Argentinië, van Iguazu tot Ushuaia

Universidad Nacional de Córdoba

De UNC, Universidad Nacional de Córdoba, is de oudste universiteit van Argentinië en één van de oudsten van Zuid-Amerika. De universiteit is gevestigd in Córdoba-capital, de hoofdstad van de provincie Córdoba. Waar het 3 eeuwen lang de grootste universiteit was van Argentinië, werd ze sinds het begin van de 20ste eeuw voorbijgestreefd door de Universiteit van Buenos Aires, in zowel het aantal studenten als het aantal faculteiten. Door de vestiging van de universiteit kreeg Córdoba de bijnaam, La Docta, wat zoveel betekent als ´de geleerde dame´.

Eén van de gebouwen van de universiteit in de Manzana Jesuitica

De geschiedenis van de universiteit

In 1610 stichtte de Jezuïetenorde het Collegium Maximum in Córdoba, een instelling van het hoogste intellectueel niveau voor die tijd. Deze instelling was de voorloper van de universiteit. Enkel studenten van de Orde kregen er onderricht.

Tijdens de ambtstermijn van bisschop Juan Fernando de Trejo y Sanabria, een Franciscaan die door de Jezuïeten voor de  organisatie gevraagd werd, begon het Colegio Maximo gevorderde studies aan te bieden, ondanks het feit dat de school geen bevoegdheid had om diploma´s uit te reiken.

Het standbeeld voor Juan Fernando de Trejo op het binnenplein van het gebouw van de universiteit dat nu het museum en de bibliotheek herbergt. 

Deze toestemming moest immers verleend worden door de paus.Op 8 augustus 1621 werd toestemming verleend door Paus Gregorius XV. Het officiële document met deze toestemming kwam in april 1622 in Córdoba aan. Door dit document en met de toestemming van de kerkelijke overheid en het provinciehoofd van de Jezuïetenorde, Pedro de Oñate, ging de universiteit officieel van start. Tevens was het de start van het gevorderd onderwijs in Argentinië.

De Jezuïeten bleven aan het hoofd van de universiteit tot in 1767, toen ze bij bevel van Carlos III, koning van Spanje, uit het land werden gezet. De Orde van de Franciscanen nam de leiding van de universiteit over. De eerste 150 jaar van het bestaan van de universiteit konden enkel studies in filosofie en theologie gevolgd worden. De Jezuïeten, meer bepaald priester-leraar Ignacio Duarte Quirós, stichtten in 1687 een voorbereidende school onder toezicht van de universiteit, Nuestra Señora de Monserrat, die tot op heden de enige school in Córdoba is waar klassieke Humaniora(gymnasium) kan gevolgd worden.

Het College van Montserrat, nog steeds de enige school in Córdoba waar de klassieke humaniora onderricht wordt. 

Op het einde van de 18de eeuw werd de faculteit van de Rechten en Sociale Wetenschappen aan het pakket toegevoegd. Door een conflict tussen de Franciscanen en de profane clerus over het beleid van de universiteit kreeg deze bij koninklijk decreet een andere naam, Universidad de San Carlos y de Nuestra Señora de Monserrat. Door deze titel kreeg de universiteit een dubbele titel, koninklijk en pontificaal. Monseigneur Gregorio Funes werd als rector aangewezen en zo kwam een einde aan het leiderschap van de Orde der Franciscanen.

Gregorio Funes

Funes was de architect van verregaande hervormingen en introduceerde nieuwe faculteite. Op 25 mei 1810 brak echter de meirevolutie uit en werd de universiteit overgenomen door het nieuwe regime. Funes bleef echter rector. Door de chaos in het land na de revolutie verhuisde de universiteit naar verschillende andere plaatsen in de provincie Córdoba.

Door de nieuwe grondwet werden de twee provinciale universiteiten van Argentinië genationaliseerd, die van Córdoba in 1856 en die van Buenos Aires in 1881. Tussen 1860 en 1880 werden verschillende hervormingen uitgevoerd aan de hand van voorbeelden van universiteiten in de rest van de wereld. In 1864 tenslotte werd de faculteit Theologie definitief geschrapt.

Tijdens het presidentschap van Faustino Sarmiento werd de faculteiten van de Exacte Wetenschappen, Fysica en Natuurwetenschappen geopend. Ook de faculteit van de Astronomie werd even later toegevoegd. In 1877 werd de faculteit Medicijnen aan het pakket toegevoegd.

President Faustino Sarmiento

In 1885 zorgde de wet van Avellaneda ervoor dat de universiteiten hun reglementen moesten aanpassen aan de nationale wetgeving. Tevens werden de bevoegdheden van de universiteiten duidelijk omschreven. In 1886 pastte de universiteit van Córdoba zijn reglementen aan de nieuwe wetgeving aan.Sinds de stichting van de universiteit werd het beleid steeds bepaald door de geestelijken en de gegoede conservatieve burgers van Córdoba. Zij bepaalden wie er zetelde in het bestuur, professoren werden voor het leven benoemd en bepaalden zelf wat ze onderrichtten. Meestal werden hierbij de voorkeuren van de Kerk gevolgd en werden moderne ideologieën zoals de evolutieleer van Darwin geweerd. Op het eind van de 19de eeuw veranderde Argentinië door de komst van de migranten. Nieuwe ideeën, vaak rechtstreeks ingaand tegen het conservatisme van de oligarchie, werden door Europese migranten ingevoerd. Door de wet van Sáenz Peña, waardoor stemmen voortaan anoniem gebeurde, kwam de minder conservatieve Hipólito Yrigoyen aan de macht in 1916.

De minder conservatieve Hipólito Yrigoyen

In 1918 eisten de studenten van de zeer conservatieve universiteit van Córdoba een modernisering en democratisering van de wetten van de universiteit. Deze eisen werden in eerste instantie verworpen. Deze waren de eisen van de studenten:

- Het recht voor de instelling om eigen directie, professoren en faculteiten te kiezen, zonder inmenging van de regering of welke ander organisme dan ook.

- Inspraak op gelijk niveau voor de verkiezing van professoren, decanen en rector.

- Modernisering van de leerstof en de opname van moderne wetenschappelijke kennis in de curricula.

- Het recht dat éénieder een universitaire studie kan volgen op een staatsuniversiteit zonder kosten.

De studentenopstand van 1918 zou verregaande hervormingen brengen.

Op 31 maart 1918, toen het academisch jaar geopend werd, organiseerden de studenten een staking, die de nationale regering uiteindelijk deed ingrijpen. José Matienzo werd aangesteld als tijdelijk waarnemer. Hij bevestigde korte tijd later de onregelmatigheden die gebeurden aan de universiteit. Hij zette de rector en de decanen van de falteiten af en beval een democratisering van de statuten van de universiteit. De studenten werden echter opnieuw buitenspel gezet en de conservatieve Antonio Nores werd, tegen hun wil, als rector benoemd. Hierop bezetten de studenten de faculteiten zodat de lessen niet konden hervat worden. Zij boden succesvol weerstand aan de politietot ze tenslotte uit de gebouwen verdreven werden door het leger. De publieke opinie dwong president Yrigoyen om een nieuwe waarnemer te sturen. Minister van Justitie en Opvoeding José Salinas zorgde uiteindelijk op 12 oktober 1918 voor een decreet dat de hervormingen mogelijk maakte.

Het succes dat de studenten in Córdoba boekten bleef niet zonder gevolgen. Als eersten volgden de universiteiten van Buenos Aires en La Plata, beiden in Argentinië, maar het deinde verder uit naar andere Latijns-Amerikaanse landen zoals Peru, Chili, Cuba, Colombia, Guatemala en Uruguay. In 1930 volgen dan Brazilië, Paraguay, Bolivia, Ecuador, Venezuela en Mexico.

In de loop van de 20ste eeuw werden verschillende faculteiten geopend zoals Filosofie en Humane Wetenschappen, Economie, Architectuur, Chemie, Ortodontologie en Wiskunde. Eveneens werd een faculteit Talen opgezet maar die werd later weer omgevormd tot een hogeschool. Naast het College van Monserrat(humaniora) werd het College van Manuel Belgrano(economie) opgericht als voorbereiding op het universitair onderwijs.

In mei 1969, in navolging van de Mei-revolutie in Frankrijk, leidde een reeks van socio-economische redenen tot een verandering in de politieke en educatieve strategie van de universiteit.

In 2005 organiseerden de professoren, gesteund door hun studenten, de faculteiten en andere burgers, grootscheepse demonstraties om hun eis voor loonsverhoging en aanpassing aan de levensstandaard kracht bij te zetten. Er werden overeenkomsten gesloten op bepaalde vlakken maar tot op heden blijven er protestacties tegen de onopgeloste situatie.

Op 16 december 2006 werd Dra Carolina Scotto als eerste vrouw verkozen verkozen als rector van de UNC.