12 november 2007 - Volkskrant

AMSTERDAM/DEN HAAG - Criminologen reageren afwijzend op het CDA-voorstel een parlementaire enquête te houden naar de banden tussen de criminele onderwereld en de legale bovenwereld.

Zij stellen dat veel kennis over dit onderwerp al is verzameld en de energie beter gestoken kan worden in het opbouwen van expertise op dit gebied bij opsporingsambtenaren. Bovendien, stellen de specialisten, is een enquête geen effectief middel om criminele werkwijzen in kaart te brengen.

CDA-fractieleider Van Geel wil dit zware middel inzetten om inzicht te krijgen in de mate waarin criminelen zijn doorgedrongen in sectoren als vastgoed, advocatuur en notariaat. Hij stelde dit zaterdag voor op een CDA-bijeenkomst. De uitkomsten moeten volgens hem uitwijzen welke maatregelen nodig zijn om deze verwevenheid te bestrijden.

‘Ik betwijfel of je met een enquête meer te weten komt, dan wat nu al bekend is’, stelt criminoloog Ferwerda. Hij onderzocht begin dit jaar malafide activiteiten in de vastgoedsector in opdracht van Justitie. ‘Dat onderzoek bevestigde opnieuw het bestaan van banden tussen onder- en bovenwereld. Een verschijnsel dat afgelopen tien jaar meermaals is onderzocht. De vraag is nu: wat doen we eraan.’

Criminoloog Fijnaut is als adviseur betrokken bij een groot onderzoek naar de ‘criminogene infrastructuur’ van de Amsterdamse binnenstad. ‘Het CDA maakt zich terecht zorgen over de verwevenheid tussen onder- en bovenwereld. Op dit punt moet inderdaad veel gebeuren in Nederland.’

Fijnaut, die onder meer onderzoek deed naar de georganiseerde misdaad voor de Commissie Van Traa in 1994, betwijfelt of een parlementaire enquête het juiste middel is. ‘Je kunt beter afwachten wat uit de grote, lopende onderzoeken komt, zoals in Amsterdam.’

Hoogleraar en strafjurist Buruma, eveneens betrokken bij ‘Van Traa’, vraagt zich ook af of het nodig is ‘nog meer te weten’. Het is eerder tijd daadwerkelijk iets te bewerkstelligen. ‘Ik betwijfel of een enquêtecommissie iets nieuws te weten zal komen.’

Uit eerdere enquêtes is gebleken dat veel afhangt van de gestelde onderzoeksvraag en van de te raadplegen bronnen. Een onderzoek naar wat wordt gedaan om de verwevenheid terug te dringen, levert iets op. ‘Dan kun je spreken met ambtenaren en uitvoerders. Maar als je wilt weten hoe een crimineel werkt, kun je beter geen enquête gebruiken.’

Fractieleider Van Geel zal woensdag tijdens de begrotingsbehandeling van Justitie steun zoeken voor zijn voorstel. Andere politieke partijen reageerden redelijk positief. Alleen de VVD is tegen een enquête. Kamerlid Wolfsen (PvdA) is ‘niet onmiddellijk tegen'. Hij ziet meer in een ‘snelle scan’ waarbij de Kamer bestaande onderzoeken op een rijtje zet en achter gesloten deuren spreekt met ‘enkele mensen uit de advocatuur, het notariaat, banken en makelaardij’.