Geweldig natuurlijk, die vrijspraak voor Lucia de Berk, ook al konden we deze van mijlenver zien aankomen. De munitiekist van justitie was na acht jaar procederen wel tot op de bodem geleegd.
Ik schreef al eerder enkele keren op dit blog over de zaak van Lucia, en die stukken kunnen, zoals rechters en advocaten dat altijd zo mooi zeggen ‘hier als herhaald en ingelast worden beschouwd’.
Toch wel mooi, en uniek, dat én de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak én super-PG Harm Brouwer én minister van justitie Hisch Ballin zich nu verdringen om Lucia hun welgemeende excuses aan te bieden. Je zou haast gaan denken dat het schaamrood ze op de kaken staat, maar zo werkt dat niet bij magistraten. Die blijven gewoon beroepshalve lijkbleek. En het is nog maar de vraag of er uit deze – de zoveelste! – rechterlijke dwaling echt een les zal worden getrokken. Bijvoorbeeld door het instellen van een onafhankelijke en permanente revisieraad, waarin ook niet-juristen zitting hebben. Prof. Willem Wagenaar – al jaren pleitbezorger van zo’n oplossing – had er gisteren in zijn commentaar een hard hoofd in.
En ook heel fijn dat Lucia volop de ruimte kreeg om haar hart te luchten, eerst bij Nova en daarna bij Pauw & Witteman. Onder haar volledige naam, op haar eigen verzoek. Ook dat is belangrijk voor haar rehabilitatie.
Geweldig ook, hoe het gerechtshof van Arnhem zijn vonnis formuleerde. Nu eens géén omslachtige en laffe formuleringen over ‘onvoldoende overtuigend bewijs’, waaraan toch altijd een geur blijft hangen van ‘misschien heeft ze het wél gedaan’, maar integendeel een ferme, eenduidige uitspraak: “Deze vrouw is volkomen onschuldig!”
Wel een pijnlijk foutje van Nova trouwens, toen Twan Huys vertelde dat Lucia in haar dagboek had geschreven over haar ‘compulsie’. Huys: “Dit betekent een drang om te moorden.”
Oef!
Compulsie gaat inderdaad over ‘dwanggedrag’. Maar bij Lucia ging dat om het leggen van Tarotkaarten voor sommige patiënten, en waar zij zich voor schaamde. En zeker niet over de neiging tot doden.
Het blijft natuurlijk een godsschandaal dat er acht jaar voor nodig was om deze obsessieve dwaling, die begon met een roddelcampagne in het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag, terug te brengen tot die werkelijkheid. Dat onze rechtspraak daar ooit op in is gegaan, en zich in deze hallucinatie heeft laten meesleuren, is niets minder dan een testimonium paupertatis.
Als rasechte Hagenaar schaam ik me natuurlijk dood. Het was de Haagse rechtbank, die Lucia in eerste aanleg veroordeelde tot levenslang. Intussen had de beeldvorming haar werk gedaan, en dus stond Lucia inmiddels bekend als ‘seriemoordenares’ en als de ‘Engel des Doods’. Daardoor aangemoedigd besloot het Haagse hof - in hoger beroep - om er maar ‘levenslang plus tbs’ van te maken. De redenering was: “Deze vrouw mag nooit meer vrij komen. Stel dat ze ooit gratie zou krijgen, dan voegen we er voor de zekerheid maar tbs aan toe”.
Ik herinner me nog goed dat ik dit arrest destijds hoorde, op mijn autoradio. En meteen dacht: maar dit kán helemaal niet! Want levenslang betekent tegenwoordig in Nederland écht levenslang. En tbs veronderstelt dat iemand ziek is, behandeld kan worden en weer terug kan komen in de maatschappij. Levenslang + tbs is dus een onmogelijke, want tegenstrijdige combinatie. Daar hoef je niet eens een jurist voor te zijn, om dat in te zien.
Dat vond de Hoge Raad dus ook, en die draaide de uitspraak terug tot ‘levenslang’.
Maar alleen al het feit dat het Haagse gerechtshof het heeft bestaan om zo’n idioot vonnis te wijzen – waarvoor een eerstejaars rechtenstudent een draai om z’n oren zou krijgen als hij dit in een tentamen zou durven opperen – toont aan hoe onprofessioneel onze rechtspraak soms kan zijn. En erger nog: hoe een meervoudig rechterlijk college zich zó kan laten meeslepen door irrationaliteit en emoties. Alsof we de middeleeuwen nog niet onstegen zijn.
Het is dat onze Strafwet het niet toestaat. Maar anders zou de volgende conversatie bij het Haagse hof een reële optie zijn geweest:
Rechter 1, tevens voorzitter:
OK mensen, haar schuld staat nu wel vast. Komen we nu aan de afweging voor de strafmaat, wat dunkt u?
Rechter 2:
Doodstraf! (gejuich).
Rechter 3:
Uiteraard. Maar gezien het feit dat die De Berk een onverbeterlijke seriemoordenares is, acht ik ‘doodstraf-sec’ een te mild vonnis. Ik stel voor: levenslang + tbs + doodstraf (instemmend gegrom).
Rechter 4:
Ik kan meegaan met amice 3, zij het dat ik vind dat ook recht moet worden gedaan aan het leed van de slachtoffers en hun nabestaanden. Daarom zou ik willen toevoegen: het uittrekken der nagels, van handen en voeten, voorafgaand aan de executie. Teneinde dus een aansprekend voorbeeld te stellen aan toekomstig verpleegkundigen (gejoel: “Dit is te gek! Geweldig!”)
Rechter 5:
Ik sluit mij van harte aan bij amices 2, 3 en 4. Echter heb ik nog een suggestie ten aanzien van de executie. Gezien de zwaarte van het delict stel ik voor om ditmaal af te wijken van de clichématige strop en te kiezen voor een reeds te lang verwaarloosde doodsvoltrekking. Naakte opsluiting, staande in een gesloten ijzeren ton op een bodem van 20 cm varkensvet, waarbij de ton op een vuur wordt geplaatst zodat de ton geleidelijk wordt verwarmd tot aan het kookpunt van het vet. Dit zal haar leren! (“Briljant!” De dames en heren raadsheren maken een rondedansje door de raadkamer en geven elkaar een high-five).
Rechter 1, president van het hof:
Nou amices, ik denk dat we er wel uit zijn.
Die Lucifer (oh nee, pardon: Lucia, haha, hoor mij nou!) krijgt dus de volgende straf:
* Eerst tien jaar levenslang
* Dan nog vijf jaar tbs
* Vervolgens het uitrukken der nagels (20 maal, één per dag)
* Ten slotte de voltooiing van het vonnis in kokend vet.
Die fantasie lijkt misschien vergezocht, maar geloof me, als het Haagse hof de ruimte voor deze middeleeuwse straffen had gehad, zou het die kans hebben gegrepen.
Het is dan ook slechts aan buitenstaanders te danken dat de zaak ‘Lucia de B.’ los is getrokken. Verpleeghuisarts Metta de Noo en haar broer, de wetenschapsfilosoof Ton Derksen namen het op voor Lucia, en bereikten – met een groeiend aantal medestanders – dat de Hoge Raad uiteindelijk de zaak liet overdoen bij het hof Arnhem. Zonder deze ingreep van betrokken burgers zou de zaak vermoedelijk zonder poespas in de boeken zijn verdwenen. En zou Lucia tot het eind van haar dagen zijn weggekwijnd in een gevangeniscel.
Maar laten we ook de bijdrage van Maarten ’t Hart niet vergeten, die in een schitterend stuk de spijker precies op de kop sloeg, en de rechtszaak tegen Lucia vergeleek met een middeleeuws heksenproces. Wij mogen dan kritiek hebben op de islam en diens achterlijke sharia-wetgeving (kritiek die overigens terecht is), maar laten we er ook naar durven kijken dat het in ons Nederland van de 21e eeuw nog steeds mogelijk is om ten onrechte tot levenslang te worden veroordeeld op basis van roddels en pseudowetenschap, én door nijdassige vrouwen die het ten onrechte tot raadsheer wisten te schoppen. Op dat laatste fenomeen kom ik binnenkort terug, in een nieuwe column.
Lees hier het briljante artikel van Maarten ’t Hart.
Jan Marijnissen, vanavond te gast in Pauw & Witteman, merkte het scherp op "Wie neemt er nou eigenlijk verantwoordelijkheid voor dit soort wangedrag? Waarop niemand wordt afgerekend? Vind je het vreemd dat burgers dan geen respect meer hebben voor autoriteiten?"
Inderdaad. Alle rechters die in hun verstandsverbijstering Lucia naar het cachot stuurden, blijven gewoon op hun stoel. Net als de raadsheren in de Puttense Moordzaak en de Schiedammer Parkmoord.
'Foutje, bedankt' - dit lijkt het motto.
Dat is de vrijblijvende sorry-cultuur van een overheid en een rechtspraktijk die zichzelf als onaantastbaar zien. Maar die zich intussen dramatisch hebben verveemd van de wet, het gezond verstand en het volk.
En dan ook nog eens quasi verbaasd doen als zich een Fortuijn, of een Wilders meldt.
