Argentinië, van Iguazu tot Ushuaia

Juan Domingo Perón

Juan Perón werd geboren op het platteland, op het bescheiden boerderijtje van zijn vader in de buitenwijken van Lobos, een dorp 100 km ten zuiden van Buenos Aires op 8 oktober 1895. Op 5-jarige leeftijd verhuizen ze naar het koude Patagonië, waar zijn vader kort daarna overlijdt. Juan Perón wordt door zijn moeder op 16-jarige leeftijd naar de militaire academie in Buenos Aires gestuurd. Al snel bleek dat Juan intelligent was. Naast Spaans sprak hij Duits, Italiaans en Engels. Hij was zeer belezen en was een overtuigend prater. Hij klom snel op in de militaire hiërarchie en was militair waarnemer in het fascistische Italië van de jaren 30.

In 1940 richtte hij de GOU, Grupo Oficiales Unidos(de verenigde officieren), op. De leuze van de groepering was Gobierno!Orden!Unidad! In juni 1943 pleegde deze groepering een staatsgreep tegen het burgerlijk bewind van Rámon Castillo, die ernstig ziek was maar weigerde af te treden ten voordele van de vice-president. Juan Perón, kolonel op dat moment, wordt onderminister van Oorlog en later minister van Arbeid en Sociale Zaken. In 1944 werd hij vice-president, tijdens het presidentschap van Pedro Ramirez, en minister van Oorlog. De drijvende kracht achter de regering was echter de intelligente Juan Perón. Argentinië verbreekt de relaties met Duitsland. Deze politieke beslissing had echter veel tegenstanders en op 9 oktober wordt hij gedwongen ontslag te nemen. Kort daarop wordt hij gearresteerd, maar onder druk van massabetogingen van het volk op 17 oktober weer vrijgelaten.

Rond deze periode leerde hij ook Eva Duarte kennen, met wie hij op 9 december 1945 trouwt.

Juan en Eva Perón

Perón was zo populair dat hij op 24 februari 1946 tot president verkozen werd met 56% van de stemmen. Hij ontvouwde zijn politiek van sociale en economische hervormingen, en claimde een ´derde weg´ te bewandelen, een middenweg tussen kapitalisme en communisme.

Juan Domingo Peron bij de parade die gehouden werd na zijn verkiezingsoverwinning

Hierbij volgde hij een solidaristische en corporatistische lijn, die klasseverzoening en nationale eenheid tot doel had. Hij was sterk anti-Amerikaans en anti-Brits. Hij nationaliseerde de bestaande industrie en voerde een sterke industrialisering door. Hij vond dat iedereen arbeider was, inclusief hijzelf. Arbeiders merkten zelf op dat Perón gewoon zijn buurman zou kunnen zijn, zo dicht stond hij bij het volk. Bij zijn toespraken deed hij dan ook steevast zijn jas uit, stroopte zijn mouwen omhoog en vertelde dat hij één was met de ´descamisados´, de hemdlozen, waarmeen de arbeiders bedoeld werden. 

Eva ´Evita´ Perón, van haar kant, bekleedde geen officiële functie in de regering maar was door haar functies in de door haar opgerichte maatschappelijke organisaties, een soort van minister van sociale zaken. Zij was heel populair bij de bevolking omdat ook zij uit de normale bevolking kwam. Het Peronisme, zoald de politieke gedachten van Juan Perón, genoemd werden, speelde en speelt nog steeds een grote rol in de geschiedenis van Argentinië.

Zowel Juan Perón als Evita waren meer dan populair bij de bevolking

Bij de verkiezingen in 1951 werd Perón herkozen. Evita leed toen al aan baarmoederkanker en zou overlijden op 33-jarige leeftijd in 1952. Peron  verrichtte goed werk voor zijn land maar zijn totalitaire manier van regeren kreeg steeds meer trekken van een dictatuur. Nationalisaties en het beknotten van de persvrijheid waren het gevolg. Oppositieleiders vluchtten het land uit na de oprichting van een speciale politiemacht die ´subversieven´ in de gaten moesten houden. In 1955 schafte hij het Rooms-Katholieke geloof als staatsgodsdienst af, die hem daarom excommuniceerden, een ban die in 1963 opgeheven werd. In september 1955 maakte een staatsgreep een einde aan het bewind van Perón, die naar Paraguay en later naar Spanje vlucht.

Daar ontmoette hij nachtclubzangeres Isabel Martínez in 1961 en huwde met haar. In 1964 ondernam Perón een poging om terug te keren naar Argentinië maar zijn vliegtuig werd tot terugkeer verplicht in Río de Janeiro. Zijn echtgenote mocht Argentinië wel binnen.

In maart 1971 pleegde generaal Alejandro Lanusse opnieuw een staatsgreep en herstelde de democratie in 1973. Bij de vrije verkiezingen in maart 1973 werd Héctor Cámpora als president verkozen. Perón mocht niet deelnemen aan de verkiezingen. In juni 1973 keerde Perón terug naar Argentinië. De president trad af en schreef nieuwe verkiezingen uit. Juan Perón werd verkozen met 62% van de stemmen en installeerde opnieuw een Peronistische regering, met zijn vrouw Isabel als vice-presidente. De peronistische beweging was tijdens zijn ballingschap verdeeld geraakt. Perón zuiverde de partij van linkse elementen. 

Bij de dood van Juan Perón volgde zijn vrouw Isabel hem op als presidente van Argentinië

Op 1 juli 1974 stierf Juan Domingo Perón en werd opgevolgd door zijn vrouw Isabel. Een golf van bomaanslagen, ontvoeringen en gewelddaden, zowel van linkse als rechtse groeperingen, overspoelden het land. Op 24 maart 1976 tenslotte werd Isabel Perón door de militairen afgezet en gearresteerd. In juni 1981 werd ze vrijgelaten en ging in ballingschap naar Spanje.

Juan Domingo Perón huwde in totaal 3 keer. Zijn eerste vrouw, Aurelia Tizon, stierf aan de gevolgen van baarmoederkanker, nog voor Perón enige bekendheid verwierf. Zijn tweede vrouw, Eva Duarte de Perón is de bekendste en is nationaal en internationaal een icoon. In Argentinië bekijkt men haar echter nuchterder dan in de rest van de wereld. Haar zakenrelatie met de Nazi´s zit daar voor veel tussen. Ook zij overleed aan de gevolgen van baarmoederkanker. Isabel perón is zijn laatste vrouw. Zij nam de politiek van hem al tijdens zijn ballingschap over en trachtte deze na zijn dood verder te zetten, maar dat bleek een schier onmogelijke opdracht.

Het populairste koppel van Argentinië met de populairste vrijheidsstrijder, Che Guevara

De derde vrouw van Juan Perón werd onlangs in staat van beschuldiging gesteld voor misdaden gepleegd tijdens haar presidentschap

Door de jaren heen bleef het peronisme echter een belangrijk politiek gedachtengoed. Ook nu is de presidente van Argentinië, Cristina Fernández de Kirchner, peroniste.