PROJECT GEVELTUIN LAAGTE KADIJK (maart 2006). Hans Bootsma.PRIVATE

Inleiding.

     Naar mijn mening moet er toch wel gezaaid worden. Het is haast ondoenlijk om overal eenjarigen te gaan aanplanten, veel te veel werk, om het te halen, te planten, en zeker ook water geven. Zaaigoed is een kwestie van zaaien, inharken en klaar is Kees.

     Natuurlijk heeft dit een zekere kwetsbaarheid, maar dat heeft elke openbare tuin. We moeten de tuin toch wel enigszins bescher­men, maar nooit van één bepaalde methode laten afhan­gen.

     Gaan we nog een simpel hekje maken in de vorm van stokken plus touw? Een methode kan ook zijn om, na het zaaien, alvast een aan­tal eenjarigen te planten om het geheel een aangelegde indruk te geven. Ze kunnen dan vooral op de voorgrond ge­plaatst worden. Een beetje kwasi-willekeurig "strooien". In aanmerking komt een soort als brachyscome, liever geen planten die al te zeer van vocht afhankelijk zijn, zeker als ze in de zon staan, zoals vlijtig-liesje (sorry moniek).

Grond.

     Ik vind het vaak een goede zaak wat zand door de boven­laag te mengen, je krijgt daardoor een fijner grondmengsel, dat het water makkelijker afvoert. Zaai- en stekgrond bevat meestal ook eender­de tot de helft (scherp) zand. Tijdens het uitharken kun je dan ook kluiten en brokken grond met de hark een beetje fijn hakken. Ik had gedacht eenderde zand in de bovenste 15 cm, dus 5 centime­ter zand erop en dan vermengen met de 10 cm aarde eronder.

     Ik heb begrepen dat we eerst kunnen gaan mengen voordat de struiken geplant worden; voor de struiken maakt niet uit, al­leen zou ik op de plekken waar de hortensia en de ceanothus moeten komen, willen vermijden dat daar ook zand terecht komt. Eventu­eel is dit geen ramp, maar liever geef ik deze planten zoveel moge­lijk goede aarde en liever geen kalk (ik neem aan dat het zand kalk bevat, in de meeste delen van de stad zitten er schelpjes in). Verder zou het fijn zijn als de grond op de plek van de hor­tensia's iets komvormig werd uitge­harkt, zodat er een ondiepe kom ontstaat, maar dat ontstaat ook al enigs­zins door dat daar geen zand wordt opgebracht.

Betreding.

     Ik neem aan dat er bij het planten nog wel in de tuin gelo­pen gaat worden, we moeten dus die gedeelten weer enigs­zins losharken o.i.d. We moeten daar ook nog aan denken bij het onderhoud van de tuin: betreding moet vermeden worden, liefst helemaal niet. Dat is het voordeel van op een aantal geschikte plekken staptegels neerleggen. Niet zozeer dat je geen vieze voeten maakt, maar dat iedereen bij het onderhoud altijd op dezelfde plek haar of zijn voeten neerzet, zodat er zo weinig mogelijk verstoring optreedt.

Zaaiplan.

     Ik stel me voor een mengsel met eenjarige zgn. akkeron­krui­den te nemen; zo'n mengsel bevat doorgaans in ieder geval pa­paver, korenbloem, bolderik, kamille soorten, e.d., tot wel 10 soorten toe. We kunnen er nog wat graan doorheen mengen, dat geeft de vegetatie wat stevigheid, maar natuurlijk nooit zo veel als op een echte akker. Daarnaast kunnen we op een aantal specifieke gedeelte andere mengsels inzaaien. Er zijn gemakke­lijk zakjes zaad op kleur verkrijgbaar, blauw, geel, wit, en­zovoort; met een zakje van 2 euro kun je 3 tot 6 m² doen. Daarnaast zijn ook soor­ten als boekweit, dille, korian­der, phacelia, gilia, incarnaat­klaver, zegekruid, goudsbloem, lava­tera trimestris, nicotinia sylvestris, zonnebloemen ge­schikt om ter plaatse in te zaaien. Ze kunnen op bepaalde gedeelten gezaaid worden zonder het algeme­ne mengsel, of dit mengsel wat dunner zaaien maar dan gemengd met een specifieke soort.

Plantbeleid.

     Waarschijnlijk zullen er hier en daar verstoringen optre­den. Laten we ons daar niet voortdurend gefrustreerd over voelen, maar laten we het zien als "happy accidents", dat zijn de ge­deelten die we dan mooi in kunnen planten, of desnoods opnieuw kunnen inzaaien voor een latere bloei. Natuurlijk kunnen we ook op ande­re plekken inplanten, dat moet dan ten koste gaan van de gedeel­ten waar het algemene zaaimengsel is ingezaaid. En natuurlijk enigszins op de voorgrond meteen al wat eenjari­gen, dan hebben we al wat en geven zo aan dat er iets serieus gebeurt. Ik heb kweke­rij/tuincentrum Krijn Spaan bij Hilversum al gebeld, en die zegt dat vanaf begin mei veel eenjarigen verkrijgbaar zijn. Hier zijn hoger opgroeiende, meer bijzonde­re planten te krijgen, en ook heb ik al een aantal hierboven genoemde soorten in zijn catalogus op inter­net zien staan (www.krijnspaan.nl). Ik ga er denk ik in ie­der geval wel naar toe, dan kan ik ook voor mezelf planten die op m'n ver­lang­lijstje staan meene­men, maar dan kan ik niet zo veel meenemen, mis­schien ook niet nodig; maar als er iemand met een auto dat leuk vindt en tijd heeft dan kunnen we er een keer naar toe gaan. Een plant als dille is misschien makkelij­ker te krij­gen, en dat is volgens mij ook een hoger opgroeien­de schermbloe­mi­ge.

     Wat betreft het planten zou dat het beste in overleg kunnen gebeuren, anderzijds moet de mogelijkheid bestaan dat iemand die een goede, spontane ingeving krijgt, of een bepaal­de plant heel erg ziet zitten, direct uitvoering aan haar of zijn plan­nen kan geven zonder dat er weer eindeloos over beraad­slaagd hoeft te worden. Zo kunnen ook mogelijke versto­ringen weer snel hersteld worden. De grens voor dergelijke bestedin­gen wordt tussen de 10 en 20 euro gelegd. Uiteraard moet dit wel op een enigszins naden­kende wijze te geschieden; overleg in kleinere kring op ad-hoc-basis is natuurlijk ook nog een op­tie. Voor grotere ingrepen is wel algemeen overleg in een of andere vorm noodzake­lijk.

Water.

     Water geven is niet nodig voor het ingezaaide gedeelte. Dat is een kwestie van het zaad inharken, liefst nog licht aan­drukken met een plank waar dat mogelijk is. De struiken moeten zo'n eer­ste jaar wel vochtig gehouden worden, en de geplante eenjarigen moeten "ingewaterd" worden, maar ook daar is het beter soorten te nemen die met weinig en op een gegeven moment zonder gegeven wa­ter toe kunnen.

     In ieder geval is dat de aanpak bij vaste planten, maar die zijn er nu niet. Je geeft dan niet elke dag een beetje, maar als je geeft dan een hele­boel (bijvoorbeeld door er twee of desnoods drie keer langs te gaan) zodat het goed wegzakt; als je dan een tijd niet geeft, worden de wortels gedwongen het water in de diepte te zoeken, waardoor ze op den duur mis­schien zonder water kunnen mits de ecologi­sche omstandigheden ter plekke geschikt zijn voor de aange­plante soorten, maar dat is een keuze hoever je daarin gaat.

     Ik streef er zelf naar beplantingen aan te leggen die zonder water kunnen. Maar nogmaals aanplant moet "ingewaterd" worden, d.w.z. planten de gelegenheid geven aan de omstandig­heden te wen­nen, en opge­kweekte struiken hebben daar doorgaans een groeiseizoen voor nodig; volgend jaar zal het niet meer nodig zijn, behalve voor de hortensia's die in dit opzicht wat uit de toon vallen. Voor wat betreft de opgekweekte, aange­plante eenja­rigen heb ik in dat opzicht wat meer hoop, zeker gezien de (vrij) grote hoeveelheid vruchtbare grond; vruchtba­re grond houdt meest­al ook een behoorlijke hoeveelheid vocht vast. Een dergelijk be­wateringsregime verschilt dus van pro­ductieteelt in de land- en tuinbouw, dat de meeste mensen toch min of meer in hun achter­hoofd hebben zitten. Maar we hoeven geen tomaten of piepers te telen.

     Water geven door middel van een slang is over het alge­meen min­der goed. Voor de planten is het beter water van de lucht­tempera­tuur te nemen, dus uit een gevulde bak of gieter. Ook kunnen er dan nog wat stoffen uit verdampen en loopt de hard­heid nog iets terug. Beter lijkt mij om bijvoorbeeld twee of drie gieters van 10 liter aan te schaffen (evt. nog een van 5 of 3 liter, dan hoef je niet zo zwaar te tillen als je maar enkele planten even wilt nalopen). Deze kunnen na een giet­beurt dan meteen weer gevuld worden. Als het niet genoeg is, dan kan het water geven desnoods verdeeld worden over ver­schillende dagen.

     Natuurlijk kan het door de hoeveelheid water en het gewicht van de gieters lastig zijn om op deze manier water te geven, dan moet het toch maar uit de slang of met vers water uit de gieter. Het lijkt me in ieder geval goed dat de keuze tussen slang of gieter er is, dan kan iedereen op een bepaald moment afhankelijk van zin, tijd, omstandigheden doen wat op dat mo­ment goed is.

     Water uit de slang is natuurlijk altijd riskant voor het ge­zaai­de materiaal; als het nog niet of juist net gekiemd is, dan zijn de zaailingen kwetsbaar voor een sterke waterstraal.

Onkruid.

     Onvoorspelbaar wat er op gaat komen. Niet alle onkruid hoeft meteen verwijderd worden. Wel natuurlijk de beruchte wortelon­kruiden als brandnetel, zevenblad, heermoes, akkerdis­tel, enz. De eenjarige onkruiden hoeven niet meteen weg, wel als er op een plek massaal opkomen, waardoor het er niet mooi uitziet en de gezaaide planten wegdrukken. Maar soms kunnen ze ook een bepaalde stevigheid aan de vegetatie bieden. In het begin, in de eerste drie tot zes weken moet er wel even goed opgelet worden, het kan natuurlijk zijn dat een bepaalde soort massaal opkomt; schoffelen doen we niet, dat zou immers te veel ver­storen, dus misschien moeten we er dan een of meer keren met een stel mensen tegen aan, maar dat zal allemaal wel meeval­len. Afknippen is soms ook een optie, vooral natuurlijk als ze zaad gaan zetten; dan hebben we in ieder geval volgend jaar minder problemen. Het is wellicht goed om ze langzaam terug te drin­gen; hoeft niet persé in een grote campagne of zo, maar als we pech hebben misschien ook weer wel.