Weblog maken?


MaakEenWebsite.nl (tip)
Totaal slechts 10 euro per maand incl. domeinnaam en gratis overzetten van uw bestaande weblog bij Bloggers.nl 100 MB ruimte
emailadres
Lees meer..... en bestel
Gratis geld verdienen met e-mails lezen? Meld je aan bij
Zinngeld, Surfrace, Qassa en Euroclix !

Op zoek naar God?

cultuur, de mens in zijn omgeving

Dinsdag 5 mei 2009

17:30, 7/5/2009 .. 5 comments .. Link

Het is een korte busrit naar het massieve complex waar ik sinds een jaar een opleiding volg. De ramen zijn beslagen en met mijn hand veeg ik die schoon, zodat ik naar buiten kan kijken. Uit het dikke grijze wolkendek regent het gestaag, en het ziet ernaar uit de zon vandaag geen schijn van kans heeft. Evenwel verlaat ik zonder paraplu de bus en wandel rustig naar het grote gebouw, dat er vandaag mistroostig uitziet. Tijdens de wandeling neem ik de omgeving in me op, zonder er direct iets van te vinden of te denken. De portier achter de balie in de ruime hal, zegt goedemorgen, en ik groet terug wanneer ik naar de lift loop. In het lokaal  hang ik mijn natte jas alvast op een haakje om te drogen.

Bij de koffieautomaat komen wij bij elkaar voordat we naar het klaslokaal gaan. Meestal neemt een willekeurig iemand het initiatief en de rest volgt.  Een enkeling legt zijn jas op de stoel als markering van een  bekend territorium. Ik kijk om me heen. Sinds het begin van deze studie heb ik de rituele stoelendans bestudeerd. Noem het maar een subcultuur. Voor deze groep van 20 studenten, zijn er ongeveer 24 stoelen beschikbaar. De stoelen staan achter aaneen geschoven tafels, die in een U vorm in het lokaal zijn opgesteld.

Bij de eerste drie bijeenkomsten merkte ik dat ik telkens dezelfde plek innam. Mijn medestudenten deden dat ook. Iedereen had, zonder dat af te spreken, zijn vaste stoel, en dezelfde buren. Het uitzicht verschilde voor een ieder. De een kon over de hoofden van de anderen heen naar buiten staren.  De ander zat in rechte lijn tegenover de docent. Het is gewoon prettig zo’n veilige plek in een nieuwe omgeving, maar al gauw had ik behoefte aan afwisseling. Mijn motief was om met andere buurtjes kennis te maken. Kennelijk kon ik de veilige haven na de eerste drie weken achter me laten.

Ik nam me voor om voortaan na binnenkomst zomaar te gaan zitten waar er plaats was. At random. Ik besef dat  mijn gedrag maakte dat een ander zijn of haar vaste plek ook zou moeten verruilen. Die flexibiliteit bleek in de groep aanwezig. Niemand maakte heisa om eens in den vreemde te gaan zitten. En er was voldoende ruimte voor diegene die honkvast waren. Zij konden in de groep het hele jaar trouw hun eigen stekkie innemen. Dit gold zelfs voor notoire laatkomers die telkens onopvallend plaatsnamen op de lege stoelen aan het uiteinde.

Ik denk dat de meesten op  hun gewenste plek hebben  kunnen neerploffen. Deze stoelendans is voer voor psychologen, maar ik wil er niet te moeilijk over doen. Als deelnemer kan ik concluderen dat 20 studenten in een nieuwe situatie een eigen homeland kunnen scheppen. Fysiek betekent dat een vaste stoel in een lokaal. Maar het stoelenexperiment laat bovendien zien dat in een groep als deze er direct een groepscultuur ontstaat. Er is voor iedereen ruimte. Voor mensen die voor een vaste plek opteren, en  voor diegenen die van afwisseling houden. Dit wordt weer mogelijk gemaakt door anderen die zich inschikkelijk tonen, en  er geen punt van maken dat een medestudent hun vertrouwde plaats inneemt.

Genoeg uit de school geklapt. Mijn jas is tijdens deze studiedag voldoende uitgedampt. Lekker warm ingepakt loop ik langs de portier. Tot volgende week,  roep ik hoopvol, en stap zonder aarzeling de regen in.

The Drifter



Maandag 4 mei 2009

15:21, 5/5/2009 .. 0 comments .. Link

Pedal on, pedal on, pedal on...for miles...pedal on. Dit liedje van Luka Bloom vergezelt me op deze fietstocht naar mijn ziekenhuis. Ik zet nog even kracht op de pedalen om in het ritme te blijven. Ah go on, get up on your bike!

Kracht, uithoudingsvermogen en een doel in het vooruitzicht. Daar ben ik als afdelingsmanager onder meer mee uitgerust om de cultuur te beïnvloeden. Waar ligt hier mijn kracht? Uit mijn omgeving hoor ik dat ik iemand ben die verschillen overbrugt, en mensen met elkaar verbindt. Ik kan niet ontkennen dat ik me vaak richt op het gemeenschappelijke bindende doel. Dat waar het werkelijk omgaat in het ziekenhuis: de opdracht om mensen te behandelen en te verzorgen. Hier zijn legio andere subdoelen van afgeleid. Deze bindende eigenschap wil ik los zien van het Harmony model. Dat  geeft mijnsinziens teveel een associatie met de lieve vrede willen bewaren. Dus geen Close Harmony. Een knetterend conflict kan heilzaam uitpakken om weer samen verder te gaan.

Mijn brevet van uithoudingsvermogen hangt inmiddels ook bij de andere verdienstelijke oorkondes. Cultuur beïnvloeden is zeker een kwestie van lange adem. De boodschap, waar het om gaat, telkens herhalen, in elke creatieve aanspreekbare verpakking. Waar doen we het voor? En vooral hoe doen we dat dan samen? Herhaling is synoniem aan het onderhouden van een gewenste cultuur. Het is net als je fietsbanden die af en toe met lucht moeten worden opgepompt om te kunnen blijven peddelen.

Het doel moet wel helder zijn. Dit gezamenlijk perspectief -denk aan de zorg voor patiënten- moet concreet in gedrag te vertalen zijn. Wat is de gewenste bejegening? Wat kunnen we bieden en wat niet? Hoe gaan we met elkaar om, opdat we met plezier het werk kunnen doen? Welke waarden liggen hieraan ten grondslag? Laat ik  maar eerst beginnen één van die waarden die ik als manager meebreng. Ik hecht aan integriteit. Dat je als persoon te vertrouwen bent, en dat je fatsoenlijk met andere mensen omgaat. Ik ga er gemakshalve vanuit dat er nog steeds algemeen heersende fatsoensnormen gelden. Zo niet, dan ben ik wel bereid om daar een voordracht  over te houden. Overigens niet als fatsoensrakker, maar als een mens in deze tijd,  die weet wat in het publieke domein wel en niet gewenst is.

Tot zover deze keer. Met een waardige zwaai gooi ik mijn been over het zadel. Mijn voeten vinden de pedalen en de Ierse zanger zet krachtig in. I work my legs..I pump my thights...Take in the scenery passing me by.

The Drifter



Vrijdag 1 mei 2009

17:45, 2/5/2009 .. 2 comments .. Link

Onderweg naar mijn Broodheer, aan de rand van deze middelgrote stad, volg ik de zwarte kauwen die in het gras driftig naar voedsel  pikken. Vogels in een natuurlijke omgeving. Daar had psycholoog Skinner wel een leuk verhaal bij kunnen bedenken.

Hij zou vast vertellen over zijn experimenten met duiven, die hij getemd had met allerlei trucjes en gewoontevorming.  De uitkomst van zijn onderzoek is dat mensen  rituelen volgen met de gedachte gelukkiger te kunnen worden. Iedereen doet dan maar mee, terwijl niemand meer weet waar het echt om gaat. Maar door het gezamenlijk beleven van rituelen en gewoontes ontstaat er wel een groepsidentiteit. Een groepscultuur.

Op mijn afdeling zijn er ook allerlei rituelen en gewoontes. Natuurlijk viel ik eertijds uit de toon dat ik de verjaardagen niet meevierde, zoals men gewoon was. Zelfs vandaag moest ik er toch weer aan geloven door aan het begin van een vergadering Lang Zal Hij Leven mee te zingen. Je komt er niet onderuit, en dan maar uit volle borst. Niet dat halfslachtige gedoe zoals die voetballers die net doen alsof ze het Wilhelmus mimisch met hun lippen uitbeelden.

Nu is er op zich niets mis mee. Rituelen maken het leven makkelijker, en kunnen de boel ook nog eens opleuken. Maar moeten rituelen in een bedrijf  een functie hebben? Ik herinner me dat een vriend ooit gevraagd was om elke ochtend om zeven uur zangles te geven. Niet bijzonder denk je, maar de omgeving waarin hij de stemmen moest smeren was eigenaardig: zijn publiek bestond uit topmanagers. Zij volgden een outplacementtraject bij een bekende landelijke HRM organisatie. Dit ritueel werd ingezet om de managers uit hun bekende stramien te halen: om hen dichter bij hun gevoel te brengen. Ik begreep dat het die ochtenden niet aan hilariteit heeft ontbroken.

Ik ben  een voorstander van rituelen en gewoontes. Elke ochtend je tanden poetsen kan op de automaat. Je hoeft bij het opstaan niet meteen na te denken wat zal ik nu eens gaan doen. Nee, lekker simpel: hier die tandenborstel. Op de afdeling wil ik wel weten in welke gewoontes ik mee ga. Want - je raadt het al -, er zijn slechte en goede gewoontes. Structureel te laat komen bij vergaderingen is een slechte gewoonte, toch? Of zoals mijn collega-cultuurdrager ooit verbijsterd uitriep bij een vergadering waarbij alle deelnemers na elkaar te laat binnen kwamen: Is dit hier de afdelingscultuur?

Wat zijn er zoal voor gewoontes? Samen sigaretten roken. Dat is ook bijna een heilig ritueel. Zelf heb ik vorig jaar een nieuw ritueel geïntroduceerd. Een leuke weliswaar. Om overdag toch mijn kantoor te kunnen ontsnappen ga ik een wandeling maken. Een functionele wandeling waarbij ik iemand uitnodig om mee te lopen. Met een gelijkmatige tred, is er tijd voor een praatje, een creatieve brainstorm en onontbeerlijke aandacht.  Eerlijkheidshalve zeg ik erbij dat er ook gelegenheid is voor een peuk.

Blijkbaar ben ik  te eigenzinnig om klakkeloos in alle groepsgewoontes en rituele dansen te voegen. Daar ben ik niet rouwig om. Ieder vogeltje zingt zoals hij gebekt is. Ik ben benieuwd wat Skinner daarover gezegd zou hebben.

The Drifter



Woensdag 29 april 2009

16:12, 1/5/2009 .. 3 comments .. Link

Voordat ik naar mijn werk ga, lees ik in een krantenbericht dat bedrijven meditatie inzetten opdat medewerkers beter gaan presteren. De kop spreekt me aan en ik neem me voor om het later helemaal te lezen.

"Goedemorgen, mevrouw Goedegebuur". Bij mijn dagelijkse entree in mijn -inmiddels befaamde- middelgrote ziekenhuis groet ik de mensen die ik, op weg naar mijn kantoor, tegenkom. Een geciviliseerde high five voor een ieder die mijn pad kruist. Op zich iets vanzelfsprekends, maar is dat wel zo gangbaar? Ouderwets om met U en mevrouw en mijnheer  aan te spreken, ook als iemand jonger is? Ik vind van niet. Het begroetingsritueel wordt door de patiënten gewaardeerd, en het is zeker een prettige manier om elkaar wederszijds -al is het een kortstondig moment-  aandacht te geven. Zien en Gezien worden.

Aandacht. Zorg voor patiënten heeft alles met attentie te maken. Dokter Bram kan een infuus inbrengen en hij kan een infuus inbrengen. In het eerste geval zijn zijn gedachten bij de dalende aandelenkoers, dan mag de patiënt hopen dat hij routineus raak prikt. In het andere, en gunstige,  geval is zijn aandacht bij de naald wanneer hij de ader zoekt. Onverdeelde aandacht heeft gelijk effect op de kwaliteit van de zorg. Zorg verlenen is mijnsinziens simpelweg deskundige aandacht schenken.  Je kunt aan het resultaat aflezen of iemand er met zijn aandacht bij is geweest. Patiënten hebben een feilloos gevoel voor oprechte aandacht van hulpverleners..au.

Nu komt het weleens voor dat sommige patiënten wel erg veel aandacht vragen. Ook medewerkers vragen aandacht. Ze willen gekend worden in wat ze doen, hoe ze het doen, en wie ze zijn. Ook hier geldt het motto Zien en Gezien worden. Waar geef ik als ziekenhuismanager aandacht aan, en -ook interessant- wat negeer ik? Door dit onderscheid bepaal ik  een cultuur van gewenst en ongewenst gedrag.

Grensoverschrijdend gedrag -ik noem maar wat: schelden, stelen, losse handjes- roep ik fors een halt toe. Een collega een streek leveren; zelfde categorie. Klagen negeer ik meestal. Zo ook het onnodig problematiseren van situaties. Ik geef aandacht aan al het andere wat voor het redelijke voetlicht komt. Helaas ben ik God niet, en kan me nog niet evenaren met zijn Zoon, dus ik beken dat mijn aandachtspotentieel gelimiteerd is. In dit licht een heuse Openbaring.

Alles wat aandacht krijgt groeit. Het hondjeseffect bevestigt dit. Het lijkt een wetmatigheid, waar je als manager gebruik van kunt maken. Dus ik bevestig van harte constructieve, meedenkende, oplossingsgerichte medewerkers. Zoals eerder gezegd moet de manager in mij zijn aandacht evenwichtig verdelen. Al een poos schreeuwt de [financiele] bedrijfsvoering om aandacht. De medewerkers geven tegelijkertijd ook signalen dat het tijd is voor hun portie, en via de werkmail zijn er collega's die watertandend bedelen.  Het beeld van de hondjes komt in me op en ik vraag me af of er nog worst is.

Inmiddels trek gekregen,  verlaat ik na gedane zaken het pand. Thuisgekomen lees ik het krantenbericht nog eens door. Het taboe op meditatie is verlaten, zo blijkt. Het wordt niet meer geassocieerd met zweverige new-age groeperingen. Het bedrijfsleven stimuleert meditatie voor medewerkers. De gedachte erachter is dat ze dan zonder stress en uitgerust meer aandacht aan het werk kunnen geven. Ik leg de krant opzij, en zet een muziekje op. The Beatles. Geen domme jongens. Let it Be.

The Drifter



Woensdag 22 april 2009

16:06, 24/4/2009 .. 0 comments .. Link

Jaren geleden sprak ik een stadsgenoot die een hondje als huisdier had aangeschaft. Hij vertelde enthousiast dat er zoveel hondenbezitters in de stad woonden. Want, zo onderstreepte hij, overal zag hij mensen hun hondje uitlaten. Daarvoor was het hem nooit opgevallen, maar nu hij zichzelf van zo'n viervoeter had voorzien, waren zijn ogen geopend. Dit overkomt mij de afgelopen weken ook. Niet dat ik een asielbeestje heb geadopteerd . Nee, begin april heb ik het onderwerp cultuur toegeeigend, en het hondjeseffect bleef me niet bespaard. Wat ik ook lees of wie ik ook spreek, cultuur blijkt ineens een hot item.  Ondertussen heb ik veel input ontvangen, door literatuur, media, maar vooral door contact met mensen die ik onderweg tegenkwam.  Tijd voor output.

Over cultuur in mijn ziekenhuis bestaat geen eenduidige definitie. Dat is me in ieder geval duidelijk geworden. Mensen met elkaar bepalen de cultuur, en sommige hebben daarbij een belangrijkere stem in het geheel. Laat ik eens op basaal niveau beschrijven wat ik belangrijk vind op mijn afdeling. Gewoon voor de vuist weg. Het ziekenhuis is er voor het herstel van patiënten. Voor dat herstel zijn er capabele verpleegkundigen en dokters nodig. Die worden betaald om hun werk goed te kunnen doen, zodat de patiënt zo goed als mogelijk beter wordt, en tevreden naar huis kan.  Basic, maar het klopt wel.

Alles in mijn afdeling moet erop gericht zijn dat de medewerkers hun werk vakkundig kunnen doen. Dat ze op tijd komen. Dat ze met elkaar samen moeten werken. Dat ze kunnen leren, en zeker van fouten die ze maken. Dat ze zelf tevreden zijn, en voldoende gemotiveerd om de volgende dag weer om acht uur paraat te staan.

Als manager heb ik de kerntaak, de zorg voor de patiënt, altijd als fundament gehouden. Maar omdat daar veel verschillende belangen een rol bij spelen (de dokter wil zo, de verpleegkundige net anders, en de directie eist dit, en de inspectie verbiedt dat, om nog maar niet over de zorgverzekeraar te spreken), zie ik het als mijn taak om de boel bij elkaar te houden. Nu klinkt dat heerlijk idealistisch, maar het is ook heerlijk noodzakelijk realistisch. Eenheid in verscheidenheid, dat is mijn levensdevies. Voor het werk in het ziekenhuis betekent dat er ruimte is voor het individu, in het licht van een gewenste taakuitvoering.

Wat wil ik dan vanuit deze visie. Bijvoorbeeld dat men elkaar uit laat spreken bij een vergadering. Dat iemand bereid is te luisteren naar een collega, ook al heeft die een afwijkend standpunt. Dat je zelf eens dapper kunt zijn en direct met een collega in gesprek gaat, zonder achteraf bij andere collega's over hem of haar te klagen. Dat er bereidheid is om iets van een ander over te nemen, zonder dat het een opdracht moet worden. Dit is gedrag, en zegt zeker iets over de waarden die daarbij horen. Bij mijn aanstelling op deze afdeling werd me vaak ingewreven dat ik zakelijk was. Als manager werd ik vergeleken met mijn voorgangers. En inderdaad. Ik vier geen verjaardagen mee en kom niet bij medewerkers over de vloer. Mijn zogenoemde zakelijke houding werd afgezet tegen een vermeende familiaire cultuur.

Over families gesproken. De familie Obama is in april dagelijks in de Amerikaanse media geweest. Er was namelijk een groot landsbelang in het geding. De dochters van de president wilden een puppy in het Witte Huis. Dat had papa immers beloofd. De landelijke discussie ging erover wat voor  beestje het moest zijn. Er was een sterke lobby voor een geadopteerde asielhond. De hond is er gekomen, zag ik laatst op een foto. Vader werd voortgetrokken op het  presidentieel gazon. Zonder twijfel zal hij ook het hondjeseffect mee gaan beleven. So many dogs in Washington. Dit brengt me trouwens op een idee, maar later meer hierover.

The Drifter



Woensdag 15 april 2009

16:04, 22/4/2009 .. 6 comments .. Link

Het afscheid van the Big Apple valt zwaar. New York is een stad waar ik me vanaf het begin thuis heb gevoeld. Ja, de stad was overweldigend, maar ook heel vertrouwd. Het voelde ook als thuiskomen. Ik heb me enkel vergist in de afstanden en meerdere blokken verkeerd gelopen omdat ik bekende orientatiepunten miste. De terugkeer begint op het moment  als ik het bekende blauw van onze nationale trots herken,  en een landelijk dagblad krijg aangeboden. Wanneer de wielen losraken van de grond ben ik weer onderweg, als the Drifter met weinig meer bagage dan het boek van Edgar H. Schein over Zin en Onzin over cultuurverandering.

Ruim vierduizend kilometer en zes uur tijdsverschil overbruggend, heb ik voldoende gelegenheid om ook deze feitelijke cultuurverandering te overdenken. Cultuur is altijd iets waar jezelf onderdeel vanuit maakt. Of ik nu in Nederland of de USA ben. Ik ben er zelf bij betrokken. Cultuur is in een organisatie niet iets waar jezelf als medewerker los van kunt zien. Zeker als manager heb je daar een rol, en zelfs een bepalende rol in. Vanuit hogere echelons wordt genoemd dat de manager een opvoedkundige taak daarbij heeft. Of een voorbeeldfunctie. Uit gesprekken die ik de laatste weken heb gevoerd, krijg ik de indruk dat er aan de top makkelijk over cultuur wordt gedacht. Ook hoor ik dat cultuur in een organisatie door voorbeeldgedrag te beïnvloeden is.

Schein zegt in zijn boek dat door simplificering nogal eens wat fout gaat. Het idee dat door de aanstelling van een nieuwe manager de cultuur in een organisatie vanzelf veranderd naar een gewenst doel. Hij noemt voorbeelden van grote bedrijven waar dat behoorlijk mis is gegaan. Hij is een voorstander van onderzoek voordat je verandering gaat bewerkstellingen.Schein schrijft over een bedrijf waar het wel vijf jaar duurde voordat de gewenste cultuurverandering plaats had. Dit gebeurde pas nadat de ondernemingsraad weer vertrouwen had gekregen in het management. Er heerste namelijk een sfeer van wantrouwen, waar eerdere managers nooit aandacht aan hadden besteed.

Op mijn eigen afdeling is cultuur momenteel een spraakmakend item. In eerste instantie wordt al snel een bepaald aspect benoemd en daarbij oplossingen bedacht. Maar door hier vrijuit onderzoekend over te praten, blijkt dit proces zelf al het meest belangrijk in een mogelijke cultuurverandering. Cultuur is niet iets wat door één persoon, bijvoorbeeld de manager, kan worden beinvloed. De manager kan voorwaarden scheppen waardoor er openlijk over gesproken kan worden. Daardoor wordt men zich bewust hoe men met elkaar omgaat; hoe men met elkaar samenwerkt en met welke intentie. In de dialoog is ruimte om te te verkennen hoe de samenwerking prettiger en optimaler kan.

Uit de reacties komt weer de vraag welke cultuur ik zelf voorsta op de afdeling. Nog even geduld. Dit onderzoekje geef ik even de ruimte voordat ik mijn stelling poneer. Ik waardeer de comments die mij voortstuwen bij dit onderwerp.

Het vliegtuig landt veilig op Schiphol. De jonge dame naast me klapt in haar handen, als enige. En ze stopt er gelukkig direct mee, wanneer bijval uitblijft. Maar ze heeft het geprobeerd om even een cultuurmomentje neer te zetten.

The Drifter



Dinsdag 14 april 2009

16:53, 14/4/2009 .. 2 comments .. Link

De metrorit duurt een uur, en ik ben neergeploft naast een reusachtige zwarte man, die ineengedoken in zijn duffelse jas en pet een krantje bekijkt. De geur van knoflook komt uit alle poriën. Zonder een woord te zeggen reikt hij mij de metro krant aan en neemt weer zijn gebogen houding aan. Als tegen gebaar geef ik hem, ook zwijgend, een handvol chocola, die hij, ook weer zwijgend, aanneemt. Gul als ik ben herhaalt zich dit nog een keer, en we maken er geen woorden aan vuil. En na een poosje, komt zijn rijzige gestalte ineens uit de gedoken positie. Hij kijkt me met heldere ogen aan, en ontfermt zich direct over mijn plattegrond. Zo begint dan onze verbale communicatie. Hij komt uit Harlem en reist 's morgens drie uur om naar zijn werk te gaan, om 's avonds dezelfde rit weer terug te maken. 's Avonds eet hij fastfood en noemt drie menu's; kip, chinees en pizza. Zijn werkweek telt vijf dagen, soms doet hij op verzoek van zijn baas er nog een extra dag bij. Zonder dat ik hem vraag, maakt hij me wegwijs in het uitgebreide metronet. Hij wijkt zelfs af van zijn eigen pad, door eerder uit te stappen en me netjes bij mijn bestemming af te leveren.

Ik denk terug aan mijn Harlem gids wanneer ik bij de monumentale Brooklyn Bridge sta. Deze brug is de overspanning tussen Manhattan en Brooklyn, op zichzelf al twee subculturen. Verschillen in culturen hoeven niet bestaand te zijn. Het hangt af van je insteek of je verschillen ziet en problematiseert. Persoonlijk contact, zo is mijn ervaring, overbrugt verschillen en versterkt de gemeenschappelijkheid. Natuurlijk heeft de chocola hierbij ook een verbindende bijdrage aan geleverd.

Nu kan ik me als manager voornemen om bij elke vergadering chocola te trakteren, wanneer het helpt om mensen bij elkaar te brengen. Het hoeft vast niet altijd alcohol te zijn, zoals op personeelsfeestjes, waardoor men elkaar beter leert kennen. Dit ideetje is wel weer prettig concreet, en dat is nooit weg. Want het overweldigende culturele effect van New York geeft aan dat je maar beperkt invloed op de cultuur van je omgeving kunt uitoefenen.  Cultuur is eigendom van de groep. Zoals een groep medewerkers op de afdeling in het ziekenhuis, dat ook weer in de context van de nationale cultuur geplaatst moet worden. Door dit grotere kader wil ik aangeven dat het begrip cultuur complex is. Ik merk dat het schrijven van dit weblog ook een onderzoekskarakter heeft gekregen. Het is me overduidelijk dat je als manager niet zomaar cultuur kunt simplificeren en vervolgens beïnvloeden.

Hier bij de Brooklyn Bridge regent het ondertussen, mijn paraplu klapt om, en ik loop terug naar de metro. Ik ga naast iemand zitten en voel ondertussen in mijn jaszak of er nog chocola inzit.

The Drifter



Maandag 13 april 2009

16:34, 13/4/2009 .. 0 comments .. Link

Terwijl ik op de Fifth avenue loop richting Midtown klinkt muziek van John Denver in mijn oren. Leaving on a jetplane: "I be on my way..'Het voorjaarsrzonnetje doet haar best en ik loop een drogisterij binnen op zoek naar een deodorant. De medewerker blijkt van Afrikaanse herkomst, wanneer hij aan me vraagt om de vraag nog eens in het Frans te stellen. Amerika als smeltkroes van mensen uit tientallen culturen. Chinatown in Manhattan;  Queens herbergt een Griekse enclave, en in Brighton in Brooklyn waan ik me in Rusland. De naambordjes van de straten daar zijn of Chinees of Russisch ondertiteld. De Egyptische straatventer verkoopt me een pretzel en praat Arabisch met zijn buurman. New York als multi- culturele vergaarbak, waar elke nieuwkomer zichzelf met zijn green card gelukkig prijst.

In Nederland lijkt in de landelijke politiek het multiculturele beleid inmiddels taboe, maar in de USA is het nog steeds onlosmakelijk verbonden met het fundament van hun eigen ontstaan. In mijn ziekenhuis wordt veel inspanning verricht om medewerkers met verschillende culturele achtergronden te werven. Dit is niet echt succesvol. Voor mensen uit sommige culturen is werk in de gezondheidzorg niet aantrekkelijk. Naar de redenen kan ik enkel gissen. Misschien heeft het met het imago ervan te maken. Bij artsen zie ik weliswaar meer cultuurdifferentiatie, maar dat komt doordat een dokter nog steeds meer status heeft dan een verpleegkundige.

Mijn afdeling zal zeker niet representatief zijn, maar ik zie een grote culturele diversiteit bij patiënten. Dit contrasteert met de groep overwegend witte medewerkers. Het begrip allochtoon en autochtoon begint -gelukkig maar- meer en meer uit zwang te raken. Medewerkers zijn door het ziekenhuis extra geschoold over hoe om te gaan met patiënten uit andere culturen. Er wordt veel aandacht aan besteed om hun klachten goed te kunnen begrijpen en te plaatsen. 

Naast de zorgverzekeraars hebben ook patiënten, vanuit welke achtergrond dan ook, invloed om de afdelingscultuur. Hoe ga je met elkaar om. Worden vragen gesteld over hoofddoekjes?  Heeft een Marokkaanse vrouwelijke leerling verpleegkundige moeite om een bedlegerige mannelijke patiënt te verzorgen? Ga je uit van handen schudden als begroeting, of houd je je in als je weet dat een bezoekende rabbi dat niet op prijs stelt.

Een hulpverlener in mijn ziekenhuis heeft met veel externe factoren rekening te houden. Een dilemma rijst telkens op.  Hoe ver ga je met de aanpassing aan de culturele achtergrond van de patiënt of van je collega. Het lijkt niet eenvoudig. In New York blijkt elke nieuwkomer uit wat voor Verweggistan zijn plaats te kunnen vinden. Met gebroken Engels en vlot Russisch door elkaar. Of net als die Afrikaanse jongen die de rollen even omdraait en de klant een Franse sier laat maken. Voila, mais j'ai un deodorant.

The Drifter



Vrijdag 10 april 2009

16:45, 11/4/2009 .. 3 comments .. Link

Vanuit mijn appartement kijk ik over het Central Park richting Queens, een oostelijke stadswijk. Twee grote gebouwen op een uitgestrekt terrein aan de rivier trekken mijn aandacht. Het zijn vooral de acht hoge schoorstenen die bij de omringende hoogbouw uit de toon vallen. Bij navraag blijkt dit een van de grotere ziekenhuiscomplexen van New York. Nu is Amerika een groot land en zijn de ziekenhuizen navenant in omvang. Maar dit leek me toch meer een energiecentrale dan een hospitaal.

 

Ziekenhuizen in Nederland zijn door recente fusies ook in capaciteit en omvang gegroeid tot mega-instellingen. Zo'n gefuseerde organisatie kent dan al gauw duizenden medewerkers die ook nog eens over meerdere locaties zijn verspreid. Om alles enigszins - ik vermijd het woord vlot maar even- te stroomlijnen wordt er veel aandacht besteed aan automatiseringsprocessen en protocollering.

Het is voor een willekeurige medewerker niet meer mogelijk om iedereen bij naam te kennen. Zo'n enorme organisatie geeft meer anonimiteit, en ook meer regels.  De betrokkenheid van mijn medewerkers bij het grotere geheel is minder dan bij het vroegere kleinere ziekenhuis. Ik merk om me heen dat medewerkers zich nog meer dan voorheen zich identificeren met een overzichtelijker eenheid: de afdeling.

 

Op zich is dat begrijpelijk. Maar hoe verhoudt zich de grootschaligheid van de organisatie met de kleinschaligheid op een afdeling? Of nog anders gezegd: hoe wordt de cultuur die de top van de organisatie voor ogen staat, geïntegreerd op de afdeling? Ik kan het ook omdraaien: hoe draagt de afdelingscultuur bij aan het groter geheel? Vragen die in mijn ziekenhuis een aardig maatschappelijk debat zouden kunnen opleveren. Een symposium over de cultuur in mijn ziekenhuis is een aardig idee, nu het zo bij me opborrelt.

 

Hier in New York gaat de zon onder en kleurt de gebouwen in een warme oranjegloed. Ook het ziekenhuis ziet er daardoor vriendelijker uit. Misschien valt het er nog wel mee, en telt het complex vele kleine afdelingen, waar medewerkers met plezier hun werk doen. De dingen zijn niet altijd zo als ze op het eerste gezicht lijken, dus ik blijf nog even in de verte turen.

 

The Drifter



Donderdag 9 april 2009

16:12, 11/4/2009 .. 3 comments .. Link

Vanochtend staat er in de respectabele New York Times  een lang artikel  met een foto van de 62 jarige boer John uit Idoha. Deze Amerikaan, weliswaar voor gezondheidszorg verzekerd, raakte diep in de schulden omdat hij de nieuwste orale medicijnen tegen kanker zelf moet betalen. De behandeling voor deze ziekte gaat voorspoedig,  maar nu heeft het ziekenhuis in plaats van dure infuusbehandelingen betere vervangende pillen voorgeschreven. Helaas heeft  de zorgverzekeraar  die niet in het pakket, dus boer John moet zelf dokken. Opmerkelijk omdat deze medicatie een duurdere klinische opname vervangt en bovendien voor de patiënt minder ingrijpend is. Bij dit Amerikaanse ziekenhuis is een speciale functionaris aangesteld die de hele dag door belt met charity organisaties om de medicatie voor haar patiënten toch betaald te krijgen. Dan kan de behandeling van lotgenoten van boer John in ieder geval worden voortgezet.

De rol van de zorgverzekeraar in  Amerika is groot. In Nederland hebben de verzekeraars ook veel in de melk te brokkelen. Dit gebeurt met het motto dat de ziekenhuizen transparant moeten zijn. Dus die moeten aantonen wat ze doen, niet doen en hoeveel dat wel niet kost voor de zorgverzekeraar, (lees premiebetalers).  Dit is de  broodnodige transparantie die het ziekenhuis vanuit haar  visie telkens benadrukt naar haar medewerkers. Deze verantwoordingsplicht, die met name de stakeholders eisen, heeft groot effect op de werkvloer. En dit  bepaalt ook mede de afdelingscultuur. Hulpverleners in het ziekenhuis moeten alles wat ze doen schriftelijk verantwoorden. Zo onstaan er nieuwe administratieve handelingen, waar sommigen zich lijdzaam bij neerleggen. Anderen zien de noodzaak er wel van in omdat zijzelf bij  hun autoreparatie ook liever een  gespecificeerde nota zien.

Het transparante beleid, waarbij kosten en baten inzichtelijk moeten worden, is voor veel hulpverleners een lastig item. Hulpverleners zeggen dat zij een vertrouwensrelatie met de patiënt hebben en dat de privacy daarvan belangrijker is dan openbaarheid naar de zorgverzekeraar. Zij hebben wel een punt. Want hoe ver mag een zorgverzekeraar inzage eisen in de behandeling van een patiënt? En bovendien, hoe ver mag de zorgverzekeraar invloed uitoefenen op de behandeling van die patiënt?

Deze schijnbaar niet te stuiten maatschappelijke ontwikkeling heeft ingrijpende gevolgen op de cultuur van mijn ziekenhuis en  afdeling. Ik ga ervan uit dat bij de invoering van een zogenoemde doorzichtige cultuur, er vast en zeker meer ethische dilemmas gaan spelen. Het artikel in de New York Times geeft een aardig doorkijkje bij de ethische effecten voor de Amerikaanse gezondheidszorg, waar velen buiten de boot vallen. Met boer John is het gelukkig nog goed gekomen. Zijn dochter heeft een rechtszaak aangespannen, en de staat Idoha heeft de betreffende zorgverzekeraar verplicht voortaan ook deze nieuwe pillen tegen kanker te vergoeden.

The Drifter



Woensdag 8 april 2009

16:23, 9/4/2009 .. 2 comments .. Link

Hoe je met elkaar omgaat wordt erg bepaald door het vertrouwen dat er is. Wanneer je de vrijheid en het vertrouwen voelt om jezelf uit te spreken naar de ander, opent zich een nieuwe wereld. Een wereld waarin je jezelf kan zijn.  Sinds 9/11 is er in de Amerikaanse samenleving een wantrouwen gegroeid. Een angst dat het land ieder moment door een onzichtbare vijand aangevallen kan worden. De vrees voor dit terorisme is zichtbaar door de vele veiligheidscontroles die een bezoeker aan het land moet ondergaan. Bij binnenkomst op de vlieghaven wordt je ondervraagd naar wie je bent en wat de doel van je bezoek is. Na een uur schuifelend wachtend in een lange rij word ik eindelijk naar voren geroepen met een armgebaar van de securityagent.

Vertrouwen naar elkaar in een organisatie is een groot goed. Het vertrouwen dat je allemaal hetzelfde doel nastreeft. Ook het vertrouwen dat je de kwaliteiten hebt om je taak goed te kunnen uitvoeren. In geen enkele missie of visie van een organisatie ben ik het woord vertrouwen tegengekomen, terwijl het een essentieel beginsel is. Zeker in de gezondheidszorg. Daar heb je als  patiënt de verpleegkundige maar te vertrouwen wanneer je je insulineprik krijgt toegediend. De patiënt gaat er vanzelfsprekend vanuit dat de verpleegkundigen en artsen te vertrouwen zijn. Die vraagt dat niet vantevoren wanneer hij wordt opgenomen. Vertrouwen -bijna een clichéwoord- blijkt dus fundamenteel  in een ziekenhuisorganisatie.

Wanneer je als team de cultuur wilt analyseren en mogelijk zelfs beïnvloeden dan is de voorwaarde dat men elkaar voldoende vertrouwd. Dat men uitgaat dat men het beste met elkaar voorheeft, en dat er geen dubbele agenda's zijn. Vertrouwen is ook dat iedereen  -ook de beste professional- weleens een fout kan maken, en dat daar openlijk over gesproken kan worden. Ik denk dat vertrouwen op een afdeling, en in het groter ziekenhuis, essentieel is om veranderingen aan te gaan en voldoening uit het werk te krijgen.

Dit allemaal overwegend, sta ik ondertussen bij de securityagent aan de balie. Ik was voorbereid op indringende  vragen, de irisscan en vingerafdrukken. Kort stelt hij routineus enkele vragen, en hij begint dan over zichzelf te vertellen . Hij vertelt dat hij moe is na een avond sporten, en begint zowaar een gesprekje over koetjes en kalfjes. Dan realiseert  ie zich ineens dat er honderden wachtenden achter me staan, en neemt vriendelijk afscheid. "Is dit de angst die sinds 2001 in Amerika is binnengekomen?"  Een New Yorker, aan wie ik dit vertel, zegt dat sinds Obama president is, iedereen weer meer durft en dat er minder wantrouwen is.  Hij is het rolmodel voor veel Amerikanen geworden; met de impliciete boodschap dat vertrouwen een vanzelfsprekenheid is.

The Drifter



Maandag 6 april 2009

16:57, 6/4/2009 .. 1 comments .. Link

Een kenmerk van de Amerikaanse natie is dat in de afgelopen honderenden jaren mensen uit allerlei verschillende culturen dit land vorm gaven. Zij schreven hun gezamenlijke geschiedenis en leerden samen een andere  manier van denken.  Van daaruit ontstond een  nieuwe wereldbeeld. Daar ligt de nadruk op de fundamentele vrijheid van de mens en de mogelijkheid om zich ten volle te onplooien.  'Zelfs een krantenjongen kan miljonair worden', zegt alles over de Amerikaanse cultuur.

Bij de cultuur van een ziekenhuis speelt de geschiedenis ook een belangrijke rol, daar is een collectief denkproces gerijpt. Daarin ligt besloten dat men vindt dat er vanuit de organisatie goed gezorgd moet worden omdat de medewerkers ook goed voor hun patiënten zorgen. Vooruit, nog meer veronderstellingen: De dokter heeft uiteindelijk het laatste woord. Wij zijn één familie en de manager is onze papa, waar je ook tegenaan mag puberen wanneer het je uitkomt.

Ik begin te begrijpen dat er maar een deel van de ziekenhuiscultuur zichtbaar is. Dat is het zichtbare gedrag van hoe wij met elkaar omgaan. Maar een groot deel is onuitgesproken. In termen van Jung zou ik dit het collectieve onbewuste van de ziekenhuiscultuur noemen. Bij deze culturele zoektocht zal ik me vooral  richten op de diepere lagen van de gezamenlijke cultuur. Met  de opmerking "Zo werken we eenmaal hier", kan ik geen genoegen nemen. Niet dat ik dat al deed, maar ik realiseer me dat de impliciete onderlaag manifest moet worden.

Terug naar de Big Apple. De wolkenkrabbers op Manhattan, die naar de hemel rijzen,  zijn de manifestatie van het Amerikaanse denken.  Even niet denken aan cultuur, enkel ervan genieten.

The Drifter



Zondag 5 april 2009

16:28, 5/4/2009 .. 2 comments .. Link

Terwijl ik de ticket uitprint voor de komende vliegreis naar de Big Apple, besef ik hoe anders het  in de pre-internet-historie er aan toe ging. Er komt geen tussenpersoon aan te pas, en alle voorbereiding gaat met een druk op de knop verzenden. Dit  gaat allemaal erg snel en gemakkelijk, en ik koester de tastbare prints, die mij het gevoel geven dat het  echt is.

Op mijn afdeling in het ziekenhuis is het gebruik van de pc  niet weg te denken. Elke werknemer  rapporteert en mailt via de computer.  De digitale revolutie in mijn ziekenhuis is ongemerkt en heel snel gegaan. Er komt nog weinig papier aan te pas, hoewel er nog genoeg collega's zijn die vasthouden aan hun  kunstlederen agenda.  De mailbox -elke dag een nieuwe lading berichten voor de manager- vergt een scherp onderscheidingsvermogen. 

Een mail met je ongenoegen naar de baas, en nog het liefst met cc naar je collega's, is zo verzonden. Ik heb een broertje dood aan zogenaamd praten over de mail.  Ik voed medewerkers op om op een normale  wijze met elkaar in gesprek te gaan, zonder zichzelf  te verschuilen in een stoomafblazende laffe mail. De pc is in mijn ogen enkel bedoeld als een functioneel middel om het werk te ondersteunen en niet andersom.  Al met al is de  pc bepalend in de huidige omgangscultuur van het ziekenhuis.

Totnogtoe blijkt mijn beleid wel vruchten af te werpen. De ventilerende hijgende mails vallen nog sporadisch binnen. Iets uitbannen is één ding, maar  wat komt ervoor in de plaats? In mijn middelgrote ziekenhuis blijken de medewerkers veel behoefte te hebben aan collegiale betrokkenheid. Ze willen graag prettig samenwerken en feedback krijgen. Dat laatste is wel een punt, want  het begrip feedback geven is nogal diffuus. Nu is het door de ziekenhuistop als speerpunt uitgeroepen om snel en direct feedback naar elkaar te geven. Mijn eerste vraag is hoe gaan we dat dan met zijn allen doen? Opvoeden was het antwoord. Ja, de manager als opvoeder, schoot er door mijn hoofd.

Genoeg hierover. Door de reacties op mijn weblog word ik geprikkeld om te laten zien welke cultuur ik zelf in het ziekenhuis voorsta. Ik vraag nog even geduld, maar ik kom er binnenkort op terug. Eerst ga ik de cultuur van een wereldstad opsnuiven en zal daar genoeg meemaken voor een link naar de ziekenhuiscultuur. Het wordt vast een werkvakantie.

Op de website lees ik dat ik ook online in kan checken. Dus ik kan straks  ongezien doorlopen op Schiphol, met de prints stevig in mijn hand geklemd.

The Drifter



Zaterdag 4 april 2009

16:47, 4/4/2009 .. 2 comments .. Link

Het voorjaarszonnetje lokt mensen naar buiten en alle terrasstoelen bij de plaatselijke uitspanning zijn bezet. Ik heb een afspraak met een oud-collega, en we genieten van het lenteweer. Wanneer ik naar binnenloop voor een bestelling, zie ik twee lange rijen. Eén voor het damestoilet en ook één -zeer verrassend- voor het herentoilet. In de herenrij staan ook vrouwen, waardoor de omloopsnelheid aanzienlijk wordt teruggebracht. Een half uur later blijkt dat er voor het herentoilet nog enkel vrouwen staan, en de mannen zich en masse voor het damestoilet  hebben gegroepeerd. In mijn ogen is dit niet efficiënt omdat nu het urinoir bij de heren in onbruik is geraakt.

Mijn eerste conclusie is dat er te weinig damestoiletten zijn, maar dat vrouwen slim genoeg zijn om ook het mannenterritorium  te claimen.  Mijn tweede conclusie is dat een mens een kuddedier is en niet geneigd is om kritisch te kijken hoe het werkelijk in elkaar zit.  Dat een paar individuen, zonder daar iets over af te spreken, een groot terraspubliek iets wijs kan maken zodat de mannen het damestoilet gebruiken en de vrouwen  het herentoilet. In dit geval een collectieve waan.

Dit zegt dus alles over organisatiecultuur. Een paar mensen, dat initiatief neemt,  en nieuw gedrag laat zien, heeft  invloed op een grote groep die kuddegedrag vertoont. De vraag is natuurlijk of dit wenselijk gedrag betreft. In het voorbeeld van de wc-rij is het inefficiënt gedrag: langere wachttijden door eliminatie pisbak.

Ik denk dat wanneer ik invloed op cultuur van het ziekenhuis wil uitoefenen, enkele toonaangevers nodig heb die de rest doet volgen.  Of ga ik nu te snel. O ja, ik had mezelf gister de vraag gesteld, wat de ziekenhuiscultuur eigenlijk is.

Nu het zonnetje verdwenen is koelt het af, en we nemen afscheid. Mijn collega  geeft  me haar advies om het boek van Edgar H. Schein te lezen: "De bedrijfscultuur als ziel van de onderneming". Misschien dat ik daar wijzer van word, en bovendien geeft het mijn zoektocht  enig wetenschappelijk cachet.

Ik loop nog snel naar het herentoilet. Daar passeer ik de wachtende dames in de rij, en fluister hoorbaar "C'est un coup d'etat des dames". Klaterend breng ik even later het  urinoir tot leven. Het lucht op om geen kuddedier te zijn.

The Drifter



Vrijdag 3 april 2009

16:39, 3/4/2009 .. 2 comments .. Link

Vanochtend heb ik een afspraak op een andere locatie die deel uit maakt van mijn ziekenhuis in deze middelgrote stad. Zonder dat iemand op mij let loop ik langs de portiersloge in de grote hal naar een gedateerde lift. Het lampje van de zesde verdieping waar ik moet zijn, ontbreekt. Verderop in  de stille gang, met kantoren voor de stafdiensten,  is het verlaten. Ik probeer een deur van een bekende collega, die niet gesloten blijkt, en neem snel de lege ruimte in me op. Een kort praatje buiten de geplande afspraken om,  zit  er jammer genoeg niet in. Bij een koffieautomaat tracteer ik mezelf op een kopje koffie in een kartonnen beker, en zoek de kamer waar ik word verwacht. 

De controller, met wie ik een probleem wil oplossen, gaat efficient te werk. Hij toont me de cijfers die er niet om liegen. In de afgelopen jaren blijkt er in de roostersystemen een dusdanige  invoer te zijn gedaan, die een medewerker van mijn afdeling flink dupeert. Cijfers zijn harde feiten en de printer rolt ze onbarmhartig uit. Ik maak er verder geen woorden aan vuil en bedenk ondertussen waar het menselijk falen ligt dat het systeem jaren terug verkeerde input heeft gegeven, en hoe dit weer recht te breien. De controller is tevreden dat ik geen discussie over de cijfers aanga, en hij begint zowaar een  praatje. Deze controller, ooit zelf manager, vraagt over bekende collega's van vroeger die we beiden door meerdere fusies uit het oog zijn verloren. Hij constateert dat een aantal al dan niet vrijwillig het ziekenhuis heeft  verlaten. Nuchter voegt hij eraan toe dat er tegenwoordig weinig waarde wordt gehecht aan mensen zoals hij en ik die zich  jarenlang aan dezelfde organisatie verbinden.  En ineens alsof het kwartje valt, voert hij zijn legitimatie aan; "Wij zijn toch de cultuursdragers"!  Ik neem het ter kennisgeving aan en haast me naar de volgende afspraak.  

Wanneer ik ongezien langs de portier het pand verlaat, vraag ik me af wat  een cultuurdrager is. Wat is het dat de controller aan cultuur met zich meedraagt?  En  of dat hetzelfde zou zijn wat ik word veronderstelt met me mee te torsen? De hele dag floept de term cultuurdrager op in mijn gedachten. Wat is het? Is het een onbezoldigde erefunctie binnen de organisatie? Of is het iets wat je krijgt als je echt te lang bij het ziekenhuis werkt, zoals een chronische aandoening, waar wel mee te leven valt? Natuurlijk heeft de controller gelijk dat wij cultuurdragers zijn, in de zin dat we beiden een groot deel van de geschiedenis van het ziekenhuis delen. Hij doelt waarschijnlijk op  de ongeschreven mores hoe medewerkers in het ziekenhuis  met elkaar om horen te gaan?! Ik bedenk dat de term cultuurdrager pas iets gaat betekenen wanneer ik weet wat de cultuur van het ziekenhuis in wezen is.

The Drifter



Donderdag, 2 april 2009

16:55, 2/4/2009 .. 1 comments .. Link

Cultuur is niet los te zien van natuur. Land ontginnen en bebouwen is de natuur cultiveren. Simple as that. Het wordt pas ingewikkeld bij pogingen om de menselijke natuur te cultiveren.  De beschaving is al een poosje aan de gang en de vervolmaking daarvan lijkt nog niet bereikt. Een manager in  een middelgrote organisatie ondervindt dit dagelijks.  Ik ben zo'n manager. En vanavond begin ik mijn zoektocht naar cultuur in een organisatie, over gedrag van medewerkers, dat wel of niet gewenst is. Vanavond ga ik op weg en zal gaandeweg verhalen over mijn omgeving, mijn organisatie, mijn medewerkers, en mijn reflecties hierop om zo doende te leren.  Ik ben the drifter, de manager met weinig bagage, die op pad is zonder doel, maar zijn oren en ogen open heeft. Ik nodig je uit om af en toe met me op te lopen. 

The Drifter



About Me

Home
My Profile
Archives
Friends
My Photo Album

Links


Categories


Recent Entries

Dinsdag 5 mei 2009
Maandag 4 mei 2009
Vrijdag 1 mei 2009
Woensdag 29 april 2009
Woensdag 22 april 2009

Friends

Hosting door HQ ICT Systeembeheer