Argentinië, van Iguazu tot Ushuaia

San Ignacio Miní

De nederzetting van de Jezuïeten werd opgericht in 1610 door de paters José Cataldino en Simón Masseta op de linkeroever van de Río Paraná. Het was echter pas in 1696, na verscheidene malen verhuisd te zijn, dat het klooster, waarvan de ruïnes nu kunnen bezichtigd worden, gevestigd werd op de huidige plaats in San Ignacio.

Een schets van de nederzetting

De paters waren de beheerders van de bezittingen van de indianen en verzorgden alles wat te maken had met hun spiritueel, economisch, cultureel en sociaal welzijn. Het ´Cabildo´, zeg maar stadsbestuur, was de hoogste authoriteit en was samengesteld door de stamhoofden. De paters vrijwaarden het culturele erfgoed van de Guarani-indianen. Het administratief geheel viel onder de bevoegdheid van de gouverneur van Buenos Aires, de Pauselijke afdeling van Charcas, de onderkoning van Perú en uiteraard de koning van Spanje. Het klooster viel onder de bevoegdheid van de Supervisor van de Missies in Candelaria en indirect onder die van de kerkelijke overheid in Córdoba.

Een maquette van hoe de nederzetting was, achteraan de kerk, de school en de woonruimtes van de Jezuïeten, op de voorgrond, links en rechts van het centrale plein, de woningen van de Guaraní

Aanvankelijk waren de dorpen gebouwd uit klei en stro, temeer omdat ze regelmatig verwoest werden door oorlogen. Pas op het eind van de 17de eeuw kwam er meer zekerheid en veiligheid en werd beslist om het klooster en het omliggende dorp in steen en hout te bouwen. De plannen van de constructie omvatten: het centrale plein dat 125 x 108 m groot was. Aan één zijde van het plein werden  de kerk, de school en het kerkhof gebouwd. De woningen van de indianen en het Cabildo grensden aan de drie andere zijden van het plein. De straten tussen de woningen werden versierd met sinaasappel- en citroenenbomen.

De woningen van de paters Jezuïeten met het balkon waarvan de ballustrade vrij goed bewaard bleef

De kerk was het eerste gebouw dat opgetrokken werd. De werken duurde tot 1724. De kerk mat 63 bij 30 meter en had drie grote ingangspoorten. Naast het altaar werden de 2 paters die de nederzetting oorspronkelijk bouwden, begraven. De inventaris die opgesteld werd na de uitwijzing van de Jezuïeten in 1768 vermeldt dat de kerk 3 beuken had, volledig geschilderd was, een verguld spreekgestoelte en 4 biechtstoelen had, 2 met sculpturen en 2 gewone. Het hoofdaltaar had een verguld of gouden tabernakel. Aan de rechterkant van de kerk bevonden zich 3 altaren: 1 voor de Verrijzenenis van Christus, 1 ter ere van San José en 1 ter ere van dezelfde heilige maar met een doopvont. De houten klokkentoren, gebouwd in 1749, bevatte 11 grote klokken.

De hoofdingang van de kerk

De school omvatte een refter, 6 klaslokalen, een bibliotheek en een binnenplein. De werkplaatsen bestonden uit een keuken, een bakkerij, een schrijnwerkerij, een smidse, een zilvergieterij en, als grootste, een weverij. Achter de school, het kerkhof en de kerk bevond zich een grote groententuin. Tevens omvatte de nederzetting 2 ´cotyguazú´, plaatsen waar vrouwen van afwezige mannen en weduwen verbleven, en een bar. De ongeveer 200 woningen van de indianen waren gebouwd rond het grote centrale plein.

In de behoeften werd voorzien door landbouw, veeteelt, imkerij, industrietjes, handenarbeid en handel. Maïs, maniok, suikerriet en groenten werden voor eigen gebruik gekweekt. Ook tabak en katoen werd voor eigen gebruik verbouwd. De ´yerba mate´, de drank van de indianen werd voornamelijk verbouwd om te verkopen en zo de jaarlijkse belastingen aan de koning van Spanje te betalen. Elke indianenfamilie kreeg een eigen stuk grond, de abá-mbáe of eigendom van de indiaan genoemd, om te voorzien in eigen behoeften. Het zaaien, verzorgen en oogsten stond onder toezicht van de paters. De rest van de grond was gemeenschappelijk en werd ´Tupá-Mbáe of eigendom van God´ genoemd. De opbrengst van deze grond, die onderhouden werd door de indianen in een beurtrol, diende om de belastingen te betalen, de kloostergemeenschap te onderhouden, hulp te geven aan omliggende dorpen in nood, en te voorzien in de behoeften van wezen, weduwen en gehandicapten. Bij de uitzetting van de Jezuïeten vermeld de inventaris: 33400 runderen, 1409 paarden, 122 muilezels, 382 ezels, 7356 schapen enz...Tevens wordt vermeld dat volgende werkplaatsen aanwezig zijn: schrijnwerkerij, glasblazerij, pottenbakkerij, smidse, weverij, hoedenmakerij en een werkplaats voor het maken van muziekinstrumenten. Binnenin de nederzetting circuleerde geen geld. De waarde van de producten die verhandeld werden, was een fictiece waarde ´el peso hueco´, de lege peso. De eenheid van gewicht was de ´arroba´ die 10,5 kg was, die van lengte ´vara´ die 83 cm was.

Vermits het doel van de nederzetting het verspreiden van de christelijke leer was, werd het onderwijs en de kunst in die richting geörienteerd. Het iniciëren van de Guaraní in de christelijke leer was geen eenvoudige opdracht voor de paters, vermits hekserij en poligamie een eeuwenoud gebruik was. Via omwegen, door zang, dans, schilderkunst en theater brachten ze de Guaraní de nieuwe waarden bij. De kinderen gingen vanaf hun zesde naar de basisschool waar ze leerden lezen en schrijven in Guaraní. De kinderen van de stamhoofden en de andere belangrijke indianen kregen eveneens les in Spaans en Latijn. Op latere leeftijd kwam daar dan rekenen, muziek en religie bij. De meisjes leerden naaien, borduren en weven. Waar aanvankelijk les gegeven werd door de paters werd die taak later overgenomen door indianen. In de kunst primeerde een mengeling Jezuïeten-Guaraní met als onderwerp uiteraard de christelijke religie. De Guaraní bleken uitstekende kopieën te maken van bestaande kunstwerken. De stijl van de houtsnijwerken die uit de bestaande boomsoorten uit de streek gemaakt werden, was barok. Van nature waren de Guaraní muzikaal aangelegd. Ze leerden dan ook vlot zingen en instrumenten bespelen en brachten dat in de kerk in de praktijk.

In 1767 vaardigde koning Carlos III een decreet uit om de Jezuïeten van het Spaanse grondgebied te verbannen. Dit decreet kwam pas 1 jaar later tot uitvoering in Misiones. Dit veroorzaakte een abrupt einde van een goed georganiseerde samenleving. De nederzetting werd overgenomen door Franciscanen en Dominicanen die guaraní spraken. De administratie liet het echter afweten. Door slechte kennis van landbouw, onderhoud van gebouwen, industrie en handel ging, kortom door slecht beheer, bleef er na de betaling van de belastingen niets meer over voor de indianen, die massaal de nederzetting verlieten. De overblijvende indianen werden uitgedund door ondervoeding en virale infecties. Doordat de huizen onbewoond waren werden de daken niet hersteld en regende het binnen in de huizen waardoor verval onvermijdelijk was. In 1817 vielen Paraguayaanse troepen de provincie binnen en staken de overgebleven gebouwen in brand. Ondanks de vernielingen woonde een groep indianen tot 1821 in de nederzetting, totdat Paraguayaanse troepen voor de tweede keer alles vernietigden.

De nederzetting van San Ignacio is de best bewaarde van de streek. In 1940-1950 werden de resten zo goed mogelijk gereconstrueerd. Sinds 1984 zijn de ruïnes Werelderfgoed van de Mensheid. Actueel is het Museum van de Jezuïeten van San Ignacio Miní er gevestigd. 

Een luchtfoto laat de omvang van de best bewaarde ruïnes van een nederzetting van de Jezuïeten in Misiones zien