere veldslagen. Het is duidelijk te zien dat Eylau een bloedbad was, met dode en gewonde soldaten duidelijk zichtbaar op het schilderij.

Reputatie naast oorlogsheer

Naast zijn reputatie van uitmuntend oorlogsheer op het gebied van de krijgskunst is Napoleon er ook in geslaagd de reputatie op te bouwen een bijzonder bekwame bestuurder te zijn. De man van het moment, die er geheel alleen in slaagde om orde op zaken te stellen in het in crisis verkerende Frankrijk. Talloze maatschappelijke zegeningen worden aan het bewind van Napoleon toegeschreven. In de eerste plaats, zoals hierboven al kort vermeld, zou Napoleon orde op zaken hebben gesteld in Frankrijk. De revolutie had weliswaar veel vernieuwingen met zich meegebracht, maar had tegelijkertijd ook veel verdeeldheid en onrust gezaaid in Frankrijk. De landelijke regering verloor steeds meer haar grip op het land. Daarnaast hadden ook de constante defensieve oorlogen die de Franse republiek had moeten uitvechten tegen de autocratieën Oostenrijk en Pruisen een ontwrichtende werking op de Franse maatschappij. Napoleon wordt in veel geschiedenisboeken gepresenteerd als de generaal die zorgde voor een terugkeer van orde en rust in Frankrijk. Daarnaast wordt ook de godsdienstvrijheid onder het bewind Napoleon vaak geprezen. En het invoeren van goede en overzichtelijke wetgeving, wat wellicht wordt gezien als zijn belangrijkste verdienste als bestuurder, in de vorm van de Code Napoleon wordt vaak toegeschreven aan Napoleon.


Napoleon: De Bestuurder.

   Het beeld dat geschetst wordt is dat van een man die er, geheel alleen, voor zorgde dat Frankrijk weer op de kaart werd gezet. De meeste enigszins objectieve geschiedenisboeken vermelden vervolgens wel dat Napoleon misschien wel te veel oorlogen voerde, waarbij ook wel heel veel mensen omkwamen. Verder wordt ook vaak nog vermeld dat zijn bewind meer en meer dictatoriaal werd.

   Maar vaak worden deze zaken als noodzakelijke kwaden neergezet. Dingen die voortkwamen uit de omstandigheden. Napoleon zou simpelweg gedwongen zijn geweest om zoveel oorlogen te voeren en uit te groeien tot een dictator. Veel geschiedenisboeken komen dan ook tot de slotsom, dat de heerschappij van Napoleon meer goede dan kwade dingen met zich mee heeft gebracht. Sommigen zien dan vervolgens ook in de goede gevolgen van zijn maatschappij een rechtvaardiging van de kwade gevolgen.

 

Historische werkelijkheid

Als je puur en alleen naar de feiten kijkt moet je tot de conclusie komen dat Napoleon Frankrijk in de krappe vijftien jaar dat hij er aan de macht is geweest militair, sociaal, economisch en politiek naar de afgrond heeft geholpen. Het Frankrijk dat Napoleon achterliet toen hij in 1915 definitief bij Waterloo werd verslagen, verkeerde in:

  1. Een staat van militaire uitputting: honderdduizenden jonge mannen waren gestorven in Napoleon’s oorlogen.
  2. Een economische crisis: door de handelsblokkades die Napoleon tegen zijn vijanden had opgeworpen (continentale stelsel) waren er in Frankrijk grote tekorten aan verschillende grondstoffen, daarnaast was het voor Franse producenten moeilijk om hun eindproducten te exporteren. Verder waren de kosten van Napoleon’s oorlogen bijzonder hoog. Uiteindelijk te hoog, de Franse staat kampte met miljoenentekorten.
  3. Een sociale crisis: zoals hierboven al vermeld is waren er honderdduizenden jonge mannen gestorven in Napoleon’s oorlogen. Dit had drastische gevolgen op (met name) het platteland: boerenbedrijven stierven uit omdat er niet genoeg mannen meer waren die het zware werk konden doen. Een bijkomend gevolg waren de hongersnoden: wegens een gebrek aan mankracht kon er niet afdoende gezaaid en geoogst worden.
  4. Een staat van politiek isolement: door het vrijwel constante onbeschofte politiek optreden van Napoleon, waarbij hij alle toen geldende gedragsregels aan de laars lapte, had Frankrijk uiteindelijk geen bondgenoten meer over. Nadat Napoleon de politieke elites van de omringende landen keer op keer tot op het bot beledigd had, was elke vorm van volwaardig politiek overleg uitgesloten.

Hieronder volgt een uiteenzetting van de verrichtingen van de bestuurder Napoleon op de volgende vier terreinen:

      Napoleon’s oorlogen vanuit een politiek opzicht

      De geloofsvrijheid onder Napoleon

      De Code Napoleon

      Napoleon en zijn onderschikten

 
De Code Civil: Door aanhangers van Napoleon de 'Code Napoleon' bijgenaamd.

I. Napoleon’s oorlogen vanuit een politiek opzicht

Toen in 1789 in Frankrijk de revolutie uitbrak keken andere Europese grootmachten met angst toe. Zij zagen dat het volk (de derde stand) de macht greep in Frankrijk, dat de koning en koningin werden onthoofd en dat de voorrechten van de eerste en tweede stand (geestelijkheid en adel) werden afgenomen. De andere Europese grootmachten waren, net als Frankrijk voor de revolutie was geweest, autocratieën: zij werden door een vorst bestuurd. Deze vorsten waren bang de ideeën van de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid en broederschap) zich door Europa zouden verspreiden en dat zij uiteindelijk ook door hun onderdanen van hun macht zouden worden beroofd. Vooral Oostenrijk en Pruisen meenden dat militair ingrijpen in Frankrijk noodzakelijk was om de revolutie de kop in te drukken. Het doel van deze oorlogen was de monarchie in Frankrijk te herstellen. Oostenrijk en Pruisen werden daarbij financieel gesteund door Groot-Brittannië.

   De legers van de revolutionaire regering in Frankrijk wisten echter stand te houden. De eerste veldtochten speelden zich nog af op Frans grondgebied, waar de Oostenrijkse en Pruisische legers werden verslagen. Daarna was het revolutionaire Frankrijk zelfs in staat om een aantal defensieve aanvallen uit te voeren op Oostenrijks grondgebied. Toen Napoleon in 1799 de macht greep in Frankrijk en Eerste Consul werd, waren de Franse grenzen dan ook veiliggesteld en het onmiddellijke gevaar van een Oostenrijks/Pruisische invasie verdwenen.

   Napoleon’s oorlogen tegen Oostenrijk, Pruisen, Engeland en Rusland, waren vanuit een defensief oogpunt dan ook niet nodig. Het Franse leger was bij de machtsovername van Napoleon sterk genoeg om elke aanval van buitenaf af te slaan. Juist de veroveringsoorlogen van Napoleon hebben ervoor gezorgd dat Frankrijk die sterke positie verloor.

 
Napoleon tijdens één van zijn bekendste nederlagen: De terugkeer uit Moskou tijdens de Russische veldtocht.

II. De geloofsvrijheid onder Napoleon

Dat er geloofsvrijheid onder het bewind van Napoleon was valt niet te ontkennen. Deze vrijheid van geloof was er echter niet dankzij Napoleon gekomen maar dankzij de Franse Revolutie. Napoleon was zelf niet gelovig, maar wist wel dat een gelovige mens een gehoorzame mens was. Hij gebruikte het geloof dus als een instrument om ervoor te zorgen dat mensen zich aan de wet hielden. Wanneer die dat niet deden hing hun naast een gerechtelijke straf immers ook een straf van god boven het hoofd. Dat Napoleon het geloof als een instrument gebruikte kan hem echter moeilijk verweten worden: dat was in die tijd normaal.

   Wat echter vaak niet vermeld wordt in geschiedenisboeken is dat Napoleon een zelfverklaard antisemiet was, ‘les plus méprisables de hommes’ (de meest verachtelijke mensen) schrijft Napoleon in 1808 over de joden. Napoleon zag joden als woekeraars, afzetters, dienstplichtontduikers en spionnen. De Franse Revolutie had ervoor gezorgd dat de joden in Frankrijk volledig als Frans burger werden erkend, wat in die tijd uniek was. Napoleon heeft vervolgens geprobeerd om die gelijke positie van de joden in Frankrijk af te nemen.


Prent waarop Napoleon wordt afgebeeld als de verlosser van het Joodse volk en hun emancipeert.

   In 1806 riep Napoleon een algemene joodse vergadering bijeen (vergaderingen van Franse rabbijnen). Het doel van deze vergadering was volgens Napoleon: ‘Om van de joden nuttige burgers te maken, hun geloof te verzoenen met de plichten van de Fransen, de verwijten op te ruimen, die men hun heeft gemaakt en het kwaad te verhelpen, dat ze heeft veroorzaakt.’ De verzamelde rabbijnen kregen tijdens de algemene joodse vergadering twaalf vragen voorgelegd. Deze waren in opdracht van Napoleon opgesteld, met als doel: antwoorden van de rabbijnen uitlokken die op onoverbrugbare tegenstellingen zouden wijzen tussen de joden en de rest van de Franse burgers. Op basis daarvan zou Napoleon de joden in Frankrijk het burgerrecht ontnemen. De rabbijnen doorzagen dit plan echter en gaven zeer diplomatieke antwoorden op de twaalf voorgelegde vragen.

   Na de algemene joodse vergadering organiseerde Napoleon in 1807 een nog plechtiger bijeenkomst: het Grand Sanhedrin (vernoemd naar het Sanhedrin, het hoogste joodse gerechtshof van Jeruzalem in de Oudheid). Napoleon’s doel met deze vergadering was eenheid te creëren onder de joden in Frankrijk, die uit verschillende delen van Europa afkomstig waren. Napoleon wilde dat die eenheid er kwam omdat hij op die manier beter met alle joden in Frankrijk afspraken kon maken. Napoleon gaf zichzelf de rol van een tweede Mozes: hij zou de joden naast de tien geboden een aantal nieuwe leefregels geven. In 1808 verschenen vervolgens de drie jodenbesluiten van Napoleon. Deze jodenbesluiten degradeerden de in Frankrijk levende joden tot tweederangsburgers.

 

III. De Code Napoleon

Ook het invoeren van een goede overzichtelijke wetgeving die voor meer gelijkheid zorgde wordt vaak toegeschreven aan Napoleon. Dit klopt deels: veel wetboeken in het Europa van vandaag de dag zijn gebaseerd op de Code Napoleon. Echter de wetten in dat wetboek zijn niet opgesteld door Napoleon.

   Tijdens de Franse revolutie zijn erg veel nieuwe wetten ingevoerd die voor meer vrijheid en gelijkheid onder de Franse burgers moesten zorgen. Vanwege de grote hoeveelheid aan nieuwe wetten die werden ingevoerd heerste er echter behoorlijk wat onduidelijkheid. Eén groot wetboek met daarin alle wetten die in Frankrijk golden ontbrak. Napoleon heeft zijn ambtenaren de opdracht gegeven om de wetten, die waren opgesteld tijdens de revolutie, te ordenen en te verwerken in één wetboek.

   Napoleon heeft zich weinig met dit werk bemoeid, behalve bij het opstellen van de wetsartikelen met betrekking tot het strafrecht. Tijdens de revolutie waren veel Middeleeuwse lijfstraffen afgeschaft, Napoleon voerde echter een groot aantal opnieuw in. Verder was ook de vrijheid en gelijkheid van arbeiders in het Frankrijk onder Napoleon ver te zoeken, hen werd het recht om te protesteren tegen de vaak slechte werkomstandigheden en lage lonen ontnomen.

 
De eerste pagina van de Code Civil.

IV. Napoleon en zijn ondergeschikten

De Italiaanse filosoof Niccolò Machiavelli merkt in zijn boek ‘De Heerser’ de volgende dingen op over medewerkers die een heerser bij zich in dienst heeft:

      Medewerkers zijn goed of niet goed al naargelang het inzicht van de heerser goed of niet goed is.

      De intelligentie van een heerser leidt men af uit de mensen waarmee hij zich omringt.

   Napoleon zet zichzelf vaak neer (in zijn memoires die geschreven zijn tijdens zijn ballingschap op Elba) als het slachtoffer van zijn onderschikten: een incompetente en corrupte bende schurken die hem op alle mogelijke manieren hadden verraden. Successen schrijft hij altijd op zijn eigen naam (zelfs wanneer die zijn behaald door een van zijn ondergeschikten) en mislukkingen schuift hij altijd af op zijn ondergeschikten.

   Een van Napoleon’s meest corrupte medewerkers was Talleyrand. Deze man was ooit bisschop geweest en was door Napoleon benoemd tot minister van buitenlandse zaken. Als minister van buitenlandse zaken heeft Talleyrand miljoenen francs in eigen zak gestoken. Napoleon was daarvan volledig op de hoogte, hij deed er echter niets tegen. Hij klaagde wel over het feit dat de man corrupt was, maar hij ontsloeg hem niet. Dit is dus een fout van Napoleon zelf: hij wist dat een van zijn medewerkers corrupt was, maar ondernam geen actie.


Talleyrand: Eén van de grootste misdadigers die voor Napoleon werkte.

   Verder klaagt Napoleon veel over de incompetentie van zijn medewerkers. Dat veel van zijn medewerkers hun werk niet goed deden klopt: Napoleon benoemde veel familieleden op belangrijke posities. Deze waren vaak niet geschikt voor het werk dat die posities met zich meebrachten. Daarnaast duldde Napoleon geen tegenspraak en benoemde daarom veel hielenlikkers op belangrijke posities, die ook weinig kennis van zaken hadden. Echter: Napoleon blijft als Eerste Consul en later als keizer eindverantwoordelijke. Medewerkers die hun werk niet goed deden had hij moeten vervangen door mensen die dat wel konden. Dit liet Napoleon echter na. Napoleon noemde zijn oudste broer Joseph ‘ce imbicile Joseph’ (de imbeciele Joseph), hij maakte hem echter wel koning van Napels en daarna koning van Spanje!

   Je kunt dus concluderen dat Napoleon vaak gelijk heeft als hij mislukkingen afschuift op de corruptie of incompetentie van zijn ondergeschikten. Echter: doordat Napoleon hen niet ontsloeg en verving door goede medewerkers bleven de fouten en mislukkingen zich herhalen. Napoleon was dus in een positie waarin hij kon ingrijpen, maar deed dat vervolgens niet.

 

Vragen

 

In de hierboven staande tekst wordt eerst de algemene reputatie van Napoleon op bestuurlijk gebied beschreven en vervolgens wordt een poging gedaan om de historische werkelijkheid te beschrijven.

 

  1. Men ziet Napoleon als een militair genie. Een reden die hier vaak voor wordt aangedragen is dat hij in korte tijd veel promotie maakte en snel in rank steeg. Leg uit waarom dit geen goed argument is.
  2. Welk argument kan er geleverd worden om te bewijzen dat de volgende stelling onwaar is: 'Napoleon was al sinds zijn jeugd een groot patriot en liefhebber van Frankrijk en het Franse volk en deed alles om zijn vaderland te beschermen.'
  3. Kijk naar de twee schilderijen waarin Napoleon over de Alpen trekt tijdens de veldtocht in Italië. Leg aan de hand van deze schilderijen uit hoe Napoleon het beeld wat mensen van hem hadden heeft weten te beïnvloeden/verheerlijken.
  4. Leg uit aan welke factoren Napoleon de overwinning tijdens de veldtochten in Italië te danken had.
  5. Waarom was het een rare beslissing om een veldtocht naar Egypte te beginnen? 
  6. Geef jouw eigen mening: Was Napoleon een groot generaal en een militair en strategisch genie? Of was hij een dictator die uit was op overheersing van Europa en bij zijn manische droom miljoenen jonge mannen de dood in stuurde?
  7. Zoek een aantal websites op die uitsluitend positief zijn over Napoleon (link van iedere website vermelden).
  8. Op welke goede gevolgen van het bewind van Napoleon richten de websites die je hebt gevonden zich vooral?
  9. Door wie zijn de websites geschreven?
  10. Het beeld dat vaak van Napoleon geschetst wordt is dat van een man die voor ieder probleem een oplossing wist te vinden. Denk je dat dit soort mensen bestaan? Leg je antwoord uit!
  11. In de geschiedenis zijn er wel meer mensen geweest die meenden dat zij de oplossingen kenden voor alle problemen in hun land. Kun je er een aantal noemen?
  12. Onder het kopje ‘historische werkelijkheid’ staat eerst een stukje tekst waarin de toestand wordt beschreven waarin Frankrijk verkeerde nadat Napoleon bij Waterloo werd verslagen. Wat valt je op wanneer je dit stukje tekst vergelijkt met het stukje tekst over zijn reputatie? Leg je antwoord uit!
  13. Waarom was Frankrijk voor de machtovername van Napoleon in oorlog met o.a. Oostenrijk en Pruisen?
  14. Wat is de belangrijkste conclusie die er in het stukje tekst onder het kopje ‘Napoleon’s oorlogen vanuit een politiek opzicht’ wordt getrokken?
  15. Napoleon was zelf niet gelovig, toch maakte hij gebruik van de gelovigheid van mensen. Waarom deed hij dat? En wat vind jij daarvan?
  16. Hoe zag Napoleon de joden?
  17. Wat was het doel van de algemene joodse vergadering in 1806?
  18. Wat was het doel van het Grand Sanhedrin in 1807?
  19. Wat was het gevolg van de drie jodenbesluiten uit 1808?
  20. Leg uit waarom het eigenlijk niet Napoleon is geweest die een hoop goede wetten heeft opgesteld.
  21. Waarom zou Napoleon veel Middeleeuwse lijfstraffen opnieuw hebben ingevoerd?
  22. De Code Napoleon maakte het arbeiders onmogelijke te protesteren tegen de slechte werkomstandigheden en de lage lonen. In wiens voordeel was dat vooral? Kwam dit overeen met de idealen van de Franse Revolutie?
  23. Leg uit dat Napoleon verantwoordelijk is voor zowel de corruptie en de incompetentie van zijn ondergeschikten als voor de door hen gemaakte fouten.


Tapijt van Bayeux

17:53, 11/1/2009 .. 5 comments .. Link
Geschiedenis is het onderzoek naar het verleden. Uitzoeken wie wanneer leefde en wat er allemaal is gebeurd in de tijd dat wij er nog niet waren.
Dit onderzoek doen we met de hulp van bronnen. Maar wat waren bronnen ook alweer?
 

Een Egyptische hiëroglief: een voorbeeld van een primaire bron.

Bronnen zijn voorwerpen waaruit wij informatie kunnen halen. Bronnen komen in 2 vormen, namelijk primaire en secundaire bronnen.
 
Primaire bronnen zijn bronnen die direct afkomstig zijn uit de periode die we onderzoeken. Bijvoorbeeld een oude Egyptische tempel waar hiërogliefen op de muur staan geschilderd is een primaire bron. De tempel en de hiërogliefen zijn namelijk gemaakt door Egyptenaren die duizenden jaren geleden leefden. De informatie die we kunnen verkrijgen door naar de hiërogliefen te kijken en ze te ontcijferen is dus direct afkomstig uit die tijdsperiode.
Vooral primaire bronnen geven ons een enorme hoeveelheid informatie over wat er precies is gebeurd tijdens een bepaalde tijdsperiode, hoe het dagelijks leven eruit zag, welke bestaansmiddelen er werden gebruikt, etc. omdat het dus direct afkomstig is uit die periode.
 

Een geschiedenisboek: een voorbeeld van een secundaire bron.

Secundaire bronnen zijn bronnen die niet direct afkomstig zijn uit de periode die we onderzoeken. Bijvoorbeeld je eigen geschiedenisboek wat je gebruikt op school is een secundaire bron. Dit komt omdat de informatie die het boek ons geeft wel gaat over het verleden, maar de makers van het boek niet direct afkomstig zijn uit de tijdsperiode. Secundaire bronnen zijn ook vaak in een latere tijd gemaakt. Hierdoor zijn secundaire bronnen soms wat moeilijker te beoordelen op hun bruikbaarheid, omdat het best eens mogelijk kan zijn dat secundaire bronnen foute informatie geven.
 
Als laatste kunnen we zowel primaire als secundaire bronnen nogmaals in 2 verschillende vormen indelen, namelijk geschreven en ongeschreven bronnen. De hiërogliefen uit het voorbeeld zijn een voorbeeld van een geschreven bron. De hiërogliefen vormden namelijk het schrift in het oude Egypte. Geschreven bronnen kunnen dus ook in de vorm van een boek, brief of dagboek komen.
Ongeschreven bronnen zijn wat anders. Hier moet je voornamelijk denken aan gebouwen en voorwerpen, zoals bijvoorbeeld een zwaard uit de Romeinse Tijd.
 

Een Romeins zwaard: een voorbeeld van een ongeschreven bron.

Geschreven en ongeschreven bronnen kunnen zowel primair als secundair zijn. Een primaire geschreven bron hebben we in het voorbeeld van de Egyptische hiërogliefen gezien. Maar een primaire ongeschreven bron kan bijvoorbeeld ook een schild zijn uit de Middeleeuwen. Er staat niks op geschreven, maar omdat het direct afkomstig is uit de Middeleeuwen, is het een primaire bron.
Hetzelfde heb je met secundaire bronnen. Je geschiedenisboek is een goed voorbeeld van een geschreven secundaire bron. Maar een ongeschreven secundaire bron kan bijvoorbeeld ook een film of een video of een schilderij zijn van een bepaalde gebeurtenis uit het verleden.
 
Maar genoeg over wat bronnen nu precies zijn. Vandaag gaan jullie namelijk zelf een bron onderzoeken. Eén van de belangrijkste primaire bronnen uit de geschiedenis volgens velen.
Vandaag nemen we namelijk een kijkje naar het Tapijt van Bayeux.
 
 Het eerste fragment van het Tapijt van Bayeux.
 
Het Tapijt van Bayeux is een geborduurd tapijt van linnen dat 70 meter lang en 50 centimeter hoog is. Zoals de naam al zegt hangt het momenteel in een speciaal museum in het stadje Bayeux in Frankrijk.
Op het Tapijt staan een aantal gebeurtenissen afgebeeld uit het verleden. Je kan het tapijt hierdoor lezen als een soort stripverhaal, het enige wat je nog mist is vakjes die de plaatjes op het Tapijt van elkaar scheiden.
Op elk plaatje wordt een stukje van het totale verhaal verteld en op sommige plaatjes staan er ook zinnen in het Latijn bij om het verhaal te verduidelijken.
Zoals gezegd is het Tapijt van Bayeux een primaire bron en is dus afkomstig uit de periode die we gaan onderzoeken. Het is aan jullie om uit te zoeken welke periode. 

Een ander fragment van het 70 meter lange Tapijt van Bayeux.

Jullie gaan namelijk vandaag in groepjes van 4 een aantal vragen beantwoorden. Per groepje krijg je één vraag die je gaat maken en gaat uitwerken. Je moet minimaal een antwoord formuleren van 50 woorden en maximaal 150.
Zodra jullie als groepje de vraag hebben beantwoord zet je het antwoord op deze blog met de vraag van jullie groepje erbij. Zo kan de rest van de klas jullie antwoord kan lezen en kunnen jullie op jullie beurt de antwoorden van de anderen groepjes lezen. Als iedereen eenmaal klaar is hebben we hopelijk alle vragen beantwoord.
Daarna zullen we de vragen klassikaal nakijken en zullen zo samen tot een goed beeld komen van waar dat hele Tapijt van Bayeux nu precies over gaat.
 
De vragen:
 
Groep 1
Uit welke tijdsperiode (welk jaar) stamt het Tapijt van Bayeux en wat heeft het Tapijt allemaal meegemaakt door de geschiedenis heen?
 
Groep 2
Welke gebeurtenis uit het verleden wordt er afgebeeld op het Tapijt van Bayeux (geef een korte omschrijving wat er precies allemaal gebeurd)?
 
Groep 3
Wat staat er in het Latijn op het Tapijt van Bayeux vermeld?
 
Groep 4
Door wie is hoogstwaarschijnlijk de opdracht gegeven om het Tapijt van Bayeux te maken en waarom?
 
Groep 5
Waarom is het Tapijt van Bayeux zo waardevol voor onderzoekers naar het verleden (denk hierbij aan primaire bronnen)?
 
Groep 6
Er staan een aantal ‘mysterieuze’ dingen afgebeeld op het Tapijt van Bayeux. Zoek deze mysterieuze dingen.
 
Groep 7
Is het Tapijt van Bayeux een geschreven of ongeschreven bron of allebei? Leg uit waarom.
Veel Succes!!!
 


About Me

Home
My Profile
Archives
Friends
My Photo Album

Links


Categories


Recent Entries

Napoleon: Groot revolutionair hervormend staatshoofd of klein driftig keizertje met een zucht naar oorlog?
Tapijt van Bayeux

Friends

Hosting door HQ ICT Systeembeheer