Weblog maken?


MaakEenWebsite.nl (tip)
Totaal slechts 10 euro per maand incl. domeinnaam en gratis overzetten van uw bestaande weblog bij Bloggers.nl 100 MB ruimte
emailadres
Lees meer..... en bestel
Gratis geld verdienen met e-mails lezen? Meld je aan bij
Zinngeld, Surfrace, Qassa en Euroclix !

Op zoek naar God?
Haiku

Posted in Unspecified

Een haiku is een 17 lettergrepig gedicht.

( Haiku is de eerste regel van 17 lettergrepen van een haikai, een 100-regelig Japans vers. )

 

1e regel.   5 lettergrepen

2e regel.   7 lettergrepen

3e regel.   5 lettergrepen

 

( De nederlandse taal kent echter weinig eenlettergrepige woorden.

Kleine variaties in het aantal lettergrepen worden daarom weleens toegestaan, indien dat het vers ten goede komt ).

 

De naam haiku betekent letterlijk: “ Schertsend gedicht. “ (vrolijk vers)

Lichtheid, onnadrukkelijkheid en scherts horen dus tot de kern van de haiku. Evenwel is de haiku toch verworden tot een wat meer bespiegelend gedicht en is de scherts meer verschoven naar de SENRYU.

De haiku gaat steeds over een sterke natuurervaring. Tenslotte is  haiku ook natuurpoëzie. Landschappen, dieren, bloemen en dingen worden in een paar zinnen verbeeld.

De zinnetjes zijn seizoensgebonden. Het seizoen is steeds te herkennen of er wordt naar verwezen via een associatie. ( bv. maan = herfst, herfst  =  vogelverschrikker, kersenbloesem =  lente,  het kan ook rechtstreeks de naam van een dier, plant of weersgesteldheid zijn ).

Het moment van waarneming is heel belangrijk.

Haiku - verzamelingen worden daarom heel vaak gerangschikt naar de betreffende seizoenen.

 

Rijmen doet een haiku  nooit, daarvoor in de plaats komt het lettergrepenschema; 5 - 7 - 5. 

In een haiku kun je al je gevoelens kwijt als verdriet, wanhoop, verliefdheid,  blijheid en/of wanhoop.

 

Een voorbeeld van verdriet:

(geschreven door de moeder van Saskia, die haar dochter verloor op 10-jarige leeftijd)

 

Haar kleine doodskist

versierd met tekeningen

voor de lange reis

 

Het gegeven is meestal geïnspireerd vanuit de natuur. Met enkele woorden probeer je tot het wezen der dingen te geraken.

Het is een verskunst van dat wat er eigenlijk niet is of staat. 

Zó belangrijk is die lege ruimte, dat van de weinige woorden van een haiku soms nog het merendeel gebruikt wordt om iets aan te duiden dat er niet is, of zelfs een stilte. De enkele woorden en de leegte er om heen geven de lezer genoeg associatie-mogelijkheden.

Je ervaart wat de dichter ervoer en laat ‘t in de geest uitgroeien.

Eigenlijk zijn haiku efemere ( kortstondige, slechts even durende ) natuur-suggesties, die rakelings langs verborgen bewustzijnslagen gaan.

Een haiku geeft de visie van een kunstenaar weer op de dingen, op dat éne moment dat zij, in hun zó bij elkaar zijn, zo plotseling vol betekenis worden en een stemming oproept, die tijd en plaats te boven gaat.

De humor van haiku is altijd mild. Ze kwetst noch spot.

Haiku is in de ware zin van het woord  ook ècht een gedicht, een verdichting van de verschijnselen tot een nieuwe schepping, die het vermogen bezit de oorspronkelijke emotie te blijven overdragen.

bv.

 

Vandaag neem ik vrij -

tot in de tram hangt de geur

van bloeiend koolzaad

De tram verwijst naar de stadsmens, die door de geur van de lentegewassen naar buiten wordt gelokt. Twee Kleuren spelen een rol: geel van het koolzaad en de blauwe lucht, vrolijke verwachting gekoppeld aan een vrije dag.

 

Tot aan de duinen

een zee van paardebloemen

de zon op z'n hoogst

Een soortgelijke kleur - ervaring, als hierboven, wordt ook hier weergegeven

 

Op de vleugelslag

van het gele koolwitje

vlindert de zomer

Een fladderende vlinder in de zomer. De drie regels staan op zichzelf, maar ze zijn ook verbonden: vleugels, koolwitje, zomer. Het gele koolwitje: wit met een gele glans en het woord vlinderen. Het koolwitje vlindert echter niet, maar EEN zomer (niet DE zomer).

Bodem; Er is een vluchtig, voorbij vliegend, vlinderend genot van de zomertijd en het geluk van de beperkte mens op de kwetsbare vleugels van een dagvlinder. Een zwoele zondagmiddag buiten. Gedachteloos zitten en genieten van een fladderende vlinder

 

Oud - Japans  zijn de volgende twee haiku:

 

De groene treurwilg

sleept bij ebbe zijn takken

over de modder.

 

Zag ik een bloesem

die naar haar tak terugkeerde?

Ach - ‘t was een vlinder.

Moritake

 

 

Bij een Haiku roepen een minimum aan woorden een maximum aan beleving op. In principe gaat het over een zin, die in éen ademtocht kan worden uitgesproken. Je kunt de hele haiku vaak als één zin lezen.

 

De feilloze keuze van de sprekende dingen kenmerkt de echte haiku-dichter.

Eén enkel ogenblik wordt er een volmaakte aanraking bereikt tussen lezer en dichter.

Haiku kenmerkt zich  door eenvoud. De woorden zijn zo gewoon mogelijk gekozen. Haiku is dus eigenlijk de poëzie van het zelfstandig naamwoord.

Alleen die details, waarin de emotionele kracht ligt van het tafereel, worden weergegeven, zo direkt mogelijk, zonder enige vaagheid.

Je roept iets op, wat eigenlijk niet in woorden is uit te drukken.

De dichter houdt wèl afstand; hij/zij is er eigenlijk niet bij aanwezig.

De auteur stelt zich zoveel mogelijk onzichtbaar op.

Mooi hoeft  een haiku niet eens te zijn, als ie maar wèl betekenisvol is.

Je geeft eigenlijk weer wat schijnt te zijn.

Er wordt een soort eenheidservaring gecreëerd.

Haiku is volkspoëzie. Het geeft niet meer dan een vluchtig beeld,

“een haikumoment”, decoratief en charmant.

Bij de beste haiku waait je een verkwikkende, zuivere geur tegemoet van lichtheid, soberheid en onpersoonlijke aandacht.

De grootste inspiratie krijg je door een onbevangen, open kijk op de werkelijkheid rondom.

Zo wordt alles een vrije stroom van binnenuit naar buiten toe.

Een goede haiku laat je de eeuwigheid/de onveranderlijkheid ontdekken  juist in de tijdelijke veranderingen van het seizoen, dat weergegeven wordt.

Je moet dus een intuïtief / poëtisch inzicht hebben of verkrijgen in de werkelijkheid.

In wezen is het een existentiële ervaring: intuïtief, helder en suggestief.

Je raakt eigenlijk het wezen der dingen.

Haiku kunnen plastisch, bespiegelend, concreet of een objectieve natuurevocatie ( natuurgevoelens wakker roepend ) zijn.

Haiku is, in wezen,  evenwicht:

Dat komt vooral door z'n tweedeligheid, de tweedeling die een beeld is van de werkelijkheid, zoals die zich aan ons openbaart: het yin - yangprincipe van de twee tegenover elkaar staande en ook elkaar aanvullende krachten. Eeuwigheid / tijdelijkheid, hemel / aarde, licht / donker, lichaam / geest, inademing / uitademing, het komende / het gaande,

het ongrijpbare / het materiële, pool / tegenpool.

Een haiku brengt die tegenpolen bij elkaar en heft ze op.

Wat blijft is de leegte, het volmaakte evenwicht.

De oude vijver

een kikker springt erin

geluid van water

(Basho)

De vijver in de eerste regel staat voor de eeuwigheid, de plons in de derde regel voor het tijdelijke. Het contact wordt gelegd in de middelste regel. Daar vinden de twee tegengestelde energieën elkaar. Hierdoor wordt de haiku gewichtloos.

 

Haiku is eenvoud en trefzekerheid. Je ervaart de onveranderlijkheid en bestendigheid dmv. onbekommerde woorden over het voorbijgaande en het wisselvallige.

Liefst onopgemerkte, ongeziene verbanden en samenhangen.

Je voelt een ongeveinsde weemoed, een integer besef van het bestaan als een moment - opname in het eeuwenlange ineengrijpen van natuurelementen, liefst met een vleugje milde humor.

 

 

De SENRYU  heeft de vorm van een haiku.

De senryu is echter meer relativerend en vaak humoristischer van toon.

De humor van een senryu kan wel kwetsen en spotten, maar is lang niet altijd grof en/of sensueel. Het komt vooral voort uit theehuizen en kroegen in Japan. Senryu gaan meestal over mensen, dieren of emoties.

Vaak wordt er een gedachtensprong gemaakt of op grappige wijze gereageerd op de 1e twee regels.

Regel 3 bevat wel eens een subtiele verwijzing naar regel 1 en 2.

Een senryu is ook meer volks of laat een psychologisch inzicht zien t.a.v. de mens, bv.

 

de boom staat in bloei

op de tak zit een ekster

ik ben mijn ring kwijt.

 

Drie kippen steken

de koppen bij elkaar,

overleg over leg.

 

Mijn aanstaande man

moet een intellectueel

zijn of zo, zegt zij.

 

 

Een TANKA is een grotere variant van de haiku.

Schema hiervan is:  

 5 - 7 - 5 - 7 - 7  lettergrepen per vers;  21 lettergrepen dus.

Voorbeelden van een tanka:

Oud schildersmodel -

volhardend in haar pose

houdt het vrouwtje stand.

Een lang vergeten aandacht

streelt alle moeheid weg.

 

Heel hoog in de lucht

gaan vogels naar waar jij woont -

hun halzen gestrekt.

Ik kijk ze na, kijk ze na

vastgenageld aan de grond.

 

Overdonderd door

zijn nieuwe leven, fladdert

de eerste vlinder

tussen de zonnestralen door

de bloeiende boomgaard in.

 

                                                                     -------

 

Haiku is een wijze van kijken.

Haiku is een wijze van leven.

Frisheid en zuiverheid.

14:56 - 8-Sep-2007 - comments {0} - post comment


Description
Hoe maak je een haiku?
Home
User Profile
Archives
Friends
Recent Entries
- Untitled
Hosting door HQ ICT Systeembeheer