Weblog maken?


MaakEenWebsite.nl (tip)
Totaal slechts 10 euro per maand incl. domeinnaam en gratis overzetten van uw bestaande weblog bij Bloggers.nl 100 MB ruimte
emailadres
Lees meer..... en bestel
Gratis geld verdienen met e-mails lezen? Meld je aan bij
Zinngeld, Surfrace, Qassa en Euroclix !

Op zoek naar God?
fredspraatje Home | Profiel | Archief | Vrienden
zomaar gedachten noteren en kijken of ze ergens toe leiden.

Hoe bekijken we managers17/12/2005

Managers klasse.

In de loop van de tweede helft van de vorige eeuw heeft zich in ons land een grote verandering voorgedaan in de werkverhoudingen De vooroorlogse verhoudingen werden gekenmerkt door een sterke mate van hiërarchie op de werkvloer en bij de overheidsorganisaties. Ook binnen scholen was de onderwijzer en leraar een onomstreden gezagsdrager, waaraan je maar te gehoorzamen had. Vanaf de zestiger jaren kwam de democratiseringsbeweging op gang en verving het overlegmodel de vroegere hiërarchie.

Ondernemingsraden en overlegorganen bepaalden de structuur waaronder gewerkt werd en klachten konden via deze instituties worden ingediend en behandeld.

Het oude hiërarchisch model was duidelijk. De baas had het voor het zeggen en ontleende daaraan ook zijn eigen zekerheid. De werknemer kon ongestoord zijn werk doen zolang hij zich tot zijn werk bepaalde. Vakbondsactiviteiten werden met tegenzin door de werkgevers getolereerd mits deze zich niet op de werkvloer afspeelden. Werk garandeerde een rustige bestaanszekerheid.

Hoe anders is het huidige patroon. De hiërarchie is verdwenen. Op de werkvloer treffen we diverse soorten werknemers aan: Mensen van uitzendbureau’s, mensen met tijdelijke contracten, deeltijdwerkers en flexwerkers. Kenmerk is dat de vroegere binding met het bedrijf of de organisatie sterk verminderd tot afwezig is. Hooguit wordt deze nog ervaren door een slinkend aantal vaste werknemers. Ook deze werknemers moeten voorbereid zijn op ontslag door reorganisatie of bedrijfsovername en zichzelf in brede zin bekwamen en alert houden om zich als eenpersoonsondernemer aan te kunnen bieden. Ze moeten hun vaardigheden voortdurend op peil houden.

In de liberale economie is elke werknemer, ook binnen de ondernemingsstructuur, tevens zelf ondernemer. D.w.z. dat hij zijn eigen werktaak als zijn privébedrijf ziet waarvoor hij zo hard en grondig mogelijk bezig moet zijn.

Ook het karakter van de onderneming is sinds het begin van de 20ste eeuw drastisch veranderd. De industriële revolutie na de uitvinding van de stoommachine en de electriciteit gaf aanleiding tot het starten van allerlei productieactiviteiten die met de ontwikkeling van de techniek te maken hadden. Meestal werden dit familiebedrijven, die met passie en overtuiging door een paternalistische directeur\eigenaar gedreven werden. Philips, van Doorne, Fokker, Jurgens, te veel om op te noemen. Van de werknemers werd een grote loyaliteit aan de onderneming geëist, waar een redelijk goed sociaal beleid tegenover stond. De mensen werden deel van de onderneming en verzorgd van de wieg tot het graf. Heel vaak hoorden daar ook bedrijfswoningen bij. Bij de dood van Frits Philips hebben nog een restant van deze onderlinge aanhankelijkheid kunnen zien.

Hoewel winst maken noodzakelijk was, was dit niet het eerste doel van die eerste pioniers. Het doel was de samenleving te voorzien van producten die vooruitgang zouden bieden binnen een wederzijds belang. Veel van die producten hadden te maken met de opkomst van transportmiddelen als auto’s, spoorwegen, vliegtuigen en grote scheepvaart. Maar ook levensmiddelen en chemicaliën waren onderdeel van die ontwikkeling.

De economie van Nederland heeft heel lang gedreven op handel, landbouw en veeteelt. Pas na de tweede wereldoorlog werd met uitgebreide industrialisatie een begin gemaakt. Die periode was echter niet van lange duur, omdat al spoedig concurrentie vanuit het verre oosten bedreigend werd voor de Nederlandse activiteiten. Scheepsbouw, machinebouw en textielindustrie verdwenen en de overige productiemiddelen werden verplaatst naar lage lonen landen of als gevolg van automatisering geherstructureerd om met zo min mogelijk personeel te kunnen werken. Bedrijven werden handelswaar en gingen in buitenlandse handen over met sanering tot gevolg. Werknemers konden zich niet meer identificeren met het bedrijf waar ze vaak vele jaren gewerkt hadden en de bedrijven gaven duidelijk te kennen dat wat loyaliteit en dienstbaarheid betreft de bakens volledig verzet waren. Niet werkgelegenheid, trots op het product of bescherming vanuit het bedrijf waren nog van waarde, maar alleen de winstgevendheid telde.

In de liberale democratie krijgen we vervolgens te maken met een terugtredende overheid, die het laisser faire principe op zichzelf en haar organisaties gaat toepassen. Alle publieke diensten , gezondheids- en sociale organisaties moeten geliberaliseerd worden zodat ze bestuurd kunnen worden als private ondernemingen. Met een raad van toezicht en een raad van bestuur, zodat overheidsbemoeienis niet meer nodig of zelfs mogelijk is.

Dit afstand nemen in bedrijven van de werknemers en door de overheid van haar traditionele verantwoordelijkheden, heeft een nieuwe klasse in het leven geroepen van zg. managers. Het is een beroepsklasse geworden die zichzelf meester gemaakt heeft van de mogelijkheden die zich voordeden binnen het gat dat ontstond door het wegvallen van traditionele werkverbanden en verantwoordelijkheden en de kapitaalverschaffers. Het bedrijfskapitaal had beheerders nodig. De handel in productiebedrijven heeft het winstoogmerk van allesoverheersend belang gemaakt en daarmee is in de plaats van de traditionele directeur de manager gekomen, die als taak heeft om het financiële belang, dat bij de aankoop van een onderneming tot maximale winst moet leiden, veilig te stellen. Deze managers behoeven nauwelijks iets af te weten van de bedrijfscultuur of het productenpakket, maar des te meer van reorganiseren, bezuinigen en winstmaximalisatie.

Ze vormen een groep, die naar willekeur van het ene naar het andere bedrijf overstapt.

Daarvan afgeleid zijn de managers die aan de top staan van voormalige overheidsbedrijven en organisaties. Ze gedragen zich als de managers in het particuliere bedrijfsleven, maar met een veel geringere risicofactor. Managers van bijv. spoorwegen, nutsbedrijven of zorgondernemingen hebben nauwelijks met concurrentie of risico van faillissement te maken. Deze ondernemingen worden nog voor een belangrijk deel door de belastingbetaler gesubsidieerd, maar de top ziet wel kans om in alle vrijheid zijn eigen inkomen te bepalen.

Omdat bij de ver doorgevoerde liberalisatie alleen het winstoogmerk voorop staat is het onvermijdelijk dat minder winstgevende activiteiten, die vaak voor burgers van het grootste belang zijn, weggesaneerd worden. Dit heeft een verschraling van producten en dienstverlening ten gevolge, waarvan de meest afhankelijke mensen in de samenleving de dupe worden. Het komt neer op steeds meer belasting betalen voor steeds schraler wordende overheidszorg. Op andere aspecten leidt deze ontwikkeling tot concentraties van monoculturen met de nadelen van dien, zoals het vrachtvervoer (containertransport op overbelaste wegen), de luchtvaart (vervuiling en ruimtebeslag) en de dienstenindustrie (computerafhankelijkheid), die het land voor een onevenredig deel met aanzienlijke lasten opzadelen. De kreet ‘Nederland transportland’ is nooit het resultaat geweest van democratische besluitvorming.

Managers werden vooral ingehuurd om het principe big is beautiful vorm te geven. Zowel in het particuliere bedrijfsleven als in de semi- en voormalige overheidsinstellingen werd door managers vooral naar mogelijkheden om te fuseren gekeken. Ook het opkopen van bedrijven om eventueel later weer in onderdelen te verkopen kwam in zwang. (bedrijven’dokter’ van Nieuwenhuizen) Deze bewegingen vergrootten nog in versterkte mate het gevoel van vervreemding bij de ondergeschikte werknemers. Inmiddels is in een groot aantal fusiegevallen gebleken dat het integreren van bedrijfsculturen een zeer moeizame zo niet een onmogelijke zaak is. De managerskaste wist echter een handig gebruik te maken van de verwarring die ze zelf schiep en bracht zichzelf in een onaantastbare positie, door forse afstand te nemen van de werkvloer en tijdig over te stappen naar een andere organisatie waar ook behoefte aan bezuiniging d.m.v. fuseren of reorganisatie bestond.

Goed voorbeeld doet goed volgen en de landelijke politici kregen eveneens managers allure. Ze gingen praten over de BV Nederland, alsof het regeren van een land gelijk stond aan het leiden van een onderneming. Depolitisering van de politiek was het resultaat, met als gevolg dat thans steeds maar weer gesproken wordt over de kloof tussen politiek en burgers. Zoals in de ondernemingen werd ook in de politiek geld de norm van alle besluitvorming. Hier werd vooral het privatiseren en liberaliseren van zorginstellingen en nutsbedrijven tot norm verheven.

Ooit werd gesproken over de tweehonderd van Mertens, waarmee een klasse van leidinggevenden werd bedoeld, die op alle gebied de lakens uitdeelden in Nederland. Daarmee begon het al: het old boys netwerk dat nu zichzelf tot zg. topmanagers heeft benoemd en voor zijn beloning een internationale marktwaarde opeist. De raden van toezicht, de commissarissen van ondernemingen, de raden van bestuur, al deze lichamen worden bevolkt door mensen die elkaar voortdurend de bal toespelen en voor vrijkomende functies steeds weer in dezelfde vijver vissen. Ook de politieke top gaat langzamerhand mee met dit spel der krachten.

Dit hele proces heeft de samenleving gedepolitiseerd. Als de publieke ruimte zo onveilig wordt en zo ondoorzichtelijk en ongrijpbaar dat de gewone burger zich daar niet meer actief voor wil en kan inzetten, dan trekt hij zich terug op zijn private levensgebied. Hij neemt afstand van ‘de politiek’. Laat ze maar doen, als ik maar zorg er zo min mogelijk last van te hebben, dat wordt de houding. Dit wordt individualisering genoemd, maar is in feite de-socialisering. In de rumoerige tijden van de jaren ‘60 en ’70 beleefden we een enorme betrokkenheid bij de publieke zaak op allerlei gebied. De gedachte dat de samenleving gevormd kon worden door protesten en initiatieven van onderop was levend en de maatschappelijke belangstelling was groot. Je onttrekken aan het publieke debat was a-sociaal.

Het de-socialisatie proces is nu zo ver gevorderd, dat angst de samenleving beheerst en Nederland alleen nog maar een in zichzelf gekeerd land is. Via de televisie kon je op

3 december 2005 vernemen, dat er in 30 landen over de hele wereld protestdemonstraties werden gehouden tegen de klimaatverandering met kritiek tegen het niet nakomen van de Kyoto verplichtingen. In het land, dat voor een groot deel beneden de zeespiegel ligt en de meest vervuilde lucht in Europa heeft, werd niet gedemonstreerd. Erger, de politici bekvechten over de noodzaak van dijkversterking en of daar geld voor te vinden is.

Hoe diep kun je wegzakken als welvarend volk!

Dat er een ‘natuurlijke’ behoefte bestaat om toch nog mee te doen aan het spel in de publieke ruimte wordt aangetoond door achter elke nieuwe politicus aan te hollen, als hij of zij maar de huidige constellatie ter discussie stelt. Zich maar afzet tegen de situatie van dit moment.

Deze trend trachten de zittende politici te ondervangen door zelf over ‘Haags gedoe’ te praten.

Deze nestbevuiling is wel het toppunt van hypocrisie.

Een gunstige ontwikkeling doet zich voor nu de mensen, de professionals, die het echte werk moeten doen zich lijken te gaan keren tegen de managers. We zien dit bij de huisartsen, de zorgverleners, de medisch specialisten en recentelijk bij de programmamakers bij de publieke omroep. Vanuit je werk de eindeloze regel- en bemoeizucht van het management niet meer accepteren. Hopelijk dat daar eindelijk het echte ontwaken uit de collectieve angstpsychose uit voort zal komen.

Het lijkt mij dan ook een taak voor linkse partijen en de vakbeweging om juist bescherming en steun te gaan bieden aan de professionals op de werkvloer en de invloed van de managersklasse met kracht te gaan tegenspelen. Mogelijkheden voor een nieuwe sociale strijd dienen zich hier aan.

1 Reacties | Reageren | Permanente Link
Hosting door HQ ICT Systeembeheer