“Hoe zijn jullie bij elkaar gekomen?”“Oh, dat was liefde op het eerste gezicht! We wisten meteen dat het klikte, ik had nog nooit zoiets meegemaakt!”
Ja, denk ik dan, wacht maar tot jullie elkaar echt leren kennen, dan waait die liefde wel weer over…
Maar is dat ook zo? Maak je bij liefde op het eerste gezicht een slechte keus? Is het beter je toekomstige partner goed te leren kennen voordat je met hem/haar het bed in duikt en trouwplannen maakt?
We gaan het liefst om met mensen die op onszelf lijken. We zoeken daarom ook een partner uit waar we eigenschappen in herkennen. Daar raken we minder snel mee in conflict en voelen we ons het meest bij op ons gemak. Bovendien hebben mensen vaak een bevooroordeeld, en verkeerd, beeld van iemand die ze net leren kennen. Hoe kan een combinatie van deze twee feiten er toe leiden dat zoveel mensen liefde op het eerste gezicht ervaren en ook een langdurige relatie hebben?
Zoals bij veel beslissingen in het leven kan het maken van een keus voor een (toekomstige) partner op twee manieren. Je kunt rationeel iemand beoordelen of afgaan op je intuïtie. In het eerste geval zul je iemand beter moeten leren kennen. Pas nadat er een beeld is geschetst van iemands persoonlijkheid kun je beoordelen of hij/zij goed genoeg bij je past om (een deel van) je leven met hem/haar te delen.
Intuïtie, daarentegen, is een wat vager begrip. Bij de beslissing is er dan sprake van liefde op het eerste gezicht. De “klik” die mensen dan ervaren blijkt een biologische verklaring te hebben. Zoals veel andere diersoorten zijn mensen namelijk in staat de geur van een andere persoon op te vangen. Met behulp van de geur bepalen we, onbewust, of de persoon genetisch genoeg van ons verschilt. Dit verschil is van belang omdat het zal zorgen voor nakomelingen met meer variatie en minder kans op verzwakking door inteelt. Dit proces kan een belangrijke rol spelen bij het intuïtieve gevoel dat iemand bij je past.
Er is dus een verschil tussen een relatie die begint met liefde op het eerste gezicht en een die vriendschap als basis heeft. Dat zit hem in de manier waarop je een keus maakt over je (toekomstige) partner. Bij de eerst genoemde wordt de keus onbewust gemaakt, door de geur die wordt opgevangen en bij de ander door een bewust proces waarbij de persoonlijkheden vergeleken worden.
Bovendien blijken koppels die onmiddellijk als een blok voor elkaar vielen meer passie in hun relatie te hebben. De relaties houden even lang stand als bij koppels waarbij de liefde geleidelijk gegroeid is. Ook zijn ze even gelukkig met hun relaties, maar dit geluk is dus gebaseerd op passie en in de andere situatie gebaseerd op vriendschap.
Zou het zo kunnen zijn dat liefde op het eerste gezicht dierlijker en, evolutionair gezien, veel praktischer is? En dat liefde gebaseerd op vriendschap eigenlijk een vreemde culturele kronkel is die tot stand is gekomen door het idee dat mannen en vrouwen geen vrienden, maar enkel geliefden kunnen zijn?
In elk geval zal ik mensen die zwijmelend over hun “love at first sight” praten nooit meer in twijfel trekken. Zij hebben wellicht niet rationeel gekozen, maar ook hun liefde blijkt biologisch weloverwogen te zijn.Barelds, D.P.H., Barelds-Dijkstra, P. (2007). Love at first sight or friends first? Ties among partner personality trait similarity, relationship onset, relationship quality, and love. Journal of Social and Personal Relationships. 479-494.
Craig Roberts, S., Morris Gosling, L., Carter, V., Pietrie, M. (2008). MHC-correlated odour preferences in humans and the use of oral contraceptives. The Royal Society. 2715-2722.
