24 November 2009 - Google Earth

22 November 2008 - Principes (van: www.edwinvisser.com)

Ik geef het toe: een jaar geleden was ik nog grenzeloos naïef in mijn ideeën over humanitair werk: dankbare volksstammen die ons komen bedanken voor de levensreddende hulp; spectaculaire voedseldroppings uit vliegtuigen voor een verstervende bevolking; overheden die ons smeken om langer te blijven en meer te doen, omdat ze zo blij zijn met onze inspanningen. De realiteit is heel wat weerbarstiger.

De bevolking geeft ons de schuld van de tekortkomingen van de overheid. De overheid projecteert haar eigen fouten op de humanitaire organisaties en de VN. Bovendien is de overheid hopeloos intern verdeeld en regelmatig belanden we middenin figuurlijke gevechten tussen verschillende departementen. Het resultaat is een kakofonie van klaagzangen van de bevolking en scheldkannonades van de overheid.

Het was dus erg naïef om te denken dat we blije en dankbare mensen zouden tegenkomen. Maar het was ook naïef om te denken dat humanitair werk vooral het distribueren van gratis eten, medicijnen en andere levensbenodigdheden is. In een gebied waar sprake is van wederopbouw, is het essentieel om na te denken over hoe de bevolking en overheid zelf betrokken kunnen worden bij humanitair werk. Het moet erop gericht zijn dat na verloop van tijd de overheid of bevolking een project kan overnemen en voortzetten. In het jargon heet dat „sustainability“. We bouwen niet zomaar een nieuwe waterput, maar vragen de gemeenschap om mee te helpen in de installatie ervan – „community participation“ heet dat. En het is niet aan ons om te besluiten waar hulp het hardst nodig is, maar doen dat door met de bevolking en overheid te overleggen en hen richting te laten geven. Ook daar is een term voor: „beneficiary accountability“. En er zijn er nog veel meer, zoals: neutraliteit (we mengen ons niet in politieke zaken) impartiality (we bieden hulp waar het nodig is, ongeacht achtergrond, ras of religie), transparantie (we zeggen wat we doen en doen wat we zeggen.) Deze en vele andere termen gaan samen onder de noemer „humanitaire principes“.

M’n naïviteit is veranderd in realiteit en dromen zijn veranderd in principes.

Het valt niet mee al deze principes in de praktijk toe te passen. Projecten zouden veel sneller lopen als we ons niet druk zouden maken over een principe als „community participation“. Want dit houdt in dat je veel, heel veel tijd moet doorbrengen in dorpen, met dorpsleiders, gemeenschapsgroepen, om projecten te bespreken, ze enthousiast te maken en ze te mobiliseren om hun bijdrage te leveren. Maar we staan voor onze principes en blijven erop hameren dat we hier niet zijn om cadeaus uit te delen. De donors zijn daar blij mee, prijzen ons om onze rapportages en wij zijn trots op onze handhaving van de principes.

In een van onze projecten produceren we waterfilters voor dorpsbewoners. Hun water komt uit een put en is erg vervuild Het filter is gevuld met een combinatie van stenen, grind en zand en maakt van smerig bruin grondwater helder schoon drinkwater. Het maken van zo’n filter kost niet zo veel geld, maar we geven het niet gratis weg. Wie zo’n filter wil krijgen, moet zelf voor grind en zand zorgen. Bovendien moet hij of zij vijf pond (2 euro betalen) aan de filter maker. De filter maker is een dorpsbewoner die we hebben getraind in de productie van de filters. In sommige dorpen werkt dit project best aardig. Het doel is om er dit jaar in totaal zo’n 150 te maken en dat gaat waarschijnlijk wel lukken. Schoon water is belangrijk, want het voorkomt veel ziekten. En door al onze principes hoog te houden, leren we een dorpsgemeenschap om samen te werken in het draaien van projecten.

Vorige week was ik in een van de dorpen om de kwaliteit van water te testen. Hier zijn dit jaar zo’n twintig filters gemaakt en dat aantal moet nog wel wat omhoog. Maar de bevolking is enthousiast en ziet de noodzaak in van schoon drinkwater. Halverwege ons bezoek werd ik aangesproken door een oude vrouw. Ze vertelde me dat ze weduwe is en veel kinderen heeft. „Mijn kinderen zijn vaak ziek en ik wil ze graag schoon water geven. Dat filter van jullie is heel goed en ik wil er ook graag een. Maar waarom vragen jullie vijf pond? Ik heb geen vijf pond. Ik weet dat jullie ook willen dat ik zelf grind en zand breng. Ik ben naar de rivier gegaan en heb het allemaal op mijn hoofd gedragen en bij de filter maker gebracht. Maar hij zei dat ik eerst vijf pond moest betalen. Dat had ik niet. Ik heb het zand en de stenen bij mijn huis gelegd, hopend dat ik later misschien een filter zou kunnen betalen. Maar toen ik een paar dagen weg was uit het dorp, was het gestolen.“

De Humanitaire Realist, met een hoofd vol principes, stond met een mond vol tanden.

Meer blogs op: www.edwinvisser.com

1 November 2008 - Stier mijn in rechte sporen

De reis in September door Europa was een welkome afleiding van het Sudanese leven. De electriciteit werkt, het eten is goed, de vis vers en het bier koud. Maar er zijn veel meer verschillen tussen Islamitisch Noord-Afrika en het christelijke westen.

Het begon in een jeugdherberg in Athene. Twaalf bedden op een kamer; de helft van de kamergenoten zelden nuchter. De bar op het dak is dagelijks afgeladen vol. Iedereen rookt en drinkt erop los. Het bezoek aan de Acropolis was zinderend warm, maar best de moeite waard.

Eén van de weinige Europese plekken waar het leven nog echt goedkoop is, is Bulgarije. Een treinreis in een overvolle slaapcoupé bracht me naar Sofia. De geboekte jeugdherberg was onvindbaar, dus checkte ik samen met een Australische reisgenoot maar in in een stoffig hotel, waar een kamer net boven de 10 euro’s kostte. De cultuur in Sofia is een mix van uitstervend communisme, de weelde van het westen, kitsche kerken en de Banya Bashi moskee. Bulgaren doen hun best om Engels te spreken en zijn opvallend vriendelijk.

De Servische douane stempelt Europese paspoorten bij aankomst in en vertrek uit het land. Tussen de twee stempels door bracht ik een bliksembezoek aan Belgrado, vooral omdat ik de treinaansluiting naar Budapest net miste. Belgrado is vergeven van kerken en ik ben er maar doorheen gelopen. De buitenkant van orthodoxe kerken bewegen me er vaak toe om naar binnen te gaan, maar daar aangekomen valt de realiteit tegen. Voor de veelheid aan kitsch en glitter ben ik veel te protestants en voor de nadruk op rituelen te Calvinistisch. Maar voor een eenzame reiziger doodt het wel wat tijd.

Teruggekomen op het station van Belgrado kwam ik wat reizigers tegen die ook gestrand waren, elk met een eigen verhaal. Een stel uit Bratislava dat snel terug naar huis wil omdat hun werkgever wacht, een Syrische Amerikaan die net is aangekomen uit Montenegro en een Oostenrijker die onderweg is naar een anarchistische demonstratie. In de stationsbar drinken we Jelen pivo; een groep vreemden met als gemene deler dat iedereen best vreemd is. Ik vorm geen uitzondering; wonend in Sudan, met Nederlands paspoort, 10 levensjaren in Egypte en nu op doorreis van Bulgarije via Belgrado naar Budapest maken me minstens zo merkwaardig als de rest.

De treinreis naar Budapest slapend doorgebracht, slechts gestoord de snurkende anarchist. In Budapest geslenterd langs de Danuba, gedobberd in de Gellert  en gedwaald door de Buda. Overige stops op de reis waren Praag en München. Uiteindelijk nog een week door het Karwendelgebergte in Tirol gelopen. Het soort reizigers dat de berghutten aandoet is van heel ander kaliber dan zij die door Zuid- en Oost-Europa zwerven. In plaats van hangen in volle bars vol sigarettenrook, hier vooral fitte wandelaars in bergkantines met Duitse Schlagers, waar overigens het bier wel rijk vloeit.

De reis eindigde in Nunspeet op zaterdagavond. Dat vraagt nogal wat omschakelen. De zondagmorgen bracht ik door in de kerkbank. Ruim voor tijd stroomde het gebouw vol; de mannen in pak, vrouwen met hoed, kinderen met strikjes. Orderlijke gezinnen gleden door het gangpad en vonden hun plek. Sommigen knikten wat links en rechts, de overigen verdwenen direct in de anonimiteit van de kerkbank. De Psalmen klonken opvallend vertrouwd. Vroeger zat ik wekelijks in zo’n kerk en kende alle Psalmen uit het hoofd. Nu verbaasde ik me over een zinafbreking in Psalm 119. „Uw trouwe hulp; stier mij in rechte sporen“ betekent niks als je er niet wat voorplakt. Later in het vers viel m’n oog op „geboon“. En verder bleef de zin „Gelijk een schaap heb ik gedwaald in 't rond,“ hangen.

De dienst verliep vlekkeloos. De bijbellezing, preek, collecte, het vloeide geruisloos in elkaar over. Na anderhalf uur stroomde het gebouw leeg en ging iedereen naar de zondaglunch. De dag erop wachtte het werk, de school, het huishouden, totdat het weer zondagmorgen is. Er was genoeg van vroeger over om te voelen hoe dat gaat, maar het is te lang geleden om me thuis te voelen.

Voor mij wachtte een week heen en weer reizen tussen familie, vrienden en andere afspraken. Een week lang te gast in je eigen geboorteplek. Daarna weer terug naar de humanitaire wereld, in een land waar niemand kan voorspellen wat het volgende half uur gebeurt en waar we werken met collega’s die om de zoveel maanden worden overgeplaatst naar andere rampgebieden. Na een periode op het veld zal er vast weer een vakantie volgen. Dan reizen we naar Dubai of Europa of gaan op safari in Afrika. Dan roken we weer sigaretten op daken en praten bij met vreemdelingen en scheppen we op over hoe gevaarlijk het was, of hoe arm en hoe warm. En we zullen het geduld opbrengen om soortgelijke verhalen aan te horen van de anderen

Ik ben, o Heer, een vreemd'ling hier beneen;
Laat Uw geboon op reis mij niet ontbreken.

11 September 2007 - Nieuwe blog!

28 May 2007 - "Karsa" - Cairo

Vandaag tijdens de wekelijks bijeenkomst op kantoor heb ik het personeel ingelicht over mijn aankomende vertrek uit Egypte. Niet te dik aangezet - 'het duurt nog wel een tijdje' en zo - om niet al te veel reactie uit te lokken. Het werd erg stil toen ik de mededeling deed... grote ogen, malende hersens.  Howeyda wilde dat ik niet zou vertrekken voordat haar social insurance rond was...  erg praktisch natuurlijk. Alber zat wat binnensmonds te mompelen. Nagy begon met de gebruikelijke Arabische beleefheden als 'We will miss you'. Mary zat verstijfd op haar stoel met ogen die bijna uit haar kassen rolde.

In het kader van participatief management heb ik een voorstel gedaan voor wie m'n opvolger wordt: khawaga of masry, buitenlander of Egyptenaar. Erg rethorische vraag. Khawaga, tab'an bromde Albert. Hij leek de meeste anderen aan zijn kant te hebben. Nou ja, beetje flauw is de vraag wel... want ik heb in een ver verleden allang besloten dat een Egyptenaar op deze positie gedoemd is te mislukken. Dus zijn we in vergevorderd stadium van gesprekken met een andere Nederlander die mijn job gaat overnemen. Later deze week valt het definitieve besluit.

Na afloop van de mededeling taart aan laten rukken voor Nancy's verjaardag. Daarna droop iedereen af naar de keuken om het nieuws onderling te bespreken. Mary liep de rest van de middag verdwaasd rond door het kantoor en bleef maar mompelen 'Akhbar zift' (walgelijk nieuws) en 'Karsa kebiera' (een grote ramp). Tegen het einde van de middag kreeg ze een lumineus idee. Ze stond voor m'n bureau en beloofde plechtig dat ze nooit meer te laat zal komen als ik toch zou blijven. Tja, in de afgelopen 8 jaar is ze nog nooit op tijd geweest, dus ik heb weinig hoop. En zelf als... ik hoop dat ze begrijpt dat haar structurele telaatkomen wel ergerlijk is, maar niet genoeg om m'n spullen te pakken.

Om vier uur moest ik weg voor een afsrpaak buiten de deur. Ik zal morgen de stand wel opmaken en keurig iedereen consulteren over de wensen voor de nieuwe manager. Mocht iedereen er voor kiezen dat het een buitenlander wordt.... dan zal ik er zuchtend mee akkoord gaan en iedereen het gevoel geven dat we daarmee het personeel een megadienst bewijzen. En voor wat hoort wat....

1 April 2007 - Palmzondag in Geneve

29 January 2007 - Wachten - Rome

Wachten is saai, zeker als je op een verlaten vliegveld zit te wachten op de laatste vlucht van deze avond. Om 10 uur vertrekken we hiervandaan en komen om 00.15 uur aan op Schiphol, met excuses voor de omwonenden voor de geluidsoverlast. Ik wist niet eens dat Schiphol op dat tijdstip nog open was. De treinen rijden in elk geval niet meer, dus heb ik alternatief vervoer georganiseerd. Als het een beetje meezit, ben ik om 2 uur in Sliedrecht.

Vanmorgen in Malta een seminar bijgewoond over Crisis Response, gepresenteerd door Eng Hoe uit Maleisie. Toen ik hem uitlegde wat zijn naam in het Nederlands betekende, sprong hij haast op van schrik. Hij heeft veel ervaring met noodhulp in rampgebieden en het was erg leerzaam om van hem te horen en ondertussen na te denken of dit iets is voor de toekomst. Eerder die week was er in St. Paul’s Bay de North Africa Partnership. Erg boeiend om te horen wat er op dit moment gaande is in Noord Afrika… maar te uitgebreid om op te schrijven voor mijn vlucht vertrekt.

Vorige week dinsdag kwam ik in Malta aan, via Milaan. De onmogelijke verbinding – 10 uur overstaptijd – maakte het mogelijk om Milaan te bekijken. De Duomo was mooi, maar verder was de stad grijs en erg nat. Niet erg uitnodigend om meer toeristische sites te bezoeken. In elk geval ik Milaan bijschrijven op de lijst ‘geweest’.

Het restaurant hier op de luchthaven is zo goed als verlaten. Eten is haast niet meer te krijgen… voor me staan vooral lege vitrines en ik zie het personeel een voor een richting huis vertrekken. Dit is het tijdstip waarop het vliegveld in Cairo normaal gesproken druk begint te worden. Daar gelden geen ingewikkelde regels over geluidsoverlast. Daar bepaalt de overheid zelf nog hoe het haar geld verdient.

Het wordt nu helemaal erg… de rolluiken worden naar beneden gedraaid. Ik hoop dat ik er nog uit kan! Nog 40 minuten voor m’n vlucht… het lijkt me maar beter om dit document snel op te slaan en een uitweg te vinden.

15 January 2007 - Land of Civilization - Cairo

Als ik op richting de piramides rijd, richting Haram Street, staat er langs de weg met daarop de bloemrijke leus:

2007 is begonnen zoals 2006 eindigde: iedere dag een flinke portie Egyptische cultuur. Zaterdag belde Peter, een teamgenoot, vanaf de ringweg rond Cairo om te zeggen dat hij net een aanrijding had gehad met zijn 3 weken oude auto. De ringweg geldt hier als rijksweg, met af en toe een afslag. Een Egyptisch meisje zonder rijbewijs miste een afslag, stond 50 meter daarna volop in de remmen en begon vervolgens terug te rijden. Een oude Lada klapte bovenop haar en schoot naar links, waar toevallig net Peter reed. Zijn auto ramde de Lada links en klapte vervolgens rechts tegen de stoeprand op.

Toen ik arriveerde, was het gebruikelijke gevecht, geschreeuw en gescheld net achter de rug. Kort daarop kwam een politiegeneraal aanrijden. Ik wist toen nog niet dat hij niets eens dienst had.... hij was opgebeld door de familie van het meisje, omdat hij een goede vriend van de familie was. En die zou wel even gaan regelen dat zijn vrienden nooit beschuldigd zouden kunnen worden.

Het verhaal is te lang om hier op te schrijven. De hoogte- en dieptepunten:

- We zijn 9 uur bezig geweest om een politierapport te krijgen. Uiteindelijk had ik een 10 pagina's tellend rapport, maar de politie vergat helaas om er een stempel op te zetten. Dus uiteindelijk had Peter er niets aan voor de verzekering.

- We zijn in 2 verschillende politiebureaus geweest. Smerige gebouwen, volop chaos, schreeuwende officieren. In 1 bureau heb ik de w.c. even aangedaan.... Ik dacht dat ik inmiddels wel wat gewend was, maar dit sloeg alles. Zelfs kakkerlakken en ratten zouden er vol walging vandaan hollen.

- De politie is totaal voorgelogen door de moeder van het meisje, die zich opeens voordeed als de bestuurster van de auto. Ze was keurig gesluierd, lange zwarte gewaden, want ze is natuurlijk een hele respectabele moslima. Dat weerhield haar er kennelijk niet van om keihard en zonder aarzelen een lang verhaal op te hangen dat letter voor letter gelogen was. Ze was niet eens aanwezig bij het ongeluk - ik zag haar zelf 1,5 uur later aankomen in een andere auto. Haar dochter was inmiddels verwijderd van het toneel.

- Terwijl we zaten te wachten op het rapport, werd een meisje binnengebracht van hoogstens 15 jaar. Voor onze ogen werden ze in elkaar gemept door vier politie-officieren. Toen ik m'n mobiele telefoon op hen richtte om foto's te maken, vertrokken ze snel naar een andere kamer, zodat ik alleen nog maar de herrie van het gemep en het gekerm van het meisje kon aanhoren.

Vandaag is Huweida Taha Metwalli, verslaggeefster van Al Jazeera, gearresteerd, omdat ze bezig was een documentaire te maken over geweldig en mishandeling in Egyptische politiebureaus. Het ministerie van Informatie heeft haar beschuldigd van het bezoedelen van Egypte's goede naam. Hoe durf je zelfs maar de indruk te wekken dat de Egyptische politie ooit een hand naar haar burgers zou uitsteken. - Lees meer op http://www.friendsofaljazeera.org/node/1046.

Het Land van de Beschaving heet u welkom in 2007.

16 December 2006 - Snijdend koud... Cairo

IJspetten en handschoenen zijn uit de kast gehaald...veel Egyptenaren lopen als eskimo's door de stad, omdat daar een koude wind doorheen jaagt. Ik liep net terug van een bezoek aan vrienden en zag heel wat vuurtjes op straat waaraan mensen zich stonden en zaten te warmen. Ik kreeg even hallucinaties van London-achtige kerstsferen in Dickens-tijd... maar de vele sluiers en de geur van foul, kousheri en shisha's bracht me terug tot de Egyptische realiteit.

Eigenlijk is het best aardig om Cairo ook eens koud mee te maken. Mocht het nog gaan regenen ook, dan is het feest compleet.

Overigens valt het eigenlijk wel mee. Overdag schijnt de zon lustig en klimt de temperatuur tot een kleine twintig graden. Gisteren nog hebben we een verjaardagsfeestje gevierd in de woestijn en daar was het prima uit te houden. Mocht het koud geweest zijn, dan waren de barbecue en het kampvuur een prima oplossing.  

9 December 2006 - Cairo Kerst 2006

Cairo kent sinds een aantal jaren het begrip Hypermarché. Voor veel mensen ter plaatse is een bezoek daaraan vooral een dag uit. Veel kijken en weinig kopen dus. Deze week maakte ik de fout om er 's avonds om 8 uur heen te gaan: topdrukte. De parkeerplaats was zo vol, dat ik op grote afstand moest parkeren. Riksja's brachten de klanten van hun auto naar de deur van de supermarkt.

Binnen lijkt het op een Nederlandse risicowedstrijd. Overvol, veel geschreeuw, politie die probeert de orde te handhaven. Voetje voor voetje schuifelen de klanten door het brede gangpad richting de winkelkarren. Omdat het zo langzaam ging, viel mijn blik op het plafond, waaraan volop kerstversieringen hingen. Bungelende kerstmannen, rendieren, kerstballen en overal borden met daarop Merry Christmas. Mijn blik zakt wat naar beneden en valt op de menigte mensen die zich voortbeweegt. Haast zonder uitzondering religieuze moslims. Egypte is in de loop der jaren veel religieuzer geworden. Een ongesluierde vrouw is een uitzondering. En dat niet alleen; de niqaab - de sluier die het hele gezicht bedekt en alleen de ogen openlaat, ook wel brievenbus genoemd  - is volop in de mode. Vele vrouwen om me heen lopen erin, gepaard met lange zwarte gewaden, in een poging alle lichaamscontouren te bedekken. Best bizar - een voortbewegend zwart object met een gleuf bovenin bij de ogen. En boven hen wapperen de borden met Merry Christmas - het feest waarop christenen de geboorte van de Zoon van God herdenken. Jezus die naar de aarde kwam om de dood te overwinnen en verzoening met de Vader mogelijk te maken - nogal wat verschillend van het geloof van de mensen die onder de borden lopen. Voor hen is Jezus slechts een profeet en het christendom een ketterij.

Heeft de supermarkt-eigenaar het gedaan om zijn tolerantie voor andere religies te benadrukken? Het zal wel niet... van tolerantie is niet veel meer over in dit land. De meningen staan op scherp en regelmatig barsten de spanningen open in grootschalige schandalen waarbij doden vallen, zoals ook dit afgelopen jaar regelmatig is gebeurd.

Weet de gemiddelde Egyptenaar wel wat Kerst inhoudt? Waarschijnlijk niet... Helaas krijgen ze ook maar weinig gelegenheid om er wel goed kennis van te nemen.

Terwijl we onder de borden doorschuifelen, ontwaar ik in de luchtgolven zelfs ook nog een Kerstliedje. Ringelende bellen en daartussendoor:

Christmas trees are growing

All the lights are glowing

On the way to Nazareth

Santa Claus is coming

Bringing all his friendliness

en wat later:

Wake up in the morning

Daddy is still snoring

Looking underneath the tree

De rest was onverstaanbaar. Maar het was genoeg om antwoord te vinden op de vraag hoe het kan dat in een islamitisch land als Egypte zo veel aandacht is voor een christelijk feest - oorspronkelijk christelijk dan. Wat we ervan gemaakt hebben, staat in de eerste paar regels van het liedje,gemaakt in het christelijke Westen en gedraaid in het islamitische oosten. Santa Claus op weg naar Nazareth.

Terwijl het Egyptisch publiek kijkshopt, draaien de liedjes door, twinkelt het licht overal en staan kerstmannen op elektriciteit met op-en-neer bewegende lantaarns voor de winkels. Veel licht, maar erg donker.

Merry Christmas.