Weblog maken?


MaakEenWebsite.nl (tip)
Totaal slechts 10 euro per maand incl. domeinnaam en gratis overzetten van uw bestaande weblog bij Bloggers.nl 100 MB ruimte
emailadres
Lees meer..... en bestel
Gratis geld verdienen met e-mails lezen? Meld je aan bij
Zinngeld, Surfrace, Qassa en Euroclix !

Op zoek naar God?

Geuzenfeesten in Biervliet

• 20 October 2006 - Geschiedenis geuzenfeesten in Biervliet

Geschiedenis geuzenfeesten Biervliet

Inhoud

De eerste geuzenfeesten

De navolgende lustrum geuzenfeesten

4e lustrum geuzenfeesten 1993

25e geuzenfeesten 1997

30e geuzenfeesten 2002

 

De eerste geuzenfeesten

In november 1972 werden de eerste besprekingen gevoerd tussen het contactorgaan uit Biervliet en de gemeente Terneuzen over de viering van een herdenkingsfeest ter gelegenheid van de bevrijding van de Spanjaarden van het eiland Biervliet in 1573 door de Geuzen. Aanleiding voor deze besprekingen was een brief van ds. Meeuse waarin aandacht werd gevestigd op het feit dat Biervliet in 1573 was bevrijd van de Spanjaarden en dat een dergelijk historisch feit niet zomaar vergeten mocht worden. In de brief werd gesteld dat het Biervlietse contactorgaan maar eens iets moest organiseren.

In de daarop volgende maanden is een werkbe­stuur gevormd bestaande uit o.a. dhr. I. de Ruijsscher, P.C. Hame­linck en J.C. Robesin.

 

 Foto’73-1

 

Dit werkbestuur heeft in samenwer­king met een aantal enthousiaste medeburgers, maar ook met hulp van o.a. historici van buiten Biervliet, een grote hoe­veelheid histo­risch basismateriaal verzameld en hieruit een raampro­gram­ma opgesteld voor de viering van het herdenkings­feest medio 1973. Op 15 januari 1973 is een openbare vergade­ring uitgeschreven voor de bevolking, ondernemers en instan­ties van Biervliet omdat men van mening was dat een dergelijk groot herdenkings­feest het best georganiseerd kan worden voor en door de gehele bevolking. Hierbij is ook het gemeentebe­stuur van Terneuzen en de pers uitgenodigd. Tijdens deze vergadering is het plan voor de viering van het herdenkings­feest voorgelegd, het raampro­gramma gepre­senteerd en de be­hoefte gepeild bij de aanwezigen om actief deel te nemen aan het feest. Hierbij bleek al gauw dat het initiatief van het voorlopig werkbestuur met enthousi­asme werd ontvangen door de bevolking waarmee de organisatie van het feest een feit werd. Nog diezelfde avond werden een groot aantal werkgroepen ge­vormd die elk onder begeleiding van de coördinatiecommissie bestaande uit dhr. I. de Ruijsscher, J.C. Robesin, P.C. Hame­linck, J. de Blok, A.C. Goossens en G.J.M. Muller, een onder­deel van het programma zouden uitwer­ken en organiseren. Ge­vormd werden o.a. werkgroepen voor een histori­sche optocht, oudheidkundige tentoonstellingen, volks­markt met fokvee-tentoonstel­ling, sportactiviteiten en jeugd­groepen. Tijdens de vergadering werden tevens de data voor het herden­kingsfeest vastgelegd nl. 31 mei, 1 en 2 juni 1973.

Vanaf dat moment zijn de diverse werkgroepen maar ook de spontaan ontstane wijkcomités aan de slag gegaan met de uitwer­king en invulling van het raamprogramma. Tijdens de volgende vergadering van de coördinatiecommissie is de naam 'Geuzen­feesten Biervliet' geboren.

Op 26 maart werd een openbare vergadering georganiseerd waarin de geplande historische optocht en de praktische invulling daarvan werd uitgelegd aan de bevolking van Biervliet. De optocht werd toen al beschouwd als de grote attractie tijdens de viering van de 'Geuzenfeesten Biervliet' in mei en juni. Deze vergadering kan worden beschouwd als de vonk in het kruitvat van creatieve en bouwlustige Biervlietenaren, want binnen een drietal weken waren enkele wijken, Driewegen en 'den buiten' (polders), al volop bezig met het bouwen van wagens voor deze optocht. Hierdoor kon al snel een optocht geformeerd worden bestaande uit een tiental groepen. Dit aantal is gestaag blijven groeien tot enkele weken voor de viering van de 'Geuzenfeesten Biervliet'.

Ook de overige werkgroepen zaten onderwijl niet stil getuige het programma dat uiteindelijk werd gevormd. 

 

 Foto’73-2

 

Naast invulling van het programma van activiteiten was intus­sen een zeer groot aantal mensen in de wijken bezig met het maken van wijkversie­ringen bestaande uit honderden meters lint met vlaggetjes, snoeren met kleurrijke lampjes enz.. Hierbij leek het weleens of er een competitie werd gehouden in het maken deze versie­ring. Naast dit zeker aanwezig geweest zijnde gevoel van competitie zal ongetwijfeld een zeer groot gevoel van samenho­righeid en gezelligheid geheerst hebben in alle wijken en straten getuige de foto's hiervan en de verrichte prestaties. Vraag het maar eens aan een van de oudere Bier­vlietenaren die zich ongetwijfeld de beelden van de avonden in allerlei zalen en huiskamers kunnen herinneren waarop enkele tientallen mensen rij aan rij zaten te knippen, snijden, naaien en  schroeven. Menigeen zal met weemoed terugdenken aan die tijd!

Echter niet alleen straten dienden versierd te worden, ook de bevolking zou zich op 31 mei, 1 en 2 juni tooien in histori­sche feestkleding. Een aantal personen heeft zich weken bezig­gehouden met het opzoeken en maken van kledingomschrijvingen van de inwoners van Biervliet in de tijd van de Tachtig-jarige oorlog. Ook de Biervlietse bibliotheek kende in deze maanden een stormloop van mensen die in historische boeken zaten te pluizen. In de tijd vlak voor de 'Geuzenfeesten' werd gespro­ken over een percentage van 80% van de bevolking dat tijdens de dagen in "geuzenkledij" actief zou deelnemen aan de viering het historische dorpsfeest. Kranteberichten uit die tijd spraken tevens over verwachte bezoekersaantallen van 10.000 mensen, gezellige sferen in het dorp door de reeds opgehangen versieringen en grote mate van samenwerking van alle inwoners.

Al voor de viering van de eerste 'Geuzenfeesten Biervliet' werd melding gemaakt van het feit dat dit feest iedere vijf jaar opnieuw gevierd zou gaan worden in deze vorm, Biervliet ieder jaar een eigen 'klein' Geuzenfeest zou moeten vieren en dat over tien jaar zeker het 800 jarig bestaan van de 'Stad Biervliet' zou worden gevierd.

 

 Foto’73-3 Westpoort

 

De verwachtingen omtrent inhoud en bezoekersaantallen tijdens deze eerste feesten kwamen niet alleen uit, maar werden zelfs ver overtroffen. Nog steeds worden verhalen verteld over meer dan twintigduizend bezoekers in Biervliet en de afsluiting van 1 rijstrook van de weg naar Terneuzen na afloop van het feest om de vele duizenden auto’s vrij baan te geven te vertrekken uit Biervliet!

 

Toen na 2 juni 1973 de balans werd opgemaakt van drie dagen 'Geuzenfeesten Biervliet' kon de voorzitter van het 'Geuzenco­mite' moe maar voldaan meedelen dat de 'gemeente Biervliet' weliswaar was opgeheven in 1970 maar dat de 'gemeenschap Biervliet' zeker nog bestond en nog lange tijd bestaansrecht zou hebben, terend op de verrichte inspanningen en prestaties tijdens de voorbereidende maanden van de geslaagde 'Geuzen­feesten Biervliet 1973'.

 

Terug naar boven

De navolgende lustrum geuzenfeesten

 

Na de eerst geslaagde feesten werden de daaropvolgende jaren Geuzenfeesten gehouden op Hemelvaartsdag. Deze feesten kenden een heel ander programma. Geen versierde straten, geen historische optocht en minder als Geuzen verklede mensen.

Het vijfde Geuzenfeest was echter weer een ‘groot’ feest met een soortgelijk programma als in 1973. In 1977 trok wederom de historische Geuzen optocht de versierde straten en waren ook de poorten die in 1973 waren gemaakt wederom herrezen.

In 1983, het elfde Geuzenfeest, werd het feit dat Biervliet in 1183, 800 jaar eerder dus, Stadsrechten had gekregen gevierd. Ook toen werd de rijke historie van Biervliet weer belicht in de diverse programma onderdelen. Het tijdsframe dat hierin werd uitgebeeld werd echter uitgebreid tot de periode van 1183 tot 1573. Ook deze feesten waren wederom zeer succesvol.

In 1988 tenslotte werd afgeweken van het Geuzenthema voor het programma en de historische optocht van de lustrumfestiviteiten. Ditmaal werd een ander historisch thema gekozen namelijk ‘200 jaar Landbouw’. Ook hierin  konden velen hun ideeën kwijt, het werd echter een heel ander soort feest dan we gewend waren van de Biervlietenaren, en menigeen miste de Geuzen hierbij…… 

 

Terug naar boven

4e lustrum feesten 1993

 

Gebruikmakend van de ervaringen die in het verleden waren opgedaan werd door het bestuur van de Stichting Geuzenfeesten Biervliet, dat inmiddels enkele wijzigingen was ondergaan, in 1992 begonnen aan de organisatie van de lustrum feesten van 1993. Niemand geloofde dat het ooit nog eens zou lukken een feest te organiseren met en door de Biervlietse bevolking zoals we in het verleden hadden gekend. Iedereen zou moe zijn geworden na zoveel jaren….

 

Niets bleek echter minder waar. Al vanaf de eerste openbare vergadering in september 1992 bleek dat een groot aantal mensen nog steeds een speciaal plaatsje in hun hart hadden gereserveerd voor hun feesten. Na enkele vergaderingen was het programma ook nu weer een feit over het thema moest niet lang gediscussieerd worden. De Geuzenfeesten Biervliet 1993 zouden weer echte Geuzenfeesten worden, compleet met poorten, versierde straten, een historische optocht en natuurlijk echte Geuzen in de straten van Biervliet.

Gedurende de winter van 1992/1993 groeide het enthousiasme en de bouwlust. Steeds meer groepen werden gevormd en de lengte en variëteit van de historische optocht groeide per maand.

Op 20, 21 en 22 mei van dat jaar was het voor iedereen duidelijk. Biervliet was nog steeds na Brielle de Geuzenstad van de zuidelijke Nederlanden!

Vele duizenden inwoners van Zeeuws Vlaanderen, België en de ons omringende provinicies kwamen op Hemelvaartsdag naar Biervliet om de historische optocht en de heksenverbranding te aanschouwen. Deze beide programma onderdelen waren op zaterdag zo mogelijk nog mooier om te bekijken dan op donderdag. In het tweede optreden was namelijk duidelijk te zien dat alle deelnemers hun rol hadden gevonden. Op de folterwagen werd nu niet de stelende Geus gefolterd en onthoofd, maar de pastoor die anders de bekentenis en biecht van de schuldenaar afnam en de laatste zegen uitsprak over hem, werd nu zelf onder handen genomen en de heks werd niet alleen begeleid door twee beulen tijdens haar tocht naar de brandstapel, maar ook de plaatselijke ‘gelegenheids’ kloosterlingen en vele ander Biervlietenaren in Geuzenkledij, droegen hun steentje bij. Branden zou ze, en zo geschiedde het……….

 

Terug naar boven

25ste Geuzenfeesten Biervliet 1997

 

In 1997 werd tijdens de 25ste Geuzenfeesten voortgebouwd op de succesformule van 1993. Met name het succes van de uitvoering van de heksenverbranding gaf aan dat het historische deel van de Geuzenfeesten nog completer kon worden uitgebeeld. In de historische optocht zitten diverse taferelen die een uitbeelding geven van het leven in de stad Biervliet in de Middeleeuwen, met name in de periode van de Tachtig Jarige Oorlog. In 1997 is de uitbeelding van deze taferelen als aparte onderdelen in het programma opgenomen.

 

 Bewaken van de westpoort.

Zo werd na het rammeien van de Westpoort een tafereel gespeeld waarin een aantal geuzen per schip de haven van Biervliet binnenvoeren, de poort naar de Markt openbeukten en vervolgens na een gevecht met een aantal Spaanse soldaten het stadsbestuur gevangen namen en de stad overnamen.

Ook de historische optocht zelf kende een nog professionelere uitwerking. In totaal trok een optocht bestaande uit 400 mensen, 14 wagens en 8 loopgroepen door de Biervlietse straten. Iedere groep had een stukje verhaal uit de geschiedenis van Biervliet uit te beelden. Hiervoor waren stukken spel en tekst uitgeschreven en ingestudeerd. Het gehele historische verhaal werd een week voor de Geuzenfeesten ingeluid met het aanplakken van de "Plakkaten voor den Tienden Penning"

 

Ook de heksenverbranding werd aangevuld. Op de woensdagavond voor de eigenlijke Geuzenfeesten werd de heks op de Markt gevangen. Zij moest ten overstaan van de Biervlietse bevolking de 4 heksenproeven doorstaan. Op basis hiervan werd zij schuldig bevonden en veroordeeld tot een dag opsluiting in de kerker van Biervliet gevolgd verbranding op de Biervlietse brandstapel.

 

Met het succes van de 25ste Geuzenfeesten is de continuïteit van de Geuzenfeesten waarom Biervliet bekend staat in onze streek, nogmaals bevestigd….

 

Terug naar boven

 

 

  30e geuzenfeesten 2002

 

Ook hierbij zijn de hulp en creativiteit  van de bevolking van Biervliet ingeroe­pen. Voortbordurend op de ervaringen en het enthousiasme van de voorgaande uitgaven, is een feest gemaakt met een nog mooiere historische optocht, waarin de verschillende scènes uit de Geuzenopstand en de Bevrijding van de stad Biervliet kwalitatief werden getoond. Tevens zijn op de markt en in het pas aangelegde Poortbos schitterende scènes opgevoerd. Het thema van deze feesten was dan ook volledig gewijd aan het leven in en de bevrijding van Biervliet tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Net als vorige edities zijn ook deze dagen traditioneel afgesloten met het verbranden van de Biervlietse heks, deze keer op locatie in het Poortbos.

 

 

De markt 2002. 

 

Terug naar boven

 

Comments (0) :: Post A Comment! :: Permanent Link

• 20 October 2006 - Kleding tijdens de Geuzenfeesten

Kleding tijdens de geuzenfeesten.

 

 

 

De kleding in de periode van 1500 tot 1600

 

Het vaststellen van de dagelijkse kleding ten tijde van de Watergeuzen is geen eenvoudige zaak. Literatuur hierover is nagenoeg niet aanwezig. Afbeeldingen bestaan er slechts van hen, wier status het noodzakelijk maakte hun beeltenis te laten ten toon spreiden. Het beeld van 'Jan en Alleman' daarentegen kon slechts worden achterhaald van enkele schilderijen, die het dagelijkse leven in die tijden voorstellen. Helaas moet worden geconstateerd dat ' het volk' daarbij slechts als achtergrond fungeert, terwijl zij, die de toon aangaven duidelijk, in hun officiële kledij, het schouwspel beheersen.

 

Wat betreft de tijd van de bevrijding van de Nederlanden door de Geuzen moeten wij ons tevreden stellen met afbeeldingen uit de 18e eeuw. Ook hier kunnen wij ons wel een vertrouwd beeld vormen  van hen, die de Geuzenvloot commandeerden. Blijkbaar hebben echter de Geuzen zelf nimmer kunstschilders kunnen inspireren. Daar staat tegenover dat de kleding van de zeeman niet zo aan mode­wisselingen onderhevig moet zijn geweest. Dientengevolge kunnen we volstaan met het beeld op te roepen van de vroegere vissers­man, gekleed met brede broek, fleurige wambuis en bivak­muts.

Hetzelfde kan worden gezegd van de ambachtsman in die tijden. Hun kleding paste zich aan het vak aan en kwam in de eerste plaats hierop neer, dat men zich gemakkelijk kon bewegen. In het alge­meen moet worden vastgesteld dat de stoffen en kleuren toen minder rijk geschakeerd waren. Er werden slechts kleuren gebruikt zoals: zwart, bruin, vuurrood, groen, naturel, en goud (brokaat).

Het blauw bijvoorbeeld werd zelden gedragen. Wol, linnen, zijde en fluweel moeten als stoffen worden genoemd, katoen bestond toen nog niet.

De modellen die hierbij vergezeld gaan lijken stoerder omdat de stoffen der voorname dames en ook van de heren inwendig dikwijls verstevigd werden zodat zij bijna als korset dienst deden. Hieronder wordt een overzicht gegeven dat voldoende mogelijk­heden presenteert om de 'mode' in die dagen voor u te laten spreken.

 

Gegoede burgerij:

 

Damesmodellen (de nummers en letters verwijzen naar tekeningen)

I    eenvoudig kostuum:

     kapje: wit katoen, lijfje: naturel, kraagje: idem, mouwen rood, rok: bruin

II  religieuse:

     in zwart of wit; kap:wit, voorpand is een in plooien vallend geheel

III voorname dame:

     baret: rood met groene band op namaakhaar (goud), het haar meestal onzichtbaar, jak: zwart fluweel, onderjak: goud brokaat, ceintuur: goud brokaat, rok: blauw, bovenmouw: kleur rok, ondermouw: vuurrood met kanten manchetje, sier: gouden ketting

IV voorname dame:

     wit katoenen mutsje, decolleté bedekt met wit batist, afgezet met goud gallon en bestikt met edelstenen, de halsope­ning afgewerkt met geplooide kant; japon: fel groen, ceintuur: rood, mouwen: gepoft met goud galon en wit manchetje, het geheel gecompleteerd met vuurrode stola in rood en groen

V  voorname dame:

     wit katoenen mutsje, japon donkerbruin damast met knoopslui­ting en gepofte mouw, ondermouw: zwart met wit kanten manchet­je, kraag: witte kant, vuurrode stola

VI voorname dame:

     baret: paars met gele sluitband, decolleté bedekt met wit batist, afgezet met geplooide kant zowel boven alsonder, japon: paars met uit de splijting van de rok tevoorschijn komend een onderrok, mouw: geel evenals de strook langs de rok met wit kanten manchet, onderrok: groen met damast

VII  voorname dame:

     kapje: wit kant met geplooide voorbaan, japon met hoge kraag en kanten randje alsook kantrandje langs de mouw, mouwen: middenbaan en twee buitenbanen van de blouse evenals de afzetting bovenrok in zwart fluweel met goud geborduurde noppen, twee tussenbanen en de bovenrok van zwart satijn, door de gespleten bovenrok tevoorschijn komende onderrok is van paars fluweel

VIII voorname dame:

     een sluier van wit  batist, ceintuur as een gouden keten van schakels met afhangende gouden koorden en kwasten, mouwen: onderste mouw geplooid en vuurrood, om de pols met witte kant afgezet, driekwart mouw met warm bruin en van dezelfde stof als voering der bovenrok, blouse met aangeknipte mouw, boven­rok en uit de splijting der bovenrok tevoorschijn komende onderrok van heel donkerbruin fluweel, schouderkap: zwart fluweel, halsopening gevuld met wit batist en om de hals afgezet met gouden kralen

IX dame:

     wit kanten muts met geplooide voorbaan, hals: hoog boord afgezet met kant, mouw: vijfvoudig gepoft, japon: grijs, cyclaamkleurig doorschijnend door spleten, jak: middenbaan grijs geflankeerd twee cyclaamkleurige banen, welke weer zijn geflankeerd door grijze banen, rok: grijs met uit de opening tevoorschijn komende onderrok van lichte cyclaamkleur

 

Herenmodellen

A. zwarte hoed met lage bol en brede rand, geplooide kraag, wambuis: zwart fluweel, mouw met brede manchetten, armgaten afgezet met zwart galon alsmede langs de voorsluiting en de slippen, wijde pofbroek tot onder de knie in  de laarzen, laarzen omgeslagen onder de knie.

B. zwarte baret met rode banen, jak met schoot, hoog opstaande kraag met afwerking in witte kant, knoopsluiting tot de taille, rolvormige mouwinzet, mouwen met aan de voorkant een splijting waar de armen doorgaan, doch onderaan weer gesloten, korte zwarte pofbroek en lange zwarte kousen

C. baret, eventueel in de kleuren van het kostuum, wambuis met hoog opslaande kraag afgezet met witte kant, knoopsluiting voorkant, korte geschulpte schoot, rolvormige mouwinzet, mouw met witte kant afgezette riem om het middel, vuurrode cape met half opstaande kraag, donkere pofbroek tot over de knie met lichtgroene onderbroek die tussen de splitten in de boven­broek heen schijnt, zwarte kousen en kousenbanden met rode strik

D. platte hoed met lage bod en brede rand, wambuis donkergrijs met lange mouwen en wit kanten kraag, groene broek over de knie, lange kousen en rode cape, eveneens met platte kraag

E.  bruine muts (naar damesmode '65), wambuis: naturel met korte schoot, bruine mouwen, hemd eronder van rode baai, bruine broek tot onder de knie, blauwe kousen

F.  geestelijke:

capuchon met wijde kraag, loshangend gewaad met wijde mouwen, samengebonden met een koord om het middel, zwarte stof

G. baret, zwart wambuis met oranjepaars gestreept voorpand, mouwen driedelig gepoft, paars en in de spleten oranje door­schijnend, onderste helft der mouw zwart, hoge zwarte kraag, afgezet met witte kant, broek: paars, oranje doorschijnend in de spleten, zwarte kousen

H. kleine hoed, jak: rood met korte mouwen, ondermouwen groen en voorzien van knoopsluiting, ondermouwen: groen, broek: nauw­slui­tend bruin

 

Ambachtslieden, vissers en het gepeupel

 

Zoals reeds eerder vermeld geeft de voornoemde opsomming de kleding weer van de gegoede burgerij in de tijd van 1500 tot 1600. Dit waren alleen die mensen met aanzien zoals bijvoorbeeld stadsbestuurders, edelen en handelaren die zaken deden met collega’s in andere steden.

Tijdens bezoeken aan bijvoorbeeld het jaarlijks gehouden bevrijdingfeest in Brielle, is duidelijk gebleken dat de Geuzenkostuums, die wij in Biervliet plegen te dragen en kennen als Geuzenkostuums, zeer luxe zijn. Veel Biervlietenaren kleden zich als de edelen uit die tijd.

In onze voorgaande optochten hebben we echter ook gezien dat met zeer simpele middelen, echte Geuzen ontstaan. Door het toepassen van bijvoorbeeld jute omslagen over een oude broek (liefst geen jeans), wollen sokken (eventueel gedragen over de schoenen) en het dragen van een wollen trui in egale kleur (bruin, rood, zwart, groen) of bijvoorbeeld een schapenvacht is een Geus snel en authentiek te kleden!

 

Beeldt u zich in dat de echte Geuzen beslist geen lieverdjes waren. De Bos- en Watergeuzen waren het uitschot uit die tijd. Vaak waren deze dieven en plunderaars die uit de dorpen en steden verbannen werden wegens hun slechte praktijken. Velen verschuilden zich in de bossen en gingen van daaruit ‘s nachts op pad om te voorzien in hun levensbehoeften. De Watergeuzen waren personen die na hun verdrijving kozen voor een bestaan op het water. Dit was een gevaarlijk bestaan door de slechte schepen, de hachelijke omstandigheden waarin gewerkt moest worden als vissers op de ruwe zee. Velen konden hiermee de kost niet verdienen en stapten daarom over naar een meer lucratieve bron van inkomsten: piraterij.

Deze achtergrond maakte deze personen zo geschikt voor Willem van Oranje om met en voor hem te vechten. Zowel de Bos- als Watergeuzen waren immers niet voor een kleintje vervaard en hadden eigenlijk niets anders dan hun eigen leven te verliezen………

Het waren deze Geuzen die op 21 april 1573 grote verliezen toebrachten aan de Spaanse vloot die onder leiding van Santio de Auila, Middelburg bevoorraadde vanuit Antwerpen! Het rijkelijke vloeien van bloed bij deze gevechten en de verminking van de lichamen der doden hierbij, getuigt van de ware aard van deze Geuzen!

 

Vergeet bij de kleding niet de details als oude voorwerpen en dergelijke en u bent gekleed voor de Geuzenfeesten!

 

Comments (0) :: Post A Comment! :: Permanent Link

• 20 October 2006 - Geschiedenis van Biervliet

De Geschiedenis van Biervliet

 

uit:

 

BIERVLIET BIJ DE TIJD

door J.C. Robesin….

 

 

KONTRAST VAN DRIEKWART EEUW…...

Over het historisch waardevolle stadje Biervliet, sinds april 1970 deel uitmakend van de gemeente Terneuzen, valt uiteraard meer te vertellen dan binnen het kader mogelijk is.

Niettemin geeft dit overzicht de sfeer weer van vervlogen jaren waarin men in menig opzicht heel anders leefde dan thans.

De bevolking van Biervliet viert dit jaar voor de 30ste maal de Geuzenfeesten ter herdenking van het feit, dat de Geuzen op 22 maart 1573 Biervliet hebben bevrijd van de Spaanse overheersing.

 

BEUKELHARING

Zoals Philippine en een smakelijke mosselmaaltijd doorgaans in één adem worden genoemd, zo zou men kunnen verwachten, dat Biervliet en haringsmullen ook één begrip vormen…

Immers, wie weet zich niet van de schoolbanken te herinneren, dat ene Willem Beukelszoon de uitvinder was van het haringkaken. Zonder een seconde na te denken kon de hele klas wanneer ‘meester’ op een versleten wandkaart, helemaal onderaan, het vlekje Biervliet aanwees, in koor opdreunen:

 

                        ‘… maer Beukelszoon heeft voor het eerst

                        de haeringh leeren kaecken.

            Dat is van alle slym de visch

                        ghesuyvert maecken’.

           (Jacob Cats)

 

Visser-uitvinder Willem mag dan door het bedenken van ‘eene verbeterde wijze om de haring te kaken, te zouten en in tonnen te pakken’ de geschiedenis zijn ingegaan, in het door zijn vondst vermaard geworden stadje, waar hij zich metterwoon vestigde en in 1397 stierf, zoekt  de hongerige en op lekkernijen-van-de-streek beluste toerist tevergeefs de naar hem genoemde verse Beukelharing (pekelharing). En dat heeft Willem niet verdiend.

De haring op het torentje van het oude raadhuis, het gebrandschilderde raam met de afbeelding van de eerste kaker-haring in de linker en kaakmes in de rechterhand - zijn monument op het stille marktpleintje, de Havenstraat, het Kaaidiekje en het gedicht van Vondel:

                        ‘… O wat een gulden neeringh !

                        en voedsel brenght ons toe de Coninghlijke Heringh,

            Hoe menigh duysent siel by desen handel leeft

                        En winnende syn broot, Godt danck en eere gheeft!”

 

zijn slechts herinneringen aan een ver verleden, toen Biervliet nog een belangrijk centrum van de haringvisserij was.

 

Biervliet bezit een rijke historie. Al in 984 komt het voor. In 1183 verleende graaf Philips van den Elzas het door water omringde, Middeleeuwse vestingstadje, met nog 27 andere Vlaamse steden, ‘vrijdom van tollen’; graaf Guy de Dampierre ontmoette er in 1290, met de echtgenoot van zijn dochter Beatrice, graaf Florus V van Holland.

Een ander opmerkelijk historisch feit is een bezoek van Karel V, op doorreis van Gent naar Walcheren. Plotseling overvallen door een hevig noodweer zocht hij in de haven van Biervliet een veilige schuilplaats. En hij liet het niet bij schuilen, maar maakte van de gelegenheid gebruik om in gezelschap van zijn twee zusters Maria en Isabella, een bezoek te brengen aan het graf van Willem Beukelszoon. Naar alle waarschijnlijkheid lag dat in de (verdwenen) Onze Lieve Vrouwekerk, waarmee de familie Beukels een speciale band had. Zonder een overgebleven schilderij van M. Calisch (circa 1850) zou men zich deze gebeurtenis moeilijk kunnen voorstellen. Beweerd wordt, dat Karel V op het graf een zoute haring heeft genuttigd, maar of dit werkelijk gebeurd is, valt in twijfel te trekken.

Evenmin is gemakkelijk denkbaar, dat het vissersdorp Biervliet behalve een vesting, twee parochiekerken, drie kloosters (waarvan één buiten de wallen) en een gasthuis moet hebben gehad.

 

Lange tijd waren haringvangst en zoutwinning de voornaamste bronnen van bestaan. Het laatste verklaart, waarom Biervliet vrij hoog ligt. De fundamenten van het stadje staan op het zogenaamde ‘selas’, het restant van het veen of derrie, dat overal vandaan werd gehaald om in de zoutpannen verwerkt te worden tot zout. Biervliet was de grootste zoutleverancier van Londen en dat betekende nogal wat. Zo mocht het helaas niet blijven.

Als gevolg van aanhoudende stormvloeden, dijkdoorbraken en oeververschuivingen werd in de kustlijn van het Zeeuws-Vlaamse land een steeds grotere inham geboord.

Zo ontstond De Braakman (oorspronkelijk Breckeme = zwakke plek).

De overstromingen knaagden heftig aan de welvaart van Biervliet. Veel moest worden opgeofferd om te voorkomen, dat het water fataal zou toeslaan.

De resten van de St. Nicolaas- en Onze Lieve Vrouwekerk verdwenen noodgedwongen in de zeewering. Biervliet werd kleiner en armer met als gevolg, dat er rond 1600 nog maar achttien gezinnen woonden.

Pas na een reeks inpolderingwerken brak een betere tijd aan. Toen de Elisabethpolder in 1866 werd ingedijkt, maakte Biervliet zich voor altijd los van het eens onontbeerlijke water. Het in de noordoost hoek tegen De Braakman gelegen dorp bouwde een nieuwe toekomst op in de landbouw.

 

Op 5 september 1958 onthulde Biervliet het monument van Willem Beukelszoon op de Markt. De hele bevolking vierde uitbundig feest.

Want al was de haringvisserij dan verdwenen, de roem van de haringkaker moest tot in lengte van jaren behouden blijven.

Nu staat eens per week in de schaduw van het gedenkteken een visboer … zoute haring aan de man te brengen. Zouden hij en zijn trouwe klandizie zich bewust zijn van Beukelszoons grote verdienste?

 

WIE WAREN DE GEUZEN ?

Een vissers- en een landbouwdorp hebben elk hun karakteristiek. Dat geldt ook voor Biervliet.

Het schijnt, dat ten tijde van de grote haringvangsten de stoere vissersgemeenschap sneller in vuur en vlam stond dan tegenwoordig. Een boer maakt zich over het algemeen niet zo gauw druk. Hij beleeft nu eenmaal minder avonturen en bezit een meer gematigde kijk op de gang des levens.

Eén ding hebben vissers en landbouwers in elk geval gemeen: het enthousiasme om bij tijd en wijle een leuk feestje te bouwen. De Biervlietse bevolking heeft daar nooit problemen mee gehad, ook niet in het rijke vissersverleden.

Toen de eerste oogst van de nieuwe Braakmanpolders (ingedijkt in 1952) werd gehaald en tezelfdertijd het nieuwe gemeentehuis kon worden opengesteld, laaide de feestvreugde in Biervliet twee volle dagen hoog op. Een optocht van praalwagens trok veel bekijks.

Hetzelfde gebeurde in 1973, toen een driedaags feestprogramma werd opgezet om het feit te herdenken, dat Biervliet 400 jaar geleden door de Geuzen bevrijd was van het Spaanse juk.

Het hele dorp stak zich in de kledij van die tijd en een historische optocht, compleet met gevangen genomen Spanjaarden, beulen en schandpaal, trok door de straten. Tienduizenden bezoekers begaven zich onder de feestende inwoners en maakten kennis met de joviale ingezetenen van de Geuzenstad.

Ruim een half jaar was koortsachtig gewerkt aan fraaie poorten, straatversieringen en kostuums.

Drie volle dagen leefden de feestende Geuzen in een soort overwinningsroes, die aanstekelijk werkte op de hele streek. De organisatoren besloten er een blijvende traditie van te maken en zo viert Biervliet ieder jaar opnieuw het Geuzenfeest en zo komt er in 2002 een daverend Geuzenfeest als de 30ste uitgave van de Geuzenfeesten Biervliet een feit is. In Biervliet is men nogal sterk in het onthouden van jaartallen…

De Geuzendaden blijven het vooralsnog winnen van de haringdaden.

 

Wie waren die Geuzen dan wel, dat ze zoveel indruk maken op de Biervlietenaren?

Bepaald geen katjes om zonder handschoenen aan te pakken. Zij worden beschreven als: ‘Geleerden, edelen, vissers, kooplieden, handwerkers, van huis en haard verdreven, daarnevens het gespuis uit alle 17 provinciën, bewerkt met de onmaatschappelijke droesem uit aller heren landen’. Hun voornaamste activiteiten: kapen, roven en plunderen.

Tijdens één van hun talrijke uitvallen worden op 21 mei 1572 de nieuwe sluizen van Sas van Gent vernietigd. Ook Biervliet blijft een Geuzenbezoek niet gespaard.

Vanuit Antwerpen doen de Spanjaarden alle mogelijke pogingen om de heerschappij op zee te behouden, evenals de boorden van de Westerschelde. Biervliet moet voor de Geuzen bijzonder aantrekkelijk zijn geweest, want precies een jaar later nemen ze het eiland. De burgemeester en enkele schepenen (wethouders) vluchten naar Gent. De Geuzen nestelen zich binnen hun nieuwe strategisch gunstig gelegen bolwerk en proberen alle aanvoer vanuit Antwerpen naar Middelburg te onderscheppen.

 

Santio de Auila bevoorraadde Middelburg met verlies van ettelijke schepen. Op 21 april 1573 waagde hij opnieuw een poging, nu met en grote vloot van goed uitgeruste schepen onder groot vertoon en in strakke orde. Maar bij oostenwind werd hij van Breskens naar Vlissingen gedreven, waar hij door Zeeuwen op Vlissingse schepen, die van Biervliet kwamen, van achter en van voor tegelijk werd aangevallen. Vijf van zijn belangrijkste schepen gingen verloren bij dit treffen, dat uitliep op een afschuwelijk bloedbad. De bemanning werd uitgemoord of verdronk. Na de strijd verzamelde men afgerukte handen, armen, voeten, benen, darmen en stukken vlees in manden. Het leek op een abattoir, zo had het grote geschut huisgehouden.

 

Toch was het verblijf van de Geuzen op het eiland van Biervliet van korte duur. Op eerste pinksterdag, 10 mei 1573, zeilden zij weg. Biervliet onder Staats bestuur achterlatend.

De Spanjaarden lieten zich echter niet zo gemakkelijk uit het veld slaan.

‘s Nachts, bij storm en ontij, bleven ze terugkomen en brachten schade toe aan de inmiddels opgebouwde versterkingen. Een terreur, die nog lange tijd bleef voortduren. Na al deze spanningen en een pestepidemie kwam dan eindelijk de bevrijding. In de zomer van 1604 veroverde Prins Maurits heel Westelijk Zeeuwsch-Vlaanderen. Dus eigenlijk pas dertig jaar later dan de Biervlietenaren dachten, kwam een definitief einde aan de Spaanse overheersing.

 

‘WIJ ZIJN ALLEN VAN BIERVLIET’

Op 5 november 1974 schreef ir. L. van Biervliet uit het Belgische Kortenberg een brief aan de burgemeester van Biervliet, niet wetend dat Biervliet geen zelfstandige gemeente meer was. Hij was dan ook zeer verbaasd antwoord uit Terneuzen te krijgen.

‘Samen met enkele familieleden trachten wij een internationale familie bijeenkomst te organiseren met allen, die rechtstreeks of onrechtstreeks verwant zijn met de familie ‘Van Biervliet’. Alhoewel de eerste tot nu toe gekende ‘Van Biervliet’ niet uit Biervliet, doch wel uit Gits (West-Vlaanderen) afkomstig is, menen wij dat het wel sympathieker zou onthaald worden, indien wij deze samenkomst konden organiseren in Uw stad, welke dan toch voor ons symbolisch en historisch meer geschikt lijkt’, berichtte de heer Van Biervliet.

 

Hij durfde toen nog niet verwachten, dat dit contact de basis zou leggen van een grote familiereünie in Biervliet op 10 en 11 mei 1975.

Wat bracht Luc van Biervliet op de gedachte om een talrijke schare ooms en tantes, neven en nichten, kinderen en kleinkinderen terug naar de bakermat van de familie te brengen?

De familienaam is zonder twijfel te danken aan het stadje Biervliet.

 

Het oorspronkelijke wapen schijnt een veld van sabel (zwart) met een golvende dwarsbalk van zilver geweest te zijn. Tijdens de vierde kruistocht in 1204 waren de kruisvaarders van Biervliet de eersten, die de muren van Constantinopel beklommen. Als beloning voor deze heldendaad kregen zij van graaf Boudewijn IX het voorrecht het wapen van Vlaanderen en van Constantinopel in hun stadsschild te voeren.

Zo komt het, dat Biervliet een gedeeld wapen heeft.

Rechts van keel (rood) met een uitgeschulpt kruis van goud, vergezeld van 20 gouden penningen, 5 in de vorm van het St.Andreaskruis in ieder kwartier (Constantinopel); links van goud, met een leeuw van sabel (zwart) gewapend en getongd van keel (Vlaanderen). De wapenspreuk werd een combinatie van vier B’s, als afkorting van de Griekse spreuk: Basileus Basileoon, Basileuoon Basileuontoon. Dit betekent: ‘Koning der Koningen, die heerst over de heersers’. De omslag van het Van Biervliet familieblad draagt dezelfde spreuk.

 

Tevens wordt in de volksmond verteld dat de Biervlietenaren Constantinopels Gouden Draak hebben gekregen als beloning voor hun daden. Deze Gouden Draak zou een aantal jaren op een van Biervliets stadspoorten hebben gepronkt en in een kwade nacht door de Gentenaren zijn ontvreemd. Nog altijd vindt men deze draak terug in de stad Gent.

 

Van de vroegst bekende Van Biervliets kan inderdaad worden aangenomen, dat zij afkomstig zijn uit Biervliet. De bekendste figuur is waarschijnlijk meester Niklaas van Biervliet, de oudere schepenklerk van de stad Brugge. Zijn wieg moet in Biervliet hebben gestaan.

De meeste Van Biervliets komen voor in Vlaanderen. Volgens prof. Paul van Gehuchten die de stamboom opmaakte, stammen de Van Biervliets af van een landbouwersfamilie.

Door het initiatief om in Biervliet de familiebanden hechter te smeden komen onder het stof begraven documenten en registers weer tevoorschijn. Wellicht werd hiermee een nieuwe bijdrage geleverd aan de geschiedschrijving van Biervliet, die voor de huidige bevolking van het stadje nog veel interessante gegevens aan het licht bracht.

 

ANDERE GEDAANTE

De jongste historie van Biervliet wordt gekenmerkt door een ‘moderne’ onwikkeling, die het maatschappelijk leven sterk beïnvloedde.

Vanwege de geïsoleerde ligging was het dorp volledig op zichzelf aangewezen. Vandaar, dat ongeveer alle ambachten en beroepen vertegenwoordigd waren. Men kan zich voorstellen, welke uitwerking de komst van de telefoon (1886), de eerste tramverbinding, de auto en de bus op het gesloten wereldje had. De parochieput, waar al sinds de Middeleeuwen het vee werd gedrenkt, werd gesloten ‘om redenen van hygiënische aard’. De zorg voor de volksgezondheid kwam plotseling om de hoek kijken. Toch zou Biervliet nog tot 1923 moeten wachten op een heuse waterleiding. In hetzelfde jaar kwam de ‘elektrificatie’ tot stand. De eerste stroom werd geleverd tegen zestig cent in ‘spertijd’ en een kwartje in de ‘goedkope uren’.

 

Oud-burgemeester A.P. Kostense, toen negentien jaar, gelooft niet dat men in die tijd zo gelukkig was. Men verdiende weinig en de sociale voorzieningen waren ronduit slecht. De bevolking was grotendeels afhankelijk van ‘werk bij de boer’. In enkele vlasbedrijven kregen de arbeiders een iets hoger loon, maar over het algemeen had men het in die dagen niet breed. Een lange seizoenwerkeloosheid maakt de situatie nog beroerder. In 1933 kreeg de heer Kostense de functie van gemeentesecretaris. Twee jaar later was hij burgemeester en hij bleef in dit ambt tot kort voor de gemeentelijke herindeling van Zeeuwsch-Vlaanderen in april 1970.

Tijdens zijn loopbaan onderging Biervliet een ingrijpende gedaanteverandering.

Het is duidelijk, dat dit niet zonder problemen is verlopen. De oud-burgemeester weet zich nog maar al te goed te herinneren, hoe buitengewoon slecht de verbindingen waren en hoe ijverig moest worden gespaard om daar verbetering in te brengen.

‘Eigenlijk was dat onze grootste zorg’, zegt hij. ‘Biervliet was volledig afgesloten van het verkeer. De wegen waren slecht. In 1918 bij de inpoldering van de Dijckmeesterpolder liet men ons nog letterlijk en figuurlijk links liggen. We hadden goede hoop, maar ook veel zorgen. Biervliet was één van de weinige gemeenten met zestien kilometer slechte weg.’

Economisch had dat een zeer nadelig effect.

 

De heer Kostense heeft midden in het spanningsveld geleefd, dat ontstond bij de omschakeling van de handenarbeid in de landbouw naar de mechanisatie (zelfbinder). Dat gaf grote sociale problemen.

In de crisistijd van de dertiger jaren heeft hij raadsvergaderingen gekend, dat de zaal uitpuilde van de mensen, die nieuwsgierig waren naar nieuwe noodmaatregelen.

Kostense: ‘Men eiste gewoon maatregelen. Begrijpelijk, maar het legde een enorme druk op het gemeentebestuur. In een klein dorp leef je als bestuurder nu eenmaal dicht bij de bevolking’.

Hoewel hij nuchter afstand kan nemen van zijn vroegere werkkring en de gewijzigde omstandigheden volledig accepteert, denkt hij met voldoening terug aan wat in het dorp, waar hij nog steeds met plezier woont, tot stand is gekomen. En dat is niet gering. Te denken valt aan het prachtig gelegen bejaardencentrum, het gemeentehuis, waar nu het postkantoor is gevestigd, de dijk met wandelpad richting Braakman, de fraaie speelwei achter het Haringschooltje, het wijkgebouw en de waterpartij (oude haven) bij ‘Ter Walle’. Bijna al deze projecten konden worden gerealiseerd in de vijftiger en zestiger jaren.

Bovendien zijn de verbindingen veel beter geworden. Vooral de rijkelijk van groen voorziene weg Biervliet-Nieuwlandse Molen tussen Zoutepolders en Geertruidapolders.

De oud-burgemeester: ‘De voorzitter van Ooft en Tuinbouw, Petrus Dieleman, verklaarde in 1937, dat Biervliet in feite een eiland was gebleven. Die man had gelijk. Pas na de indijking van De Braakman is het isolement voorgoed opgeheven. Toen ging het opeens met sprongen vooruit en ontstond een duidelijk kontrast met vroeger’.

 

Comments (0) :: Post A Comment! :: Permanent Link

Stichting Geuzenfeesten Biervliet

Geuzenfeesten in het pitoreske dorp Biervliet

Links

Home
View my profile
Archives
Friends
Email Me
My Blog's RSS
Website geuzenfeesten

Friends

Page 1 of 1
Last Page | Next Page
Hosting door HQ ICT Systeembeheer