Pounamu

In de Maori cultuur speelt Pounamu ('greenstone', wij noemen het nefriet of jade) een belangrijke rol. Er werden vroeger werktuigen van gemaakt, en (nu nog steeds) ook sieraden en kunstvoorwerpen. Aan de steen worden sterke spirituele eiegenschappen togedicht; hij versterkt onder andere intermenselijke relaties.
Het Te Papa museum in Wellington heeft een apart tentoonstellingsgedeelte gewijd aan de 'greenstone'. Daar is ook een zaaltje bij met een aantal grote, heel oude Pounamu stenen die je aan mag raken. Er wordt geluid bij afgespeeld, een magisch 'zingen' dat het akoestisch effect van de stenen weergeeft. Het klinkt erg 'oer', welk effect nog versterkt werd doordat ik net had gelezen over hoe in de Maori scheppingsmythen de eerste mens uit de aarde werd geboren: Hine-ahu-one (earth-formed woman).
Ik ben een hele tijd in dat zaaltje gebleven, en zong zolang er niemand in de buurt was zachtjes mee met de stenen.

14:52 - Friday 8 January 2010 - comments {1} - post comment

IJsbeer

Door zijn plotseling afbreken van elk contact kan ik Vriend niet meer het kerstcadeautje geven dat ik al voor hem had gekocht. Ik had bedacht hem een teddybeer cadeau te doen. Want ik vind: ieder mens, ook een volwassen vent, moet een beer hebben om zijn geheimen aan te vertellen en bij uit te huilen.

In de speelgoedwinkel viel mijn oog op een ijsbeer met een hoog Knut-gehalte. Gelijk wist ik: dit is hem! Met net zulke lieve oogjes als Vriend, dezelfde aaibaarheid. En daarbij is IJsbeer het dier bij uitstek dat zich onder barre omstandigheden warm weet te houden (Vriend heeft het gauw koud). 

Al helemaal gevuld met mijn tedere gedachten lag IJsbeer in het kerstpapiertje te wachten. Van de week dacht ik: wat moet ik er nu mee? Terugbrengen maar naar de winkel… Maar ik deed het niet. En vandaag besloot ik, IJsbeer zelf te houden. Omdat ik nu wel wat troost kan gebruiken. Maar vooral als symbool voor mijn wens om ondanks mijn gegriefdheid over de stap van Vriend, de herinnering aan het magische en liefdevolle dat tussen ons is geweest en aan de schoonheid die we deelden en creëerden, levend te houden. En omdat ik Vriend uit de grond van mijn hart de warmte gun die hij zo nodig heeft, al kon hij die van mij uiteindelijk niet aannemen.

13:17 - Saturday 12 December 2009 - comments {0} - post comment

Een open plek

De kop van dit blogje is de titel van een net uitgegeven verzameling beschouwende teksten van dichter en germanist C.O. Jellema (van wie ik overigens nog nooit gehoord had). Ik las erover in De Volkskrant, en werd verrast door een prachtig citaat:

‘(De poëtische verbeelding is) die andere werkelijkheid die zich achter de zichtbaarheden en gangbaarheden verborgen houdt en die zich ook daarin soms kan manifesteren, als een open plek in het struikgewas van de normaliteit.’

Tegelijkertijd zijn dagboeken van deze schrijver uitgegeven, met als titel ‘Een web van dromen’. Ook al zo intrigerend…

Mijn dag was direct goed, al ontplooide ze zich tot een somber, buiig geheel. Om 3 uur al kunstlicht aan in huis, vreselijk! Maar het deert mij niet, want ik laat me beschijnen door deze mooie zinnen, en geef mijn eigen filosofische geest vrij baan. Zomaar pardoes bedenk ik mogelijke thema’s voor twee nieuwe voorstellingen, weef een poëtisch web van gedachtedraden die samenkomen.

Ik zie de lagen van werkelijkheid, van beleving. Het gedicht, het lied, het verhaal, voortgebracht door de artiest. Landend in de luisteraar. De tussenruimte die de tijdelijke wereld van het theater ons schenkt, het doorkijkje naar wat in ons beweegt op die open plek in het struikgewas.

16:16 - Friday 4 December 2009 - comments {0} - post comment

Uitgelicht

Gisteren was dan DE voorstelling waar ik lang naar toe heb geleefd en geoefend. Een topervaring. Het liep als een trein, het publiek was enthousiast, de sfeer fantastisch, een mooie plek, en het was ook nog een stralend zonnige dag.

En toch… ik heb er een slapeloze nacht van gehad. Niet van te voren, maar achteraf. Ik lag, sowieso nog nastuiterend van de ‘podiumadrenaline’, alles te herkauwen van de middag.

Ik bewoog er vooral over na, hoe al die mensen uit verschillende, doorgaans gescheiden levenssferen die nu tijdelijk samengebracht waren in een ruimte, zich tot elkaar bleken te gaan verhouden. Hoe bij zo’n gelegenheid altijd mensen elkaar via een onverwachte dwarsstraat blijken te (her)kennen. Hoe het klikt tussen personen van wie je dat nooit had gedacht of niet had durven hopen, en ook tussen degenen van wie je het van te voren al wist. En hoe dat alles versterkt wordt door de gezamenlijke beleving van de voorstelling. Hoe de zo ontstane energie ook mij in verse vormen terugspiegelt naar mezelf.

En ik herleefde de magische ervaring, hoe datgene wat A. en ik zo aandachtig geoefend hebben, nu ineens buiten de beslotenheid van de ‘kraamkamer’, een openbare zichtbaarheid, naakte werkelijkheid, kreeg op het toneel. Hoe alles zich gewoon voltrok, wij daar samen stonden zoals verwacht, beter nog dan zoals verwacht.

Uitgelicht, dat is hoe ik me voel. Een tovergevoel dat nog even blijft door de reacties die nakomen per mail en telefoon, de foto’s die zijn gemaakt. Terugdalen in het gewone leven is daarom toch eventjes lastig. Vandaar de slapeloze nacht, en het feit dat ik vandaag niet vooruit te branden ben.

17:13 - Monday 9 November 2009 - comments {1} - post comment

White Lady

20:45 - Saturday 25 July 2009 - comments {0} - post comment

Veel riet en veel water

Terwijl het nog net niet regende maakten we een klein uitgezet wandelingetje aan de rand van een natuurgebied op het eiland Hiiumaa. Op een vogeltoren hadden we uitzicht over vooral heel erg veel rietland en water. In de verte zagen we een paar zwanen, en er vlogen zwaluwen over. Weer beneden vervolgde het paadje over houten planken door meer dan manshoog riet. En al dat riet ‘zong’, terwijl de wind erdoorheen fluisterde. Verder was het stil, volkomen stil, als je een enkele in de verte voorbij komende auto wegdacht.
Bij het tweede wandelingetje was het inmiddels gaan regenen. Min of meer verzopen kwamen we terug van Säare Tirp, een spitse uitloper in zee. Aan het eind slechts een smalle reep met aan alle kanten water. Erg mooi, het natregenen waard.

13:09 - Friday 24 July 2009 - comments {0} - post comment

Maa on tumm

Gisteren een mooi boek gekocht. Het heet 'Our People: Estonian stories'. Interviews met Esten in allerlei soorten en maten die vertellen wat het betekent om Est te zijn, wortels te hebben in dit prachtige land. Het verbaast me niets dat bij velen de natuur een grote rol speelt.

Ergens halverwege stond een lief gedichtje van een meisje van basisschoolleeftijd. Het had geen titel, ik noemde het 'The earth is mute' (Maa on tumm).

Clear sky

and the earth is

mute.

Anything moving?

No, just silence.

Nature program?

No, my private

million sight

in Estonia.

13:07 - Tuesday 21 July 2009 - comments {0} - post comment

Evening

Gisteravond hebben mijn man en ik een mooie film bekeken, ‘Evening’. Een oude vrouw herbeleeft op haar sterfbed een vroegere liefdesaffaire. Haar twee dochters zijn bij haar, van wie de jongste nog erg zoekend in het leven staat. Ze heeft net ontdenkt dat ze zwanger is, maar aarzelt of ze wel door wil met haar vriend, de vader van het kind. Ze is bang, de verkeerde beslissing te nemen.

Terug naar de oude vrouw: de man in kwestie werd niet de hare, en hij trouwde evenmin met haar beste vriendin die ook een oogje op hem had. Hebben zij de juiste levenskeuzes gemaakt?

Aan het eind van de film komt deze vriendin op bezoek om afscheid te nemen. Tegen de jongste dochter zegt ze: ‘Er zijn geen vergissingen. Uiteindelijk maakt het gewoon niets uit. Neem dat nou maar van mij aan, als oude wijze vrouw.’ Deze sleutelzin betekent een doorbraak. De jongste dochter durft eindelijk te ‘gaan’ voor haar zwangerschap, haar vriend, al weet je nooit hoe het leven verder verloopt. De vriend is dolblij als hij hoort dat hij vader wordt. ‘En als ik dan verward ben, of bang, of raar?’ vraagt ze. Hij antwoordt: ‘Ook dan ben ik er gewoon.’

Mijn echtgenoot schieten de tranen in zijn ogen. Want zij zegt precies het zinnetje dat hij op gezette tijden van mij te horen heeft gekregen. We filosoferen nog wat na over de film. En over wat een raar stel wij samen zijn, en toch al meer dan dertig jaar samen. Wij hebben het niet slecht gedaan tot nu, met als absolute ‘top’: onze lieve, geweldige zoon.

Ook vinden wij het een troostrijke gedachte, dat het uiteindelijk niet zo belangrijk is wat je precies allemaal wel en niet hebt gedaan in het leven: het komt toch wel goed.

Vannacht droomde ik dat ik, onbevlekt ontvangen, een gouden ei baarde. Vraagt weinig droomuitleg… daar ligt mijn geluk.

11:17 - Tuesday 28 April 2009 - comments {0} - post comment

The day after

Gisteravond was dan eindelijk de geplande verhalenavond van ons project ‘Tussen woord en beeld’.

En vandaag dus ‘the day after’. Nagenieten van het succes: het liep allemaal als een trein, het was gezellig, zowel wij als de genodigden hebben genoten. Kortom, wat wil je nog meer.

Ja, je wilt meer, dat dit nooit meer ophoudt! En tegelijkertijd eventjes helemaal niets. Het is een raar mengsel van gevoelens na een optreden. Het energiepeil is tegelijkertijd nog hoog en ook dramatisch afgezakt. Volgens mij is dat een vooral fysiek effect: pure adrenaline en het weer afkicken daarvan. Een korte verslaving eigenlijk. Van een maat boven jezelf uitgestegen zijn, de glorie van daar staan, dat neerzetten waar je lang aan gewerkt hebt. Net als de schijnbaar moeiteloos zwevende balletdanseres pas achteraf de bloedblaren in haar spitzen voelt, is bij mij nu mijn hoofd van slag. Leeg en overvol tegelijk. Er is maar een verstandig ding: blik op oneindig, verstand op nul en naar buiten gaan. Dat ga ik zo doen.

Tot besluit van dit ‘blogje’ nog even het gedichtje dat de aanwezigen meekregen naar huis.

mijn spreken is jouw horen

vertellers zoeken luisteraars

de ontvanger maakt de gever

en jouw waarheid mijn verhaal

13:11 - Friday 20 March 2009 - comments {0} - post comment

Burn It Blue

Frida Kahlo - detail uit 'Diego en mi pensiamento'

Sinds een paar weken zit de Mexicaanse kunstschilderes Frida Kahlo (1907-1954) in mijn hoofd. Vertelcollega Esther de Jong maakte over haar bewogen leven een vertelvoorstelling, ‘Het beeld in de spiegel’. Over hoe een ernstig busongeluk Frida een levenslange verminking schonk, maar ook haar schilderkunst deed ontwaken. Over haar turbulente huwelijk en zielsverwantschap met schilder Diego Rivera, het linkse en vrije milieu waarin zij verkeerden, haar vroege dood op 49-jarige leeftijd. Een hartstochtelijk levende vrouw die in staat was pijn en schoonheid te vermengen tot krachtige, kleurige schilderijen, voornamelijk zelfportretten. Het was indrukwekkend om te zien hoe Esther zich had ingeleefd in de persoon Frida, op het toneel Frida wás.

Ik kocht ook de film Frida (2002), de DVD was inmiddels in de ramsj beland, en heb die gisteren gekeken. Het verhaal van Esther droeg mijn kijken. Aan het eind had de film een prachtig slotlied, ‘Burn It Blue’ (Caetano Veloso & Lila Dawn). Perfect aansluitend op de sleutelzin in Esthers verhaal: ‘Waarom heb je benen nodig, als je vleugels hebt?’

Ik vond het ook op Youtube: http://www.youtube.com/watch?v=lxdCJA-de3s.

11:48 - Sunday 22 February 2009 - comments {0} - post comment