Grappig wel, dat Norbert Schmelzer overlijdt, precies op de dag dat Wouter Bos zijn interne partijstaatsgreep pleegt. Dat noem ik nou gevoel voor humor! Past ook wel bij een tekkel.

In de 'Nacht van Schmelzer', waarmee hij het Rooms-Rode kabinet van zijn partijgenoot Cals ten val bracht in 1966, zat Wouter Jacob Bos nog op het potje met zijn poep te spelen.

Grappig om te zien hoe die twee vandaag ineens spontaan bijeen komen, in één historisch - rooms-rood - perspectief.

Want nu, op de kop af 42 jaar later, doet Bos hetzelfde.
Een partijgenoot wegsturen. Laten vallen. In de steek laten. En dan net doen alsof dat spontaan opkwam. Als onvermijdelijk natuurgeweld. Terwijl je al dagen of wekenlang bezig bent om 't voor te bereiden.

Ik snap wel dat het misschien noodzakelijk was. En inderdaad is Ella Vogelaar niet echt de inspirerende minister waar je een integratieoorlog mee wint. Maar dat had Bos eerder kunnen bedenken. Dit stukje gaat dus over de 'manier waarop'. En die heeft veel weg van de wijze waarop Schmelzer in 1966 zijn eigen premier liet vallen.

In het 'Gesprek met de (vice-) minister-president' legde Bos vanavond uit dat hij - 'uit zorgvuldigheid' - de beoogde opvolger van Vogelaar reeds had laten screenen en zich had laten inlezen in de materie (kortom: laten warmlopen aan de zijlijn) 'voor het geval dat het gesprek van donderdagavond verkeerd zou aflopen'. En dat nu, is een volstrekte leugen. Want de uitkomst van dat gesprek stond bij voorbaat al vast. Ella Vogelaar moest en zou weg, klaar.

Ton Planken, nestor van Den Haag Vandaag en leermeester van Ferry Mingelen, zette het vanavond scherp neer. Hier was bepaald niet 'behoedzaam' geopereerd. Wouter Bos heeft zijn integratieminister op essentiële punten niet gesteund en haar maar wat laten zwemmen. En heeft zijn oor laten hangen naar wat Planken noemde 'het kleine grut uit de journalistiek': de Rutger van GeenStijl en Jort Kelder bij Pauw en Witteman. Het soort types dat niet in staat is een inhoudelijk en gedegen interview af te nemen, maar graag met camera af gaat op aangeschoten wild. In de veilige wetenschap dat ze zo iemand nog verder kunnen 'afmaken' zonder te worden teruggefloten. Risicoloos, zodat hun eigen gebrek aan oordeelsvermogen onbelicht blijft. De ratten van onze journalistieke samenleving (dat laatste was niet van Planken, dat zeg ik).

Wat mij vooral opviel was de opvallende lichaamstaal van Wouter Bos tijdens de persconferentie van vanmiddag. Of liever gezegd: zijn gezichtsmimiek.

Als je die scène van twee of drie minuten, waarin hij zichzelf van alle zonden vrijpleit, vertraagd zou afspelen, dan heb je voldoende onderzoeksmateriaal voor een academische promotie tot doctor in de psychologie. Maar je hoeft niet eens psycholoog te zijn, of iets af te weten van NLP, om op je blote klompen aan te voelen hoe Bos hier de boel - en zichzelf - staat te belazeren.
Hij kijkt namelijk niemand aan. Zelfs niet de perszaal als geheel. Zijn ogen schieten van links naar rechts, van boven naar onder, alle kanten op. Eén en al ontwijking.

Zou hij dat zelf eigenlijk wel beseffen, vraag ik mij nu af? Of denkt hij dat hij deze klus 'toch wel mooi heeft geklaard'? In dat laatste geval zit hij namelijk in precies dezelfde 'mind-set' waarvoor hij Ella Vogelaar heeft ontslagen. Dat voorspelt misschien iets over zijn eigen toekomst.