Belangrijke zaken betreffende de politiek

Iran - High Noon (I)

High Noon in Iran… (deel I) 

Waarom de Sea of Green de strijd wel eens zou kunnen winnen. Begin juli leek het nog alsof het regime de straatprotesten met zijn ijzeren vuist de kop had ingedrukt, maar de Iraanse demonstranten wisten met gevaar voor eigen leven vol te houden. Nu is er in Iran een echte oppositiebeweging en het regime is haar morele en ide-ologische gezag helemaal kwijt, terwijl er onder de mullahs verdeeldheid heerst. Alleen dankzij grof geweld kunnen Ahmadinejad en Khamenei aan de macht vast-houden, maar zolang het Iraanse volk hen blijft trotseren is er hoop. De strijd zal uit-eindelijk worden beslist door wilskracht. De ‘Sea of Green’ zou dit best kunnen winnen. In haar ijver om de revolutie de kop in te drukken zette het regime perso-neel van de Britse ambassade gevangen en zond het gedwongen bekentenissen uit van demonstranten en leiders van de hervormingsbeweging, in de verwachting dat de publieke opinie zich tegen de ‘handlangers van buitenlandse mogendhe-den’ zou keren. Er is zelfs overwogen om Mir Hossein Mousavi – die uitgroeide tot het boegbeeld van het verzet – te vervolgen. Dit heeft Mousavi echter alleen maar opstandiger gemaakt.

Mousavi de heimelijke hervormer

Mousavi was een van de vier door het regime goedgekeurde kandidaten voor de presidentsverkiezingen en mag worden beschouwd als deel van het establish-ment. Tijdens de verkiezingcampagne nam hij echter steeds liberalere standpun-ten in, wat bleek toen hij zijn vrouw Zahra Rahnavard – die voorstander is van een eind aan de censuur en het ontbinden van Iraans ‘moraalpolitie’ – tot zijn belang-rijkste woordvoerdster maakte. Begin juli verwierp Mousavi openlijk de legitimiteit van het huidige  regime. From now on, we will have a government which is in a most dire situation with regard to its relationship with the nation. The majority of people, to which I also belong, do not accept its political legitimacy. Ook Moham-med Khatami, die als hervormer niets klaarmaakte toen hij zelf president was, viel Mousavi bij: Those who have suppressed people's protests have destroyed the greatest asset of this system, the confidence of the people. In a propaganda cli-mate which is constantly spewing poison into society, the progressive and pea-ceful movement of the people is being portrayed as a rebellion, a colourcoded revolution, instigated by foreigners. A velvet revolution is being staged against the people and against the republicanism of the system.

Twee visies op de Islamitische Republiek

Vooral deze laatste zin van Khatami legt een belangrijke tegenstelling bloot in de Iraanse politiek en haar visie op waar de Iraanse Islamitische Republiek voor zou moeten staan. Onder de kop Conflicting visions legt de BBC in Iran crisis set to rage on uit wat deze twee conflicterende visies zijn. De ene is een strikte interpre-tatie van Velayat-e faqih, ofwel de Heerschappij van de Rechtsgeleerde, een sys-teem dat met zorg werd voorbereid en uitgewerkt door Ayatollah Khomeini, waarin de macht en de autoriteit van God komen en worden belichaamd door de Opper-ste Leider, aan wiens woord niet mag worden getwijfeld. De andere visie is een ‘li-beralere en humanistisere’ benadering, waarvan het pleidooi van ex-president Khatami voor mardom salari of ‘soevereiniteit van het volk’ het voorbeeld is. Vol-gens deze doctrine wordt autoriteit ontleend aan de stem des volks, zijn overheids-functionarissen verantwoording verschuldigd en heeft de Leider een goedaardige, adviserende rol. Waar een soennitische beweging als al Qaeda het idee van de-mocratie altijd als ‘onislamitisch’ heeft afgewezen, hebben de sji’itische Iraniërs 30 jaar lang getracht de illusie van een islamitische democratie in stand te houden. Velen zullen dit een belachelijk idee vinden, maar een deel van het Iraanse esta-blishment geloofde echt dat een islamitische republiek, een theocratie dus, niet noodzakelijkerwijs een op laarzen marcherende militaire junta hoeft te zijn. Nu de schijndemocratie is verdwenen, blijkt een belangrijke factie binnen het Iraanse es-tablishment deze onverbloemde tirannie niet te kun-en accepteren.

Regime verliest moreel en ideologisch gezag

Deze nieuwe dissidenten binnen het establishment zijn geen secularisten noch echte liberalen. Ze zijn waarschijnlijk veeleer vergelijkbaar met Gorbatsjov, die de Sovjet-Unie wilde behouden als communistische staat, maar het systeem wilde hervormen om het ‘menselijker en opener’ te maken. Maar door de theorie die aan de basis van de theocratie ligt aan te vallen – de onbetwistbare autoriteit van de Opperste Leider – ondermijnen zij het regime en zijn greep op de macht. Dit biedt wederom kansen voor de echte liberalen en secularisten. Op 6 juli verklaarde een groep prominente geestelijken – de Association of Researchers and Teachers of Qom – de nieuwe regering van Iran tot onwettig. Tijdens de verkiezingen steunden deze geestelijken geen enkele kandidaat, maar nu hebben zij zich achter Mousavi geschaard. Op haar website verklaarde de groep het volgende: Candidates' com-plaints and strong evidence of voterigging were ignored.... Peaceful protests by Iranians were violently oppressed…. Dozens of Iranians were killed and hun-dreds were illegally arrested.... The outcome is invalid.

Ook werd er opgeroepen om iedereen die de afgelopen weken werd gearresteerd vrij te laten. Tevens werd het gezag van de Raad van Hoeders uitgedaagd: Hoe kan men alleen maar omdat de Raad van Hoeders dat zegt de wettigheid van de verkiezingen aanvaarden? Als klap op de vuurpijl kwam Ayatollah Montazeri op 11 juli met een fatwa tegen het regime. Ook de New York Times en de Wall Street Journal hebben goede artikelen over de dissidente geestelijken:

Clerical Leaders Defy Ayatollah on Iran Election 

Shift by Influential Clerics Bolsters Iran Opposition

Het regime wankelt

In een klimaat waarin het regime de demonstranten als handlangers van buiten-landse mogendheden probeerde weg te zetten, waarin een radicale ayatollah Ah-mad Khatami – niet te verwarren met Mohammed Khatami, de als hervormer mis-lukte ex-president – de aanvoerders van de demonstraties betitelt als relschop-pers die oorlog voeren tegen God en eist dat zij worden geëxecuteerd, wil het wat zeggen als prominente geestelijken zich tegen het regime keren. Zeker in een theocratie die is gegrondvest op de onaantastbare autoriteit van de Opperste Lei-der. Het regime heeft haar morele en ideologische gezag verloren en wordt gecon-fronteerd met twee onverbiddelijke bedreigingen: groeiend verzet in eigen huis en het vooruitzicht van een vernederende militaire nederlaag die zal worden toege-bracht door Israël, de meest gehate vijand. Vannacht maakte NOS teletekst bek-end dat Iran 140 demonstranten heeft vrijgelaten, een teken dat het regime begint toe te geven aan de zware morele druk. De NOS meldt bovendien het volgende: Geestelijk leider Khamenei liet dinsdag ook een cellencomplex sluiten omdat de rechten van de gevangenen, vermoedelijk demonstraten, werden geschon-den.

Wordt vervolgd…

Dit artikel is schatplichtig aan de analyses in TIAdaily van 6 juli, The Fundamen-talist Apostates en High Noon in Iran van 20 juli.

Reageren kan op het Pim Fortuyn Forum.