1 November 2008 - Stier mijn in rechte sporen

De reis in September door Europa was een welkome afleiding van het Sudanese leven. De electriciteit werkt, het eten is goed, de vis vers en het bier koud. Maar er zijn veel meer verschillen tussen Islamitisch Noord-Afrika en het christelijke westen.

Het begon in een jeugdherberg in Athene. Twaalf bedden op een kamer; de helft van de kamergenoten zelden nuchter. De bar op het dak is dagelijks afgeladen vol. Iedereen rookt en drinkt erop los. Het bezoek aan de Acropolis was zinderend warm, maar best de moeite waard.

Eén van de weinige Europese plekken waar het leven nog echt goedkoop is, is Bulgarije. Een treinreis in een overvolle slaapcoupé bracht me naar Sofia. De geboekte jeugdherberg was onvindbaar, dus checkte ik samen met een Australische reisgenoot maar in in een stoffig hotel, waar een kamer net boven de 10 euro’s kostte. De cultuur in Sofia is een mix van uitstervend communisme, de weelde van het westen, kitsche kerken en de Banya Bashi moskee. Bulgaren doen hun best om Engels te spreken en zijn opvallend vriendelijk.

De Servische douane stempelt Europese paspoorten bij aankomst in en vertrek uit het land. Tussen de twee stempels door bracht ik een bliksembezoek aan Belgrado, vooral omdat ik de treinaansluiting naar Budapest net miste. Belgrado is vergeven van kerken en ik ben er maar doorheen gelopen. De buitenkant van orthodoxe kerken bewegen me er vaak toe om naar binnen te gaan, maar daar aangekomen valt de realiteit tegen. Voor de veelheid aan kitsch en glitter ben ik veel te protestants en voor de nadruk op rituelen te Calvinistisch. Maar voor een eenzame reiziger doodt het wel wat tijd.

Teruggekomen op het station van Belgrado kwam ik wat reizigers tegen die ook gestrand waren, elk met een eigen verhaal. Een stel uit Bratislava dat snel terug naar huis wil omdat hun werkgever wacht, een Syrische Amerikaan die net is aangekomen uit Montenegro en een Oostenrijker die onderweg is naar een anarchistische demonstratie. In de stationsbar drinken we Jelen pivo; een groep vreemden met als gemene deler dat iedereen best vreemd is. Ik vorm geen uitzondering; wonend in Sudan, met Nederlands paspoort, 10 levensjaren in Egypte en nu op doorreis van Bulgarije via Belgrado naar Budapest maken me minstens zo merkwaardig als de rest.

De treinreis naar Budapest slapend doorgebracht, slechts gestoord de snurkende anarchist. In Budapest geslenterd langs de Danuba, gedobberd in de Gellert  en gedwaald door de Buda. Overige stops op de reis waren Praag en München. Uiteindelijk nog een week door het Karwendelgebergte in Tirol gelopen. Het soort reizigers dat de berghutten aandoet is van heel ander kaliber dan zij die door Zuid- en Oost-Europa zwerven. In plaats van hangen in volle bars vol sigarettenrook, hier vooral fitte wandelaars in bergkantines met Duitse Schlagers, waar overigens het bier wel rijk vloeit.

De reis eindigde in Nunspeet op zaterdagavond. Dat vraagt nogal wat omschakelen. De zondagmorgen bracht ik door in de kerkbank. Ruim voor tijd stroomde het gebouw vol; de mannen in pak, vrouwen met hoed, kinderen met strikjes. Orderlijke gezinnen gleden door het gangpad en vonden hun plek. Sommigen knikten wat links en rechts, de overigen verdwenen direct in de anonimiteit van de kerkbank. De Psalmen klonken opvallend vertrouwd. Vroeger zat ik wekelijks in zo’n kerk en kende alle Psalmen uit het hoofd. Nu verbaasde ik me over een zinafbreking in Psalm 119. „Uw trouwe hulp; stier mij in rechte sporen“ betekent niks als je er niet wat voorplakt. Later in het vers viel m’n oog op „geboon“. En verder bleef de zin „Gelijk een schaap heb ik gedwaald in 't rond,“ hangen.

De dienst verliep vlekkeloos. De bijbellezing, preek, collecte, het vloeide geruisloos in elkaar over. Na anderhalf uur stroomde het gebouw leeg en ging iedereen naar de zondaglunch. De dag erop wachtte het werk, de school, het huishouden, totdat het weer zondagmorgen is. Er was genoeg van vroeger over om te voelen hoe dat gaat, maar het is te lang geleden om me thuis te voelen.

Voor mij wachtte een week heen en weer reizen tussen familie, vrienden en andere afspraken. Een week lang te gast in je eigen geboorteplek. Daarna weer terug naar de humanitaire wereld, in een land waar niemand kan voorspellen wat het volgende half uur gebeurt en waar we werken met collega’s die om de zoveel maanden worden overgeplaatst naar andere rampgebieden. Na een periode op het veld zal er vast weer een vakantie volgen. Dan reizen we naar Dubai of Europa of gaan op safari in Afrika. Dan roken we weer sigaretten op daken en praten bij met vreemdelingen en scheppen we op over hoe gevaarlijk het was, of hoe arm en hoe warm. En we zullen het geduld opbrengen om soortgelijke verhalen aan te horen van de anderen

Ik ben, o Heer, een vreemd'ling hier beneen;
Laat Uw geboon op reis mij niet ontbreken.