Vandaag kwam Ferdi Elsas om het leven door een ongeluk met zijn fiets. Hij was de man die 22 jaar geleden heel ons land wekenlang in spanning hield, doordat iedereen dacht dat er een professionele criminele bende achter de ontvoering van Gerrit Jan Heijn zat. Later bleek dat deze onbekende Nederlander het helemaal in zijn eentje had gedaan.
Nog dezelfde avond had hij Heijn doodgeschoten in het bos. Zijn pink afgesneden en zijn bril meegenomen. En begraven in een graf dat hij eerder op die plaats had gedolven.
Terugkijkend kunnen we vaststellen dat de politie destijds enkele grote fouten heeft gemaakt. Om te beginnen het daderprofiel ('een bende zware crinimelen') dat er totaal naast zat. Maar dat valt hen nauwelijks kwalijk te nemen, omdat Elsas publiek, pers en politie op buitengewoon intelligente wijze om de tuin wist te leiden.
De eerste echt grote blunder was, dat de opsporingsdiensten genoegen hebben genomen met de door de ontvoerder gepresenteerde bewijzen dat Gerrit Jan Heijn nog in leven zou zijn: zijn bril en zijn afgesneden pink in het kokertje van een fotorolletje. Weliswaar zijn er later ook nog twee cassettebandjes met Heijns stem opgestuurd, maar die waren gemaakt op de dag van de ontvoering.
Het blijft dus een raadsel waarom de politie heeft meegewerkt aan de verstrekking van losgeld, zonder dat was aangetoond dat de heer Heijn nog in leven was (bijvoorbeeld met een bandje waarop het slachtoffer iets vertelt over een gebeurtenis die op dezelfde dag in het nieuws was, of met een foto waarop hij een krant vasthoudt van die dag).
Een zo mogelijk nóg grotere blunder was de overdracht van het losgeld. Dat moest worden gedumpt bij dit fietstunneltje onder de A12:
En zo geschiedde.
Ferdi Elsas kwam het geld gewoon ophalen op zijn fiets. Zonder dat iemand hem iets in de weg legde. Hij pakte het tasje met losgeld op en fietste vrolijk verder. Onbegrijpelijk!
Toen ik vanmorgen hoorde dat Ferdi E. was doodgereden, was mijn eerste gedachte: 'Hè, is die al vrij dan?' Zo snel gaat dus de tijd. De man blijkt al in 2001 te zijn vrijgekomen. Hij heeft - wegens 'goed gedrag' - slechts dertien van de opgelegde 20 jaar cel hoeven uitzitten, inclusief de TBS-behandeling. De weduwe Hank Heijn zit er nog steeds mee; tot het eind van haar leven is ze haar man kwijt. Daar zit naar mijn gevoel iets heel onrechtvaardigs in.
Toevallig besteedde blogger Stan de Jong gisteren op zijn weblog ook aandacht aan het verschijnsel dat gekende criminelen de maatschappij niet alleen heel veel geld kosten door opsporing, vervolging, dure onderzoeken en rechtszaken, maar zich ook nog eens kunnen laten verdedigen (ongeacht hun inkomen) door een z.g. 'toegevoegde advocaat', die ook al door de gemeenschap (de belastingbetaler, u en ik dus) wordt vergoed. Hij stelde daarom aan het eind van zijn column de vraag:
"Elke verdachte heeft recht op de bijstand van een advocaat. Dat is op zich een hele goede zaak. Maar soms vraag je je wel eens af of er ook zoiets bestaat als misbruik van dat recht."
Je kunt daar verschillend over denken. Zelf neig ik tot de gedachte dat er wel enige logica in zit. Je zult maar - al dan niet terecht - beschuldigd worden van een misdrijf. En dan die machtige, omnipotente tegenstander tegenover je vinden: de Staat (oftewel het Openbaar Ministerie). Dat je dan je zaak zou verliezen, alleen maar doordat je geen behoorlijke advocaat kunt betalen. Dit is dus - denk ik - waarom onze wetgever heeft gezorgd voor het systeem van de 'toegevoegde advocaat'. Die dus betaald wordt door de overheid.
Maar in het geval van Ferdi Elsas lijkt me wel degelijk de vraag aan de orde of hier geen sprake is geweest van 'misbruik van recht'.
Hoe curieus! De zaak waar Stan de Jong het over had, ging over een slimme oplichter, annex nepadvocaat. Maar de casus van Ferdi E., zoals die vandaag opnieuw werd belicht, lijkt - naast een moordenaar en afperser - óók over een oplichter te gaan.
Is briljante slimheid ook een psychische afwijking?
In ieder geval slaagde Ferdi er in om - via het Pieter Baan Centrum - een TBS-advies los te krijgen (iets waar huidige criminelen liever vanaf zien, maar de tijden zijn veranderd). Elsas mocht zijn behandeling nog tijdens zijn detentie ondergaan, in plaats van er na, en hij slaagde met vlag en wimpel. Hoe 'ziek' was hij eigenlijk ooit geweest?
Feit is, zo vernam ik vandaag uit het nieuws, dat de Heijnmoordenaar na zijn vrijlating ook nog eens ruim zeven ton mocht incasseren aan 'achterstallige WAO/AAW-premies' (jawel, ook betaald door u en mij), slim geregeld c.q. afgedwongen door zijn schoremadvocaat Willem Anker, u weet wel, een van die twee juridische feestneuzen uit Friesland. Elsas had namelijk TBS opgelegd gekregen, zo was de redenering, en dus was hij ziek geweest. En dus had hij tijdens zijn detentie ziektegeld moeten ontvangen. Na afloop ontving hij dat alsog, met rente.
Ik heb flink gezocht op het web, maar kon nergens informatie vinden waar nou al dat losgeld (bijna acht miljoen gulden) is gebleven. Heeft hij dat ook mogen houden?
In ieder geval woonde Ferdi (onder zijn nieuwe naam 'Paul Elsas') de laatste jaren met zijn gezin in een schitterende boerderij in het dorpje Ruurlo in de Achterhoek. Ach, er zijn zoveel vrouwen die hun man een tijdje moeten missen. Wat is nou 13 jaar? Voor hetzelfde geld (of beter: veel minder geld) zit hij al die tijd op een baggerschip in Dubai. Of op een boorplatform in de Noordzee. Het lijkt er dus op dat misdaad gewoon... loont.
Of zagen we vandaag dan toch een teken dat God, Allah, Vishnu of het Universum geen genoegen meer namen met deze onverdraaglijke situatie? En dus hun plicht deden om dit rapalje in hun schoot terug te nemen?
Ik word hier wel een beetje beduusd van. En zou bijna iets gaan zien in die vrouwenreligie van spiritualiteit en het geloof in karma en zo. Want zeg nou zelf, als je zo'n intelligent plan hebt bedacht om rijk te worden, en dat lukt nog ook, en je enige fysieke inspanning is geweest het graven - met het zweet op je voorhoofd - van een langwerpige diepe kuil in het bos... Tja.
Dat Ferdi Elsas het niet in zijn karakter had om voorrang aan anderen te geven was ons inmiddels wel bekend. En dat hij op zijn fiets het geld kon ophalen dat hem en zijn gezin een nieuw rijk leven zou bezorgen, dat is tot daar aan toe. Maar dat hij zich vandaag op zijn fiets, 66 jaar oud, liet verpletteren door nota bene een graafmachine, kijk, dat vind ik nou klasse.
Zou hij in zijn laatste moment hebben gedacht: 'Je komt twintig jaar te laat!'?
| 
