Argentinië, van Iguazu tot Ushuaia

Justo José Urquiza

Justo José Urquiza werd geboren op 18 oktober 1801 in een periode van grondige veranderingen op politiek, industrieel en technologisch vlak. Dit had uiteraard zijn weerslag op de sociale structuur van de samenleving. Dit uitte zich op verschillende manieren zoals realisme, romantiek, positivisme, liberalisme, kapitalisme en communisme. Argentinië, op revolutionaire manier, maakte zich los van de Spaanse overheersing. Dat ging gepaard met instabiliteit en verbeten gevechten. Nauwelijks 10 jaar na de onafhankelijkheidsverklaring van 25 mei 1810 werd het land verscheurd door een burgeroorlog. Monarchisten, republikeinen en federalisten vochten elk voor hun gelijk op het slagveld.

Justo José Urquiza

De ouders van Urquiza, Joseph de Urquiza en Cándida Garcia, van oorsprong Basken, hadden zich ten tijde van de Spaanse overheersing gevestigd in de provincie Entre Ríos. Door de gebeurtenissen van 25 mei 1810 moesten ze verhuizen naar wat nu Uruguay is, om zijn trouw aan de Spaanse koning te bewijzen. In 1812 keerde de familie terug en vader Urquiza wijdde zich aan de landbouw en de lokale politiek. In 1817 ging Urquiza studeren in Buenos Aires, maar na 2 jaar keerde hij terug naar zijn geboortestreek wegens het opschorten van de lessen. Hij vestigde zich in Concepción de Uruguay en hield zich bezig met allerhande economische activiteiten. Hij was zeer progressief en berekend. Op 19-jarige leeftijd werd hij vader van een dochter. Zijn afkeer voor het huwelijk, zijn groeiend vermogen en zijn goed uiterlijk bezorgden hem de reputatie van Don Juan. In 1826 werd hij verkozen als vertegenwoordiger van de bevolking van zijn stad voor de provincieraad. Daar verdedigde hij fervent zijn ideologie van het federalisme.

De provincie Entre Ríos werd de speelbal van touwtrekkerij tussen de provincie Santa Fe en Buenos Aires. De ene mislukte poging om een republiek te vormen, volgde de andere op. Zowel het Congres van Tucumán als de poging van Rivadavia om een grondwettelijk project te starten draaiden op een mislukking uit. Toch zegevierde de wil omzich te organiseren. In 1831 werd het Federale Pact gesloten dat 20 jaar geldig was. De provincies verenigden zich in een Generaal Congres in een federaal stelsel. Juan Manuel de Rosas wierp zich op als absolute leider en herstelde met harde hand de orde. De strategische positie van Entre Ríos zorgde echter herhaaldelijk voor bloedige gevechten tussen voor- en tegenstanders van de coalitie. Aan de ene kant Rosas, Oribe, Echagüe en Urquiza en aan de andere kant Rivera, Lavalle, Paz, Berón de Astrada en Ferre probeerden hun wil op te dringen. Ook op het slagveld ontpopte Urquiza zich tot meester-strateeg. Hij zegevierde in 2 belangrijke gevechten waardoor hij voorgedragen werd in 1841 als nieuwe gouverneur van Entre Ríos. Achtereenvolgens werd hij herkozen als gouverneur in 1842, 1845, 1849 en 1853. In deze periode was onvoorwaardelijke gehoorzaamheid, moed, strengheid en het toepassen van straffen en beloningen belangrijk. De charismatische Urquiza bezat al de ze eigenschappen. Door een gezonde mengeling tussen liefde, respect en vrees voor de Caudillo, volgde de bevolking hun leider blindelings.

Juan Manuel Rosas

Alhoewel Urquiza hetzelfde federale gedachtengoed bezat als Rosas, verschilden beiden grondig van mening over de toekomst. Waar Rosas behoudsgezind was, was Urquiza progressief. Hij wilde het land en zijn economie laten groeien. Op 1 mei 1851 zorgde een decreet, El Pronunciamiento genoemd, voor een breuk tussen beiden. In 1852 leidde dit tot de veldslag van Caseros waar Urquiza het pleit in zijn voordeel beslechte en zo de weg vrij maakte voor constitutionele veranderingen. Vermits Buenos Aires weigerde mee te werken was de splitsing, enerzijds de Confederatie en anderszijds de staat Buenos Aires een feit.

De Slag bij Caseros waar Urquiza Mittre versloeg

De ´Constitución Nacional´ zorgde voor een samenwerking tussen unitaristen en federalisten. Hierdoor stond de deur open voor verbeterde economische omstandigheden, de industriële revolutie, migratie en sociaal-culturele ideeën. Uiteindelijk voegde zich ook Buenos Aires, na de slag bij Pavón, bij de Confederatie.

De openheid voor veranderingen en het doordacht uitzoeken van de intelligentste medewerkers lieten Urquiza toe om zijn doelen te bereiken. De relaties met andere landen werden verbeterd, plannen voor de aanleg van een spoorwegnet werden gemaakt en het onderwijs werd gestructureerd. Zijn eigen fortuin, dat hij vergaarde door zijn gevoel als zakenman, stond meer dan eens garant bij onderhandelingen.

Ricardo López Jordán liet Urquiza vermoorden

In 1868 werd hij nogmaals verkozen tot eerste provinciaal magistraat van de provincie. Eén van zijn zonen zei hem:...U hebt dit ambt niet nodig om de geliefde en onbetwiste zoon van het volk van Entre Ríos te zijn...Maar hij liet zich niet overtuigen. Zijn politieke tegenstander Ricardo López Jordán liet hem uiteindelijk op 69-jarige leeftijd vermoorden in zijn residentie, Palacio San José, vanwaar hij al die tijd regeerde. Op ongeveer hetzelfde tijdstip werden ook zijn zoons Justo en Waldino vermoord.

Het Palacio San José, de residentie van Urquiza in Entre Ríos.